Dấu hiệu trẻ bị sặc sữa vào phổi không được chủ quan

Trẻ bị sặc sữa vào phổi là gì?

Sặc sữa vào phổi là hiện tượng sữa hoặc dịch dạ dày trào ngược lọt qua nắp thanh môn, đi vào khí phế quản và các phế nang thuộc đường hô hấp dưới của trẻ. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ thống cơ hoành, thanh quản và phản xạ bảo vệ đường thở còn non nớt nên rất dễ xảy ra tình trạng dịch lỏng tràn vào đường thở khi bú quá no, bú sai tư thế hoặc khi trẻ đang khóc, ho.

Tình trạng này nếu không được xử trí giải phóng đường thở ngay lập tức có thể dẫn đến suy hô hấp cấp do thiếu oxy. Về lâu dài, các thành phần chất béo và protein trong sữa đọng lại ở phế nang có thể kích hoạt phản ứng viêm hóa học hoặc nhiễm trùng thứ phát, hình thành bệnh cảnh viêm phổi hít kéo dài và gây tổn thương nhu mô phổi của trẻ.

Dấu hiệu cấp tính cảnh báo sữa lọt vào đường thở

Khi sữa đi nhầm vào đường thở thay vì thực quản, trẻ thường có các phản xạ bảo vệ ngay lập tức như ho sặc sụa, ọc sữa qua mũi miệng, há miệng ngáp thở hoặc thở dốc. Nếu lượng sữa tràn vào khí quản nhiều, trẻ có thể hoảng loạn, ngừng thở trong chốc lát, cơ thể mềm nhũn hoặc gồng cứng bất thường.

Một dấu hiệu đặc biệt quan trọng cần chú ý là sự thay đổi sắc da quanh miệng và đầu ngón tay. Khi lượng oxy giảm đột ngột do đường thở bị bít tắc, vùng môi, cánh mũi và mặt của trẻ nhanh chóng chuyển sang tím tái hoặc nhợt nhạt, đòi hỏi người chăm sóc phải can thiệp sơ cứu ngay lập tức.

Triệu chứng suy hô hấp và viêm phổi hít tiến triển muộn

Trong một số trường hợp, trẻ không có biểu hiện sặc dữ dội lúc bú nhưng lượng sữa nhỏ đã lọt sâu vào phế quản và nhu mô phổi. Sau vài giờ đến vài ngày, trẻ có thể xuất hiện tình trạng thở nhanh hơn bình thường, cánh mũi phập phồng, thở khò khè hoặc có tiếng rít thanh quản khi hít vào.

Quan sát lồng ngực trẻ sẽ thấy hõm ức hoặc các khoảng liên sườn bị co kéo rút lõm rõ rệt theo từng nhịp thở. Trẻ trở nên mệt mỏi, bỏ bú, ngủ li bì hoặc quấy khóc không dứt do thiếu oxy và khó thở tăng dần.

Nguyên tắc sơ cứu vỗ lưng ấn ngực đúng cách

Ngay khi phát hiện trẻ sặc sữa và khó thở, cha mẹ cần ngừng cho bú ngay lập tức. Đặt trẻ nằm sấp dọc theo cẳng tay của người sơ cứu, đầu thấp hơn ngực và giữ chắc vùng cằm mặt, sau đó dùng gót bàn tay vỗ dứt khoát 5 lần vào vùng giữa hai xương bả vai của trẻ để đẩy dị vật ra ngoài.

Nếu trẻ vẫn còn tắc nghẽn, lật ngửa trẻ sang cẳng tay còn lại với tư thế đầu thấp, dùng hai ngón tay ấn nhanh 5 lần vào nửa dưới xương ức. Đồng thời quan sát khoang miệng, nhanh chóng lau sạch chất nôn trào ra ngoài và gọi hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu trẻ không tự thở lại bình thường.

Biện pháp phòng ngừa sặc sữa hiệu quả cho trẻ nhỏ

Tư thế cho bú không phù hợp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sặc sữa. Khi trẻ bú mẹ hoặc bú bình, cần giữ đầu và thân trẻ trên một đường thẳng, phần thân trên nâng cao hơn thân dưới khoảng 30 đến 45 độ, tuyệt đối không cho trẻ bú ở tư thế nằm thẳng hoàn toàn.

Đối với trẻ bú bình, cha mẹ cần lựa chọn kích thước lỗ núm ti phù hợp theo độ tuổi để dòng sữa chảy đều vừa phải, nghiêng bình sao cho sữa ngập kín núm vú nhằm hạn chế nuốt phải không khí. Sau mỗi cữ bú, cần bế trẻ áp ngực và vỗ lưng nhẹ nhàng để tống lượng khí thừa trong dạ dày ra ngoài.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho các khóa huấn luyện sơ cứu thực hành hoặc hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ. Tuyệt đối không dùng miệng hút trực tiếp mũi miệng trẻ khi sặc sữa nếu không có dụng cụ vô khuẩn phù hợp vì dễ gây chấn thương niêm mạc hoặc lây nhiễm chéo vi khuẩn. Khi trẻ có biểu hiện ngưng thở, tím tái kéo dài hoặc co giật, cần thực hiện ép tim hồi sức tim phổi cơ bản và chuyển ngay đến khoa cấp cứu bệnh viện gần nhất.

Tóm tắt

Sặc sữa vào phổi là tai nạn nguy hiểm ở trẻ nhỏ nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh bằng cách cho bú đúng tư thế và quan sát cẩn thận. Việc nhận biết sớm các bất thường về nhịp thở, màu sắc da và xử trí sơ cứu kịp thời có ý nghĩa quyết định nhằm bảo vệ đường thở của trẻ. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về việc sữa lọt vào đường hô hấp dưới, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.