Đau khớp vai cảnh báo bệnh gì và những nguyên nhân thường gặp

Đau khớp vai là gì?

Khớp vai được hình thành bởi sự liên kết phức tạp giữa xương bả vai, xương đòn và chỏm xương cánh tay, được bao bọc bởi hệ thống bao khớp, dây chằng và nhóm cơ gân chóp xoay. Nhóm gân cơ này đóng vai trò then chốt trong việc giữ vững chỏm xương cánh tay trong ổ chảo và tạo lực cho các chuyển động của cánh tay.

Hiện tượng đau khớp vai có thể biểu hiện dưới dạng đau âm ỉ liên tục, đau nhói khi giơ tay lên cao hoặc cơn đau tăng mạnh về đêm làm gián đoạn giấc ngủ. Cảm giác đau có thể khu trú tại một điểm trước vai, mặt ngoài bắp tay hoặc lan rộng xuống cánh tay và vùng cổ gáy. Tùy thuộc vào cấu trúc giải phẫu bị tổn thương, đau khớp vai có thể đi kèm với tình trạng cứng khớp, giảm biên độ vận động hoặc cảm giác yếu sức khi cầm nắm, mang vác đồ vật thường ngày.

Đau khớp vai có thể là biểu hiện của những bệnh lý nào

Khi xuất hiện cơn đau tại khớp vai kéo dài, người bệnh có thể đang đối mặt với một số bệnh lý cơ xương khớp thường gặp sau đây:

Viêm quanh khớp vai và tổn thương gân chóp xoay: Nhóm gân cơ chóp xoay rất dễ bị viêm, rách bán phần hoặc rách hoàn toàn do thoái hóa tự nhiên hoặc vận động quá mức. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau nhức âm ỉ và nhói buốt khi giơ tay qua đầu.

Hội chứng đông cứng khớp vai hay viêm dính bao khớp: Bao khớp vai bị dày lên và co thắt, dẫn đến tình trạng đau nhức dữ dội kèm theo mất dần biên độ cử động ở hầu hết các hướng, gây cản trở nghiêm trọng đến các động tác sinh hoạt thông thường.

Thoái hóa khớp vai: Quá trình bào mòn sụn đệm khiến các đầu xương cọ xát vào nhau, gây đau tăng khi cử động và có thể phát ra tiếng lạo xạo bên trong ổ khớp.

Viêm bao hoạt dịch dưới mỏm cùng vai: Túi dịch có nhiệm vụ giảm ma sát giữa xương và gân bị viêm sưng, tạo cảm giác chèn ép và đau buốt mỗi khi người bệnh nâng cánh tay sang ngang.

Ngoài ra, các tổn thương từ cột sống cổ như thoái hóa đốt sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ cũng có thể gây chèn ép rễ thần kinh và lan tỏa cảm giác đau nhức xuống khớp vai.

Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến đau khớp vai

Tình trạng tổn thương và đau nhức tại khớp vai thường xuất phát từ sự kết hợp giữa nhiều yếu tố cơ học, thói quen và sinh học:

Chấn thương cơ học: Té ngã chống tay, va đập trực tiếp vào vùng vai khi chơi thể thao hoặc tai nạn giao thông có thể gây trật khớp vai, gãy xương hoặc rách gân đột ngột.

Cử động lặp đi lặp lại quá mức: Những người làm công việc đòi hỏi phải thường xuyên giơ tay cao quá đầu như thợ sơn, thợ xây, giáo viên viết bảng, hoặc vận động viên chơi cầu lông, bóng chuyền rất dễ gặp hội chứng chèn ép gân cơ quanh khớp vai.

Tư thế sinh hoạt và làm việc sai lệch: Thói quen ngồi gù lưng, cúi đầu nhìn màn hình máy tính trong thời gian dài khiến hệ cơ vùng cổ vai bị co rút liên tục, làm thay đổi cấu trúc động học bình thường của khớp vai.

