Đau khớp ngón tay đeo nhẫn là bệnh gì và cách khắc phục

Đau khớp ngón tay đeo nhẫn là gì?

Ngón tay đeo nhẫn, hay ngón áp út, có cấu trúc giải phẫu tinh vi gồm ba xương đốt ngón nối với nhau qua khớp liên đốt gần, khớp liên đốt xa và liên kết với bàn tay qua khớp bàn ngón. Bao quanh các khớp là hệ thống bao hoạt dịch, dây chằng và các gân gấp, gân duỗi giúp ngón tay cử động linh hoạt. Do ngón áp út chia sẻ chung bao hoạt dịch và có liên hệ cơ học mật thiết với ngón giữa và ngón út, khi có viêm nhiễm hoặc áp lực quá tải tại bàn tay, ngón tay này rất dễ bị tổn thương. Cảm giác đau khớp ngón tay đeo nhẫn có thể xuất phát từ chính cấu trúc sụn khớp, màng hoạt dịch hoặc do viêm hệ thống gân trượt qua rãnh ròng rọc của ngón tay. Việc xác định đúng vị trí tổn thương là chìa khóa để đưa ra biện pháp khắc phục chuẩn xác.

Các nguyên nhân thường gặp gây đau khớp ngón tay đeo nhẫn

Ngón tay áp út hay ngón đeo nhẫn là ngón tay tham gia vào nhiều cử động cầm nắm nhưng lại có dải gân gấp liên kết chặt chẽ với các ngón lân cận. Tình trạng đau khớp tại vị trí này rất thường do hội chứng ngón tay bật, hay còn gọi là viêm bao gân gấp. Khi bao gân bị viêm dày lên, gân gấp trượt qua ròng rọc khó khăn, gây đau nhức, kẹt khớp hoặc phát ra tiếng lục cục khi co duỗi.

Ngoài viêm bao gân, thoái hóa khớp ngón tay cũng là nguyên nhân phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Quá trình bào mòn sụn khớp khiến các đầu xương cọ xát trực tiếp, gây đau tăng khi cầm nắm đồ vật nặng. Ngoài ra, viêm khớp dạng thấp cũng có thể khởi phát từ các khớp nhỏ ở bàn tay, gây đau đối xứng hai bên kèm theo cứng khớp vào buổi sáng kéo dài trên ba mươi phút. Chấn thương kín, bong gân hoặc thói quen mang vác vật nặng tì đè trực tiếp lên gốc ngón áp út cũng có thể dẫn đến viêm mô quanh khớp.

Dấu hiệu nhận biết và cảm giác đau nhức đặc trưng

Cảm giác đau ở ngón tay đeo nhẫn có thể biểu hiện đa dạng tùy thuộc vào bệnh lý nền. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc nhói buốt tại khớp bàn ngón tay hoặc khớp liên đốt gần. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh cố gắng nắm chặt bàn tay, xoay vặn nắp chai, bấm phím điện thoại hoặc sau một ngày làm việc liên tục với máy tính.

Đi kèm với đau nhức là cảm giác căng cứng ngón tay, điển hình nhất là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Nhiều trường hợp người bệnh thấy ngón áp út bị kẹt ở tư thế gấp, phải dùng tay kia kéo ra mới duỗi thẳng được, kèm theo tiếng khấc rõ ràng. Vùng quanh khớp ngón tay có thể hơi sưng nề, ấn vào thấy một điểm đau chói hoặc sờ thấy cục u nhỏ di động theo gân gấp. Nếu khớp nóng đỏ lan rộng hoặc kèm theo biến dạng đốt ngón, người bệnh cần đặc biệt thận trọng vì đây có thể là dấu hiệu viêm màng hoạt dịch cấp hoặc tổn thương cấu trúc khớp nặng nề.

Biện pháp khắc phục và chăm sóc ngón tay tại nhà

Mục tiêu hàng đầu trong xử trí ban đầu là giảm áp lực cơ học lên ngón tay đang bị tổn thương. Người bệnh nên chủ động giảm bớt các cử động lặp đi lặp lại như bấm máy tính, đánh máy bàn phím cơ cường độ cao, vắt quần áo hoặc mang xách túi nặng bằng đầu ngón tay. Trong giai đoạn đau cấp, việc tháo nhẫn ra khỏi ngón tay là rất cần thiết để tránh chèn ép mạch máu và mô mềm khi khớp sưng nề.

