6 dấu hiệu cảnh báo người mắc COVID-19 cần liên hệ nhân viên y tế ngay
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Trong quá trình chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà, người mắc COVID-19 cần nắm vững các dấu hiệu chuyển nặng để chủ động xử trí và kết nối y tế khẩn cấp. Mặc dù đa số trường hợp diễn biến nhẹ, virus SARS-CoV-2 vẫn có thể gây tổn thương phế nang, kích hoạt phản ứng viêm quá mức và dẫn đến suy hô hấp cấp.
Việc nhận biết chính xác 6 dấu hiệu báo động không chỉ giúp người bệnh tránh rơi vào tình trạng nguy kịch mà còn tạo cơ hội vàng để các bác sĩ tiến hành hồi sức kịp thời. Khi xuất hiện các biểu hiện cảnh báo về nhịp thở, độ bão hòa oxy hay tri giác, việc gọi ngay nhân viên y tế là ưu tiên hàng đầu để bảo đảm an toàn tính mạng.
Dấu hiệu F0 chuyển nặng là gì?
Người mắc COVID-19 khi tự cách ly và điều trị tại nhà cần có kiến thức theo dõi lâm sàng bài bản. Bệnh do virus SARS-CoV-2 tấn công đường hô hấp, gây tổn thương biểu mô đường thở và phế nang, đồng thời có thể gây rối loạn đông máu hoặc phản ứng viêm toàn thân. Đa số ca bệnh hồi phục tốt sau khoảng 7 đến 10 ngày, tuy nhiên một tỷ lệ nhất định có thể chuyển biến nặng đột ngột vào khoảng ngày thứ 5 đến ngày thứ 8 của bệnh. Sự chuyển nặng này liên quan chặt chẽ đến tình trạng suy giảm khả năng khuếch tán khí oxy và bão cytokine. Do đó, việc trang bị máy đo độ bão hòa oxy SpO2 kẹp ngón, nhiệt kế và theo dõi sát các phản ứng cơ thể mỗi ngày giúp phân loại sớm ca bệnh cần can thiệp y tế chuyên sâu tại bệnh viện.
Khó thở, thở dốc và cảm giác hụt hơi cả khi nghỉ ngơi
Khó thở là biểu hiện nguy hiểm nhất báo hiệu tổn thương nhu mô phổi do virus SARS-CoV-2 tiến triển. Người bệnh có cảm giác hụt hơi rõ rệt, thở không ra hơi ngay cả khi ngồi nghỉ ngơi hoặc nói chuyện vài câu ngắn. Quan sát thấy nhịp thở tăng nhanh trên 20 lần trong một phút ở người trưởng thành, có hiện tượng co kéo cơ liên sườn, hõm ức hoặc cánh mũi phập phồng. Tình trạng này phản ánh chức năng trao đổi khí tại phế nang bị suy giảm nghiêm trọng, làm giảm lượng oxy vận chuyển đến các cơ quan trọng yếu. Nếu không được nhân viên y tế tiếp nhận xử trí và hỗ trợ oxy kịp thời, bệnh nhân có thể nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp tính.
Chỉ số bão hòa oxy trong máu SpO2 giảm dưới 94 phần trăm
Chỉ số độ bão hòa oxy trong máu ngoại vi SpO2 đo bằng thiết bị kẹp đầu ngón tay là chỉ số phản ánh chức năng hô hấp khách quan nhất tại nhà. Khi đo đúng kỹ thuật mà chỉ số SpO2 ghi nhận dưới 94 phần trăm ở người không có tiền sử bệnh phổi mạn tính, người bệnh đang đối mặt với tình trạng thiếu oxy thầm lặng. Hiện tượng này cực kỳ nguy hiểm vì nhiều người vẫn cảm thấy tương đối tỉnh táo trước khi đột ngột suy sụp tuần hoàn và hô hấp. Khi SpO2 tụt giảm liên tục, người nhà cần liên hệ ngay trung tâm cấp cứu hoặc đường dây nóng y tế địa phương để bệnh nhân được tiếp cận liệu pháp oxy dòng cao.
Đau tức ngực kéo dài và cảm giác nặng ngực nghiêm trọng
Cơn đau thắt ngực, cảm giác đè nặng hoặc bỏng rát phía sau xương ức xuất hiện dai dẳng và không thuyên giảm là tín hiệu cảnh báo tổn thương tim mạch hoặc màng phổi. Tình trạng này có thể liên quan đến viêm cơ tim, thuyên tắc mạch phổi do tăng đông máu hoặc biến chứng mạch vành cấp tính thứ phát sau phản ứng viêm toàn thân. Cơn đau thường tăng lên khi gắng sức nhẹ hoặc hít thở sâu, đôi khi lan lên cổ, hàm hoặc cánh tay trái. Bất kỳ triệu chứng đau tức ngực liên tục nào ở người mắc COVID-19 đều đòi hỏi phải được đánh giá điện tâm đồ và men tim trực tiếp tại bệnh viện.