Thói quen nằm nghiêng đè ép: Thường xuyên nằm nghiêng về một bên khi ngủ tạo áp lực nén liên tục lên bao khớp và gân cơ, làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng và gây đau ê ẩm vào buổi sáng sau khi thức dậy.

Yếu tố tuổi tác và bệnh lý nền: Quá trình lão hóa làm giảm độ đàn hồi của các sợi gân. Bên cạnh đó, các bệnh lý chuyển hóa như đái tháo đường hoặc rối loạn tuyến giáp cũng làm tăng nguy cơ viêm dính bao khớp vai.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế để thăm khám khớp vai

Mặc dù nhiều trường hợp đau khớp vai nhẹ có thể thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi, người bệnh không nên chủ quan chịu đựng cơn đau kéo dài. Bạn cần sắp xếp đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình khi nhận thấy các dấu hiệu sau:

Cơn đau vai kéo dài liên tục trên hai tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp nghỉ ngơi thông thường.

Khớp vai bị hạn chế vận động rõ rệt, bạn không thể tự chải tóc, gãi lưng hoặc với tay cài cúc áo phía sau.

Cơn đau nhức dữ dội về đêm khiến bạn mất ngủ hoặc tỉnh giấc nhiều lần, đau tăng lên khi vô tình nằm đè sang bên vai bị tổn thương.

Vùng vai có biểu hiện sưng nề rõ rệt, đỏ ửng, sờ thấy nóng rát hoặc khớp vai bị biến dạng lệch trục sau chấn thương.

Đặc biệt, nếu đau khớp vai xuất hiện đột ngột đi kèm cảm giác nặng ngực, khó thở, vã mồ hôi hoặc đau lan lên vùng hàm và cánh tay trái, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của cơn nhồi máu cơ tim, cần gọi cấp cứu y tế ngay lập tức.

Cách chăm sóc và giảm tải cho khớp vai trong sinh hoạt hằng ngày

Để hỗ trợ phục hồi khớp vai và ngăn ngừa cơn đau tái phát, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học trong sinh hoạt hằng ngày:

Điều chỉnh chế độ vận động: Tạm thời ngưng các hoạt động thể lực gắng sức, không mang vác vật nặng và hạn chế tối đa các cử động giơ tay cao quá đầu để tạo thời gian cho các mô mềm bị tổn thương hồi phục.

Liệu pháp nhiệt phù hợp: Trong 48 giờ đầu sau chấn thương hoặc khi khớp đang sưng đau cấp tính, bạn nên chườm lạnh 15 đến 20 phút mỗi lần để giảm phản ứng viêm. Với các cơn đau cứng khớp mạn tính, chườm ấm trước khi vận động giúp làm giãn cơ và tăng cường lưu thông máu.

Tập luyện phục hồi chức năng: Thực hiện các bài tập con lắc nhẹ nhàng hoặc các động tác kéo giãn bao khớp theo hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu nhằm duy trì tầm vận động, ngăn ngừa hiện tượng teo cơ và đông cứng khớp.

Điều chỉnh tư thế nằm ngủ và làm việc: Đặt một chiếc gối mỏng nâng đỡ cánh tay khi nằm ngửa hoặc nằm nghiêng về bên vai lành. Bố trí bàn làm việc với độ cao thích hợp để khuỷu tay được nâng đỡ, giữ hai vai thả lỏng tự nhiên khi thao tác trên máy tính.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm liều cao hoặc tự ý tiêm thuốc vào khớp vai khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Tránh các thao tác nắn bóp, giật bẻ khớp vai mạnh bạo tại các cơ sở không có chuyên môn y tế vì có thể làm rách gân hoặc trật khớp trầm trọng hơn.

Tóm tắt

Đau khớp vai là triệu chứng cảnh báo nhiều tổn thương cơ học và bệnh lý cơ xương khớp cần được quan tâm đúng mực. Việc chủ động nhận diện nguyên nhân, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín sẽ giúp bảo tồn chức năng khớp vai toàn diện, duy trì chất lượng cuộc sống và sự linh hoạt trong mọi hoạt động mỗi ngày.