Chườm ấm nhẹ nhàng hoặc ngâm bàn tay trong nước ấm khoảng mười lăm phút vào buổi sáng có thể giúp thư giãn bao khớp, cải thiện lưu thông máu và giảm bớt tình trạng cứng ngón. Nếu đau nhức xuất hiện sau va đập hoặc chấn thương cấp tính, chườm mát trong bốn mươi tám giờ đầu lại là lựa chọn phù hợp để kiểm soát phù nề. Người bệnh có thể dùng nẹp ngón tay ban đêm theo hướng dẫn của nhân viên y tế để giữ ngón ở tư thế nghỉ sinh lý, tránh tình trạng gập ngón vô thức trong lúc ngủ làm bao gân bị kéo căng quá mức.

Định hướng điều trị y khoa và phục hồi chức năng bàn tay

Khi các biện pháp điều chỉnh sinh hoạt không mang lại hiệu quả hoặc cơn đau kéo dài trên một tuần, người bệnh cần đến khám tại chuyên khoa cơ xương khớp để được chẩn đoán chính xác. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid đường uống hoặc dạng bôi tại chỗ để làm dịu phản ứng viêm xung quanh bao khớp và gân gấp. Mọi loại thuốc đều cần dùng theo đơn của bác sĩ nhằm hạn chế tác dụng phụ lên dạ dày, gan và thận.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc lấy lại biên độ vận động của bàn tay. Kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn các bài tập kéo giãn gân gấp, tăng cường sức mạnh nhóm cơ liên cốt và cơ giun của bàn tay mà không làm tổn thương thêm sụn khớp. Với trường hợp ngón tay bật dai dẳng không đáp ứng điều trị nội khoa, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp tiêm bao gân hoặc làm thủ thuật giải phóng ròng rọc bao gân nhằm giúp gân trượt trơn tru trở lại.

Phòng ngừa tái phát đau khớp trong sinh hoạt hàng ngày

Để hạn chế tình trạng tái phát cơn đau khớp ngón tay đeo nhẫn, việc điều chỉnh thói quen làm việc hàng ngày giữ vai trò then chốt. Người làm việc văn phòng nên chọn bàn phím có độ nảy êm ái, sử dụng chuột công thái học vừa vặn lòng bàn tay và duy trì cổ tay ở tư thế thẳng tự nhiên khi gõ phím. Cứ sau mỗi bốn mươi lăm phút làm việc, nên dành ra hai đến ba phút để thực hiện các động tác thả lỏng, xòe nắm bàn tay nhẹ nhàng nhằm giải tỏa áp lực cho các gân gấp.

Ngoài ra, cần tránh thói quen bẻ khớp ngón tay tạo tiếng kêu rôm rốp, bởi hành vi này kéo giãn bao khớp đột ngột và thúc đẩy mòn sụn khớp theo thời gian. Người thường xuyên lao động tay chân nặng hoặc chơi thể thao dùng vợt nên đeo găng tay bảo hộ có đệm lót êm để giảm lực rung chấn tác động trực tiếp lên các khớp ngón tay. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối giàu canxi, vitamin D và omega ba cũng góp phần bảo vệ sức khỏe xương khớp toàn diện.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn chăm sóc trong bài mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc chứa corticoid kéo dài mà không có chỉ định y khoa. Khi ngón tay có dấu hiệu đau dữ dội, sưng đỏ lan rộng, tê bì mất cảm giác hoặc kẹt cứng hoàn toàn không thể cử động, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Tình trạng đau khớp ngón tay đeo nhẫn tuy khá phổ biến nhưng cần được xác định đúng căn nguyên để can thiệp kịp thời, tránh biến chứng cứng khớp hoặc teo cơ. Việc phối hợp giữa nghỉ ngơi, điều chỉnh thói quen làm việc và tuân thủ phác đồ y khoa sẽ giúp bàn tay duy trì sự linh hoạt lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc kéo dài khi chưa có chỉ định chuyên môn.