Môi, đầu ngón tay và niêm mạc tái nhợt hoặc tím tái
Sự suy giảm oxy máu nghiêm trọng và rối loạn tuần hoàn vi mạch biểu hiện trực quan qua màu sắc da và niêm mạc. Người chăm sóc cần quan sát sắc mặt người bệnh, vùng môi, niêm mạc miệng, đầu móng tay và móng chân. Khi thấy những vùng này chuyển sang màu nhợt nhạt, xám xịt hoặc tím tái, đó là bằng chứng thiếu oxy máu trầm trọng và tưới máu mô ngoại vi kém. Kèm theo đó, da người bệnh có thể trở nên lạnh ẩm, vã mồ hôi đầm đìa hoặc nổi vân tím. Đây là tình huống cấp cứu khẩn cấp, bệnh nhân cần được chuyển viện ngay lập tức để hồi sức hô hấp và tuần hoàn.
Thay đổi tri giác, ngủ gà, lơ mơ hoặc lú lẫn cấp tính
Thiếu oxy não, sốt cao kéo dài hoặc phản ứng viêm bão cytokine có thể tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương. Các biểu hiện bao gồm người bệnh trở nên li bì, khó đánh thức, lú lẫn, mất định hướng về không gian và thời gian, hoặc trả lời câu hỏi chậm chạp bất thường. Ở một số trường hợp, người bệnh có thể bứt rứt, kích động dữ dội trước khi chuyển sang trạng thái mê man. Rối loạn tri giác là dấu hiệu cảnh báo tổn thương toàn thân nguy kịch, đòi hỏi các can thiệp y khoa chuyên sâu tại khoa hồi sức cấp cứu để bảo vệ chức năng não bộ.
Sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hoặc tụt huyết áp gây choáng
Sốt cao từ 39 độ C trở lên liên tục trong nhiều ngày và không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt theo khoảng cách an toàn là biểu hiện phản ứng viêm đang bùng phát dữ dội. Kèm theo đó, nếu người bệnh có huyết áp tụt dưới 90/60 mmHg, mạch đập nhanh nhỏ trên 120 lần một phút, cảm giác hoa mắt, choáng váng dữ dội hoặc ngất xỉu khi thay đổi tư thế, nguy cơ sốc nhiễm trùng hoặc mất nước nặng đã hiện hữu. Tình trạng tụt huyết áp kéo dài sẽ làm giảm tưới máu thận và các tạng, cần được truyền dịch và dùng thuốc vận mạch theo chỉ định chuyên môn tại cơ sở y tế.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức theo dõi sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn như kháng viêm corticoid, thuốc chống đông hoặc thuốc kháng virus trôi nổi mà không có giám sát y khoa. Khi nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ trở nặng, hãy liên hệ ngay với đường dây nóng y tế địa phương hoặc cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng khi tự chăm sóc COVID-19 tại nhà giúp phát hiện kịp thời biến chứng nguy hiểm. Người bệnh và thân nhân tuyệt đối không được chủ quan trước các biểu hiện hô hấp và tuần hoàn bất thường, cần gọi ngay nhân viên y tế hoặc cấp cứu để bảo vệ tính mạng.
Nguồn tham khảo
- ZappyLab, Inc.: Analysis of clinical features and early warning signs in patients with severe COVID-19: a retrospectivecohort study v1
- Emergency Medicine Journal: 160 Study of shortness of breath (SOB) point-of-care biomarker panel in patients presenting with shortness of breath in emergency department
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chỉ số SpO2 bao nhiêu thì F0 cần gọi cấp cứu ngay?
Chỉ số SpO2 đo bằng máy kẹp đầu ngón tay dưới 94 phần trăm khi nghỉ ngơi là dấu hiệu suy hô hấp, người bệnh cần giữ bình tĩnh, nằm sấp thông khí và gọi ngay cơ sở y tế gần nhất.
Làm sao phân biệt khó thở thông thường với khó thở nguy kịch?
Khó thở cảnh báo nguy hiểm khi xuất hiện cả lúc nghỉ ngơi, thở dốc, cánh mũi phập phồng, co kéo cơ hô hấp ở cổ hoặc ngực, nhịp thở nhanh trên 20 lần mỗi phút đối với người lớn.
F0 có nên tự mua thuốc kháng viêm hoặc chống đông dự phòng không?
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc kháng viêm corticoid hay thuốc chống đông khi chưa có chỉ định, đánh giá và giám sát chuyên môn từ bác sĩ điều trị.
F0 sốt cao bao nhiêu ngày thì cần liên hệ nhân viên y tế?
Sốt cao liên tục trên 39 độ C kéo dài qua 3 ngày dù đã dùng thuốc hạ sốt paracetamol đúng cách là dấu hiệu cảnh báo cơ thể có đáp ứng viêm quá mức, cần được bác sĩ khám.
Cần chuẩn bị thông tin gì khi gọi cấp cứu cho F0 chuyển nặng?
Thân nhân nên ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng, số đo SpO2, huyết áp, nhịp thở và danh sách thuốc đang dùng để báo rõ ràng, chính xác cho đội ngũ y tế tiếp nhận.
