Đau hốc mắt là gì và có nguy hiểm không

Đau hốc mắt là gì?

Hốc mắt là một khoang xương hình tháp chứa nhãn cầu, mỡ đệm, các cơ vận nhãn, mạch máu và dây thần kinh thị giác. Cấu trúc này nằm tiếp giáp mật thiết với các xoang mặt như xoang trán, xoang sàng và xoang hàm trên, đồng thời thông thương với nền sọ qua các khe và lỗ thị giác.

Thuật ngữ đau hốc mắt dùng để chỉ cảm giác đau đớn khởi phát từ chính nhãn cầu, từ các tổ chức phần mềm trong hốc mắt, hoặc do đau lan truyền từ các vùng giải phẫu kế cận. Cơn đau có thể mang tính chất nhức nhối khi liếc mắt, đau nhói từng cơn theo nhịp mạch đập, hoặc cảm giác đè nặng sâu sau đáy mắt. Do hốc mắt có mạng lưới thần kinh cảm giác rất phong phú, mọi tổn thương viêm nhiễm, chèn ép hay thay đổi áp lực nội nhãn đều có thể kích thích các thụ thể cảm giác và gây ra phản xạ đau rõ rệt cho người bệnh.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn tới tình trạng đau hốc mắt

Hốc mắt là cấu trúc xương nâng đỡ và bảo vệ nhãn cầu cùng hệ thống mạch máu, cơ vận nhãn và dây thần kinh thị giác. Hiện tượng đau nhức ở khu vực này có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau trong cơ thể. Nhóm nguyên nhân thường gặp nhất trong đời sống hằng ngày là hội chứng thị giác màn hình, khi mắt phải điều tiết liên tục trước máy tính hoặc điện thoại mà không được nghỉ ngơi.

Bên cạnh đó, các bệnh lý lân cận như viêm xoang trán, viêm xoang sàng cũng tạo áp lực lớn lên thành xương ổ mắt, dẫn tới cảm giác đau tức âm ỉ. Đau đầu chùm hoặc đau nửa đầu migraine cũng thường khởi phát cơn đau tập trung quanh một bên hốc mắt. Ở mức độ phức tạp hơn, các bệnh lý thực thể tại mắt như tăng nhãn áp thiên đầu thống glôcôm, viêm màng bồ đào, viêm túi lệ hoặc viêm thị thần kinh cũng là nguồn gốc trực tiếp gây ra những cơn đau nhức sâu bên trong.

Đau hốc mắt có nguy hiểm không và những mức độ cảnh báo

Mức độ nguy hiểm của hiện tượng đau hốc mắt phụ thuộc hoàn toàn vào bệnh lý tiềm ẩn phía sau. Nếu cơn đau chỉ xuất hiện thoáng qua sau một ngày làm việc căng thẳng, sau khi thiếu ngủ hoặc do làm việc trong môi trường thiếu sáng, tình trạng này thường lành tính và có thể cải thiện nhanh chóng sau khi mắt được nghỉ ngơi hợp lý.

Trái lại, đau hốc mắt trở nên nguy hiểm khi nó là biểu hiện của các bệnh cấp cứu nhãn khoa hoặc thần kinh. Cơn glôcôm góc đóng cấp tính có thể gây tăng áp lực nội nhãn đột ngột, làm tổn thương vĩnh viễn thần kinh thị giác và dẫn tới mù lòa nếu không hạ nhãn áp kịp thời. Tương tự, viêm dây thần kinh thị giác hay viêm tổ chức hốc mắt do nhiễm trùng lan tỏa cũng đe dọa trực tiếp chức năng nhìn và tính mạng người bệnh. Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không được xem nhẹ các cơn đau nhức hốc mắt kéo dài hoặc tăng dần về cường độ.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế ngay

Người bệnh cần khẩn trương đến các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt hoặc phòng cấp cứu khi cơn đau hốc mắt đi kèm với những biểu hiện bất thường về thị giác hoặc toàn thân. Dấu hiệu đáng ngại nhất là thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc nhìn thấy quầng sáng nhiều màu sắc xung quanh nguồn sáng.

Ngoài ra, cảm giác đau buốt dữ dội lan lên đỉnh đầu, kèm theo buồn nôn, nôn mửa, mắt đỏ quầng rìa, đồng tử giãn và sờ vào nhãn cầu thấy căng cứng như hòn bi ve là triệu chứng điển hình của cơn tăng nhãn áp cấp. Tình trạng mắt lồi, hạn chế cử động liếc mắt, sụp mi, sốt cao hoặc chảy mủ từ hốc mắt cũng là những dấu hiệu chỉ điểm nhiễm trùng nặng cần can thiệp y tế khẩn cấp nhằm ngăn chặn biến chứng vào nội sọ.

Biện pháp chăm sóc và giảm căng thẳng cho mắt tại nhà

Với những trường hợp đau hốc mắt do mỏi điều tiết hoặc căng thẳng thị giác, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt đóng vai trò then chốt giúp xoa dịu đôi mắt. Bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20 trong lúc làm việc: cứ sau 20 phút nhìn màn hình, hãy phóng tầm mắt nhìn xa khoảng 6 mét trong vòng 20 giây để hệ cơ vận nhãn được thả lỏng.

Bên cạnh đó, cần đảm bảo không gian làm việc đủ ánh sáng, điều chỉnh khoảng cách từ mắt đến màn hình từ 50 đến 60 centimet và chớp mắt thường xuyên để tránh khô mắt. Có thể kết hợp chườm ấm vùng mi mắt bằng khăn mềm khoảng 10 phút mỗi tối để kích thích tuần hoàn máu nuôi dưỡng quanh ổ mắt. Việc ngủ đủ giấc từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày và duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, lutein cũng hỗ trợ phục hồi sức khỏe thị giác rất hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng viêm steroid hoặc thuốc giảm đau không kê đơn để tự điều trị tại nhà khi chưa thăm khám. Nếu cơn đau hốc mắt xuất hiện sau chấn thương hoặc đi kèm giảm thị lực, cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa mắt gần nhất.

Tóm tắt

Đau hốc mắt có thể chỉ là biểu hiện mỏi điều tiết tạm thời nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tại mắt, xoang hoặc hệ thần kinh. Việc lắng nghe cơ thể, duy trì thói quen làm việc khoa học và chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt khi có biểu hiện bất thường sẽ giúp bảo vệ thị lực cũng như sức khỏe tổng thể một cách an toàn nhất.