Đau khớp hàm: Nguyên nhân thường gặp và cách nhận biết

Đau khớp hàm là gì?

Khớp thái dương hàm là cấu trúc bản lề nối liền xương hàm dưới với xương thái dương của hộp sọ, chịu trách nhiệm cho các cử động mở miệng, nói chuyện và nhai nuốt thức ăn hàng ngày. Đau khớp hàm là tình trạng khó chịu phổ biến xuất phát từ bản thân ổ khớp, đĩa sụn chêm hoặc các nhóm cơ cắn xung quanh. Người gặp phải tình trạng này thường cảm thấy căng cứng cơ mặt, đau nhức một bên hoặc cả hai bên quai hàm và khó khăn khi há miệng to. Tình trạng đau nhức có thể diễn ra từng đợt ngắn hoặc kéo dài dai dẳng, làm suy giảm chất lượng bữa ăn và giấc ngủ. Việc tìm hiểu rõ căn nguyên và các biểu hiện liên quan sẽ giúp mỗi người chủ động phát hiện sớm, từ đó có biện pháp điều chỉnh thói quen sinh hoạt và thăm khám y tế kịp thời.

Các biểu hiện thường gặp khi bị đau khớp hàm

Triệu chứng của đau khớp hàm rất đa dạng tùy thuộc vào mức độ tổn thương của đĩa khớp và cơ nhai. Dấu hiệu phổ biến nhất là cảm giác đau âm ỉ hoặc đau nhói ở vùng trước tai, góc hàm, có thể lan lên thái dương, gáy hoặc xuống vùng cổ. Khi cử động hàm để ngáp hay nhai thức ăn dai, người bệnh thường nghe thấy tiếng lạo xạo, lục cục phát ra từ khớp.

Một số người gặp phải hiện tượng cứng khít hàm vào buổi sáng, gặp trở ngại khi mở rộng miệng hoặc thậm chí bị kẹt khớp tạm thời khiến hàm khó đóng lại. Ngoài ra, cảm giác mỏi cơ mặt, đau nhức vùng tai nhưng không có viêm nhiễm ống tai, hoặc cảm giác hai hàm cắn không khớp như bình thường cũng là những phàn nàn thường thấy. Những biểu hiện này có xu hướng gia tăng khi căng thẳng kéo dài hoặc nhai đồ cứng.

Những nguyên nhân phổ biến gây đau khớp hàm

Đau khớp hàm thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố kết hợp liên quan đến cấu trúc giải phẫu và thói quen vận động. Thói quen nghiến răng hoặc siết chặt quai hàm trong lúc ngủ và khi tập trung căng thẳng tạo ra áp lực liên tục lên bề mặt sụn khớp, khiến cơ hàm bị quá tải và viêm đau.

Sự sai lệch khớp cắn do răng mọc lệch lạc, mất răng lâu ngày không phục hồi hoặc phục hình nha khoa không chuẩn xác cũng làm mất cân bằng lực nhai giữa hai bên hàm. Bên cạnh đó, các bệnh lý thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc chấn thương trực tiếp vùng mặt do tai nạn có thể làm rách, lệch đĩa đệm khớp thái dương hàm. Tình trạng căng thẳng tâm lý mạn tính cũng là tác nhân gián tiếp làm tăng trương lực cơ cắn, khiến cơn đau trở nên trầm trọng và khó thuyên giảm.

Thói quen sinh hoạt vô tình làm tổn thương khớp hàm

Trong đời sống thường ngày, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại lại gây sức ép đáng kể lên khớp thái dương hàm. Việc thường xuyên nhai kẹo cao su, cắn đầu bút, mút ngón tay hoặc gặm các loại thực phẩm quá dai cứng như đá lạnh, xương sụn hay hạt sấy khô khiến ổ khớp phải làm việc quá công suất.

Thói quen chỉ ăn nhai một bên hàm trong thời gian dài khiến hệ thống cơ và khớp hàm bên đó bị mỏi mệt, trong khi bên còn lại teo giảm lực, tạo nên sự bất đối xứng khớp cắn. Ngoài ra, tư thế ngồi gù lưng, cúi đầu bấm điện thoại hoặc thói quen chống cằm, tỳ điện thoại giữa vai và tai khi làm việc cũng gián tiếp làm co cứng cơ cổ và cơ nhai, gây khởi phát hoặc làm nặng thêm tình trạng đau khớp hàm.

Biện pháp chăm sóc và giảm đau khớp hàm tại nhà

Khi cơn đau khớp hàm mới khởi phát ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp tự chăm sóc an toàn để giảm bớt sự khó chịu. Việc chườm ấm lên vùng cơ cắn trước tai khoảng mười đến mười lăm phút giúp thư giãn các cơ bị co thắt, trong khi chườm lạnh lại phù hợp khi khớp có dấu hiệu sưng đau cấp tính.

Về chế độ ăn uống, nên ưu tiên các loại thực phẩm mềm, dễ nuốt như súp, cháo, sinh tố và cắt nhỏ thức ăn để hạn chế tối đa biên độ há miệng. Cần chủ động thả lỏng cơ hàm, giữ khoảng hở nhẹ giữa hai hàm răng và đặt đầu lưỡi chạm nhẹ vào vòm miệng trên khi nghỉ ngơi. Việc xoa bóp nhẹ nhàng cơ má và tập các bài tập kéo giãn cơ hàm theo hướng dẫn y khoa cũng hỗ trợ đáng kể trong việc cải thiện độ linh hoạt của hàm.

Khi nào người bệnh cần thăm khám bác sĩ Răng Hàm Mặt

Mặc dù nhiều trường hợp đau khớp hàm nhẹ có thể tự cải thiện sau khi nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen, người bệnh không nên chủ quan khi các dấu hiệu kéo dài. Thăm khám sớm tại chuyên khoa Răng Hàm Mặt là cần thiết nếu tình trạng đau nhức kéo dài trên hai tuần mà không thuyên giảm, hoặc cơn đau ngày càng tăng làm cản trở việc ăn uống và giao tiếp.

Đặc biệt, nếu xuất hiện tình trạng kẹt cứng hàm, hoàn toàn không thể há miệng hoặc không ngậm miệng lại được, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí nắn chỉnh kịp thời. Bác sĩ sẽ tiến hành chụp phim X quang, cộng hưởng từ khớp thái dương hàm và kiểm tra tương quan khớp cắn để đưa ra giải pháp can thiệp thích hợp như máng nhai, vật lý trị liệu hoặc chỉnh nha.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hoặc tự ý bẻ khớp hàm, nắn hàm theo các video hướng dẫn trên mạng vì có thể gây trật khớp hoặc tổn thương dây chằng vĩnh viễn. Khi có các dấu hiệu bất thường về vận động hàm mặt, việc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa là lựa chọn an toàn nhất.

Tóm tắt

Đau khớp hàm là vấn đề cơ xương khớp vùng mặt khá phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu nhận biết sớm và can thiệp đúng cách. Bằng việc xây dựng thói quen nhai đều hai bên, kiểm soát căng thẳng và thăm khám định kỳ tại chuyên khoa Răng Hàm Mặt, bạn sẽ bảo vệ tốt chức năng vận động của hàm và duy trì chất lượng cuộc sống thoải mái.