Dấu hiệu cảnh báo tuyến giáp có vấn đề bạn không nên bỏ qua
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết hình cánh bướm nằm ở trước cổ, đảm nhận nhiệm vụ bài tiết các hormone thiết yếu như thyroxine và triiodothyronine để kiểm soát nhịp tim, thân nhiệt cũng như tốc độ chuyển hóa của toàn bộ cơ thể. Khi tuyến giáp bị viêm, tăng sinh khối u hoặc rối loạn chức năng, cơ thể sẽ lập tức phát đi những tín hiệu cảnh báo tinh vi nhưng dễ bị bỏ sót.
Nhiều người thường nhầm lẫn dấu hiệu tuyến giáp có vấn đề với sự căng thẳng, mệt mỏi thường ngày hoặc quá trình lão hóa tự nhiên. Việc phân biệt rõ các nhóm biểu hiện do tuyến giáp hoạt động kém hoặc hoạt động quá mức sẽ giúp bạn nhận diện kịp thời và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Dấu hiệu tuyến giáp có vấn đề là gì?
Tuyến giáp giữ vai trò như bộ máy điều hòa nhịp độ hoạt động cho hầu hết các cơ quan trong cơ thể con người. Hai trạng thái rối loạn chức năng phổ biến nhất là suy giáp, khi tuyến giáp không sản xuất đủ lượng hormone cần thiết, và cường giáp, khi lượng hormone được tạo ra quá nhiều. Bên cạnh rối loạn chức năng, tuyến giáp còn có thể gặp phải các tổn thương về mặt cấu trúc như bướu giáp nhân, u nang tuyến giáp hoặc viêm tuyến giáp. Các triệu chứng của bệnh lý tuyến giáp thường xuất hiện từ từ và diễn tiến âm thầm, ảnh hưởng đa dạng từ cân nặng, thân nhiệt, tim mạch cho đến giấc ngủ và tâm sinh lý. Nhận thức đúng về các tín hiệu này là bước đầu tiên để phát hiện bệnh sớm.
Biểu hiện suy giảm chuyển hóa do tuyến giáp hoạt động kém
Khi tuyến giáp suy giảm chức năng tổng hợp hormone, tốc độ chuyển hóa chung của cơ thể sẽ chậm lại rõ rệt. Người mắc chứng suy giáp thường xuyên cảm thấy mệt mỏi rã rời, uể oải ngay cả khi đã ngủ đủ giấc. Tình trạng tăng cân bất thường dù không ăn nhiều hay thay đổi chế độ dinh dưỡng là một trong những biểu hiện phổ biến khiến nhiều người lo lắng.
Bên cạnh đó, người bệnh rất sợ lạnh và khả năng chịu lạnh suy giảm, thân nhiệt có thể thấp hơn người bình thường. Táo bón mạn tính kéo dài, nhịp tim chậm và cảm giác cơ bắp yếu ớt, đau mỏi khớp cũng là những dấu hiệu cảnh báo chức năng tuyến giáp đang bị suy giảm cần được thăm khám chuyên khoa.
Dấu hiệu chuyển hóa tăng tốc khi tuyến giáp hoạt động quá mức
Trái ngược với tình trạng suy giáp, hiện tượng cường giáp xảy ra khi nồng độ hormone tuyến giáp trong máu tăng cao quá mức, thúc đẩy quá trình trao đổi chất diễn ra dồn dập. Người bệnh thường sụt cân nhanh chóng không chủ đích dù cảm giác thèm ăn và lượng thức ăn nạp vào vẫn bình thường hoặc tăng lên.
Dấu hiệu tim đập nhanh, đánh trống ngực dồn dập, hồi hộp bất an kèm theo tình trạng run các đầu ngón tay là tín hiệu rất điển hình. Người bệnh luôn có cảm giác nóng nực, đổ nhiều mồ hôi, khó chịu với thời tiết ấm và dễ bị kích động, mất ngủ triền miên. Ngoài ra, nhu động ruột tăng có thể dẫn đến việc đi đại tiện nhiều lần trong ngày hoặc tiêu chảy nhẹ.
Những thay đổi cấu trúc tại vùng cổ và cảm giác nuốt vướng
Tuyến giáp nằm ở vùng trước cổ, ngay phía dưới sụn nhẫn. Khi xuất hiện bướu giáp phì đại lan tỏa hoặc các nhân giáp phát triển, người bệnh có thể nhận thấy cổ to bất thường, sưng gồ hoặc xuất hiện một khối u cục di động theo nhịp nuốt khi soi gương.
Nếu kích thước bướu giáp lớn, khối u có thể gây chèn ép lên thực quản và khí quản lân cận. Tình trạng này dẫn đến cảm giác vướng nghẹn ở cổ họng, khó nuốt thức ăn đặc, ho khan dai dẳng hoặc thở rít khi nằm ngửa. Thay đổi giọng nói, khàn tiếng kéo dài không do viêm đường hô hấp cũng là dấu hiệu cho thấy dây thần kinh thanh quản có thể đang bị khối bướu tác động.
