Đau khớp gối thì phải làm sao để cải thiện an toàn và đúng cách

Đau khớp gối thì phải làm sao là gì?

Khớp gối là một trong những khớp động lớn và phức tạp nhất trên cơ thể người, giữ vai trò nâng đỡ phần lớn trọng lượng cơ thể và tạo điều kiện cho các động tác đi lại, chạy nhảy, gập duỗi linh hoạt. Cấu trúc của khớp gối bao gồm đầu dưới xương đùi, đầu trên xương chày, xương bánh chè cùng hệ thống sụn khớp, màng hoạt dịch, sụn chêm và các dây chằng chéo trước, chéo sau, dây chằng bên.

Hiện tượng đau khớp gối có thể bắt nguồn từ chấn thương dây chằng, rách sụn chêm, viêm bao hoạt dịch, thoái hóa khớp gối hoặc tình trạng căng cơ quá mức quanh khớp. Mức độ đau có thể dao động từ cảm giác mỏi nhẹ, lục cục khi co duỗi cho đến các đợt sưng nề dữ dội làm hạn chế vận động. Việc hiểu rõ bản chất của khớp gối giúp người bệnh bình tĩnh nhận định mức độ khó chịu, từ đó áp dụng các giải pháp chăm sóc phù hợp nhằm bảo tồn chức năng vận động khớp lâu dài.

Xử trí ban đầu và giảm áp lực cho khớp gối tại nhà

Khi khớp gối xuất hiện cơn đau nhức, điều đầu tiên người bệnh cần thực hiện là hạn chế các hoạt động thể lực mạnh hoặc mang vác vật nặng gây áp lực trực tiếp lên khớp. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi, kê cao chân nhẹ nhàng khi nằm để hỗ trợ lưu thông dịch tuần hoàn và giảm ứ trệ tại vùng khớp tổn thương.

Trong vòng 48 giờ đầu sau khi chấn thương nhẹ hoặc xuất hiện cảm giác đau nhức kèm sưng nề, biện pháp chườm lạnh là giải pháp an toàn và hiệu quả. Người bệnh có thể dùng túi đá bọc qua khăn vải mềm đặt lên vùng khớp gối khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần, thực hiện vài lần trong ngày. Tránh đặt trực tiếp đá lạnh lên da để phòng ngừa bỏng lạnh, đồng thời không xoa bóp dầu nóng trực tiếp vào vùng khớp đang có dấu hiệu sưng đỏ cấp tính.

Duy trì vận động thích hợp và rèn luyện cơ bắp quanh khớp

Nhiều người thường có tâm lý nằm bất động hoàn toàn khi bị đau khớp gối, tuy nhiên điều này có thể dẫn đến tình trạng cứng khớp và teo cơ đùi quanh gối. Sau giai đoạn đau cấp, việc duy trì các vận động nhẹ nhàng, không gây áp lực tải trọng lớn lên khớp gối là vô cùng cần thiết để thúc đẩy phục hồi chức năng vận động.

Các hình thức rèn luyện phù hợp bao gồm bơi lội, đạp xe tại chỗ với lực cản nhẹ hoặc đi bộ chậm trên bề mặt phẳng. Bên cạnh đó, các bài tập kéo giãn cơ tứ đầu đùi, cơ gân kheo và tăng cường nhóm cơ quanh khớp hông giúp phân tán bớt phản lực tác động lên đầu gối khi di chuyển. Người bệnh cần dừng tập ngay nếu cảm thấy cơn đau nhói tăng lên đột ngột và tham khảo ý kiến của chuyên viên vật lý trị liệu để có bài tập cá nhân hóa.

Điều chỉnh thói quen sinh hoạt và kiểm soát cân nặng cơ thể

Thói quen sinh hoạt và cân nặng cơ thể đóng vai trò then chốt đối với sức khỏe của sụn khớp và xương dưới sụn ở vùng đầu gối. Khi đi lại hay leo cầu thang, khớp gối phải chịu tải trọng gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể. Do đó, việc duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ dinh dưỡng cân đối là biện pháp dài hạn giúp giảm đáng kể áp lực cơ học lên sụn khớp gối.

Người bệnh nên tránh các tư thế gây hại cho sụn chêm và dây chằng như ngồi xổm, ngồi xếp bằng, quỳ gối hoặc đứng liên tục trong thời gian dài mà không đổi tư thế. Khi làm việc hoặc sinh hoạt, hãy lựa chọn ghế ngồi có chiều cao phù hợp để góc gập gối tự nhiên khoảng 90 độ, đồng thời mang giày dép vừa vặn, có đế êm và độ nâng đỡ vòm bàn chân tốt nhằm phân bổ đều trọng lực cơ thể.

Thời điểm cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp

Đau khớp gối không phải lúc nào cũng có thể tự khỏi tại nhà mà có thể cảnh báo các tổn thương thực thể cần can thiệp y tế chuyên sâu. Người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp khi cơn đau kéo dài dai dẳng trên 7 ngày, mức độ đau ngày càng tăng hoặc kèm theo tình trạng sưng nóng, đỏ rõ rệt.

Đặc biệt, nếu đầu gối bị biến dạng, mất khả năng chịu lực khiến người bệnh không thể đứng vững, hoặc khớp bị kẹt cứng không thể co duỗi, việc thăm khám là khẩn cấp. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng, kết hợp các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ MRI để đánh giá chính xác tình trạng sụn khớp, dây chằng và sụn chêm, từ đó đưa ra phác đồ chăm sóc phù hợp cho từng cá nhân.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thuốc chứa corticoid truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Tránh áp dụng các biện pháp đắp lá thuốc không rõ nguồn gốc, chích lể hay nắn bẻ khớp vì có nguy cơ gây nhiễm trùng khớp hoặc tổn thương dây chằng nghiêm trọng hơn. Mọi thông tin chăm sóc tại nhà chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên nghiệp.

Tóm tắt

Đau khớp gối có thể bắt nguồn từ sinh hoạt thường ngày nhưng cũng có khả năng là dấu hiệu của tổn thương khớp tiềm ẩn. Việc xử trí sớm bằng các biện pháp nghỉ ngơi hợp lý, chăm sóc đúng cách và chủ động thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp sẽ giúp bảo vệ chức năng vận động lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý lạm dụng thuốc hoặc trì hoãn việc kiểm tra y tế khi cơn đau kéo dài.