Tác động của rối loạn tuyến giáp lên tâm trạng và giấc ngủ
Hormone tuyến giáp tác động sâu sắc đến hệ thần kinh trung ương và quá trình dẫn truyền tín hiệu não bộ. Người bị rối loạn chức năng tuyến giáp rất dễ trải qua những biến động tâm lý phức tạp nhưng thường bị nhầm lẫn với căng thẳng công việc hay trầm cảm thông thường.
Ở bệnh nhân cường giáp, tình trạng bồn chồn, lo âu quá mức, cáu gắt vô cớ và mất ngủ là triệu chứng thường trực. Ngược lại, bệnh nhân suy giáp lại hay rơi vào trạng thái thờ ơ, giảm trí nhớ, kém tập trung và cảm giác chậm chạp trong suy nghĩ. Giấc ngủ của người bệnh cũng thường bị gián đoạn, ngủ li bì nhưng khi thức dậy vẫn cảm thấy kiệt sức.
Tác động lên làn da, mái tóc và chu kỳ kinh nguyệt ở nữ giới
Sự thay đổi nồng độ hormone tuyến giáp phản ánh rất nhanh qua làn da, mái tóc và hệ thống nội tiết sinh sản. Người bị suy giáp thường có làn da khô ráp, bong tróc, nhợt nhạt, móng tay giòn dễ gãy và tóc rụng nhiều, thưa dần. Phù nhẹ ở mi mắt hoặc bàn chân cũng có thể xuất hiện do ứ đọng dịch dưới da.
Ở phụ nữ, bệnh lý tuyến giáp làm xáo trộn chu kỳ kinh nguyệt tự nhiên. Suy giáp có xu hướng gây rong kinh, cường kinh và chu kỳ kéo dài bất thường. Trong khi đó, cường giáp thường làm giảm lượng máu kinh, kinh nguyệt thưa thớt hoặc thậm chí vô kinh tạm thời. Những xáo trộn này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thụ thai nếu không được can thiệp y tế sớm.
Lưu ý an toàn
Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh lý tuyến giáp thường trùng lặp với nhiều vấn đề sức khỏe khác như suy nhược thần kinh, thiếu máu hoặc bệnh lý tim mạch. Người đọc tuyệt đối không tự ý suy đoán bệnh, không tự mua thuốc điều chỉnh hormone tuyến giáp hoặc tự ý bổ sung chế phẩm i-ốt liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mọi can thiệp y tế cần dựa trên kết quả thăm khám chuyên khoa, xét nghiệm chức năng tuyến giáp và siêu âm cổ.
Tóm tắt
Nhận biết sớm các biểu hiện cảnh báo bệnh lý tuyến giáp giúp bạn chủ động thăm khám và ngăn ngừa biến chứng tim mạch hay chuyển hóa. Khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường kéo dài không rõ nguyên nhân, bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa nội tiết để được làm xét nghiệm máu và siêu âm kiểm tra kịp thời.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khối u hoặc bướu ở tuyến giáp có gây đau cổ không?
Bướu cổ đơn thuần hoặc nhân tuyến giáp giai đoạn sớm thường không gây đau đớn. Bệnh nhân có thể chỉ phát hiện khối gồ lên khi soi gương, sờ nắn vùng cổ hoặc qua siêu âm định kỳ. Cảm giác đau chỉ xuất hiện khi có viêm tuyến giáp bán cấp hoặc xuất huyết trong nang.
Cần làm xét nghiệm gì để biết tuyến giáp hoạt động bình thường?
Xét nghiệm định lượng hormone tuyến giáp trong máu gồm TSH, FT4 kết hợp với siêu âm tuyến giáp là những phương pháp phổ biến nhất giúp bác sĩ đánh giá chính xác chức năng hoạt động cũng như cấu trúc hình thái của tuyến giáp.
Bệnh lý tuyến giáp có bắt buộc phải mổ không?
Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Tùy thuộc vào nguyên nhân là cường giáp, suy giáp hay bướu giáp nhân lành tính, bác sĩ chuyên khoa nội tiết sẽ chỉ định theo dõi định kỳ, dùng thuốc điều chỉnh hormone hoặc can thiệp ngoại khoa khi có chèn ép.
Bệnh tuyến giáp có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?
Rối loạn chức năng tuyến giáp ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ kinh nguyệt và quá trình rụng trứng. Cả suy giáp và cường giáp không được kiểm soát tốt đều có thể làm giảm khả năng thụ thai và tăng nguy cơ sảy thai trong thai kỳ.
Người mắc bệnh tuyến giáp có cần kiêng muối i-ốt không?
Chế độ ăn phụ thuộc vào từng thể bệnh cụ thể. Người suy giáp do thiếu hụt có thể cần bổ sung i-ốt hợp lý, trong khi người cường giáp lại cần hạn chế thực phẩm giàu i-ốt. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi kiêng khem.
