Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ và biến chứng nguy hiểm cần biết

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ và biến chứng

Đột quỵ não, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, được phân loại thành hai nhóm chính gồm đột quỵ nhồi máu não do cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu và đột quỵ xuất huyết não do vỡ mạch máu. Mỗi phút trôi qua khi não bộ ngừng nhận máu, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương vĩnh viễn và không thể phục hồi.

Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà đang có xu hướng gia tăng ở người trẻ do thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, áp lực công việc, hút thuốc lá và các bệnh lý nền mạn tính không được kiểm soát tốt. Quá trình phục hồi sau đột quỵ thường kéo dài, đòi hỏi sự kiên trì trong vật lý trị liệu và chăm sóc y tế toàn diện. Do đó, việc chủ động trang bị kiến thức về các biểu hiện báo trước đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu gánh nặng bệnh tật cho bản thân và gia đình.

Nhận diện dấu hiệu đột quỵ qua quy tắc BE-FAST

Quy tắc BE-FAST là công cụ y khoa phổ biến và hữu hiệu giúp cộng đồng nhận diện nhanh cơn đột quỵ cấp tính. Các biểu hiện cốt lõi bao gồm mất thăng bằng đột ngột, chóng mặt, đi đứng loạng choạng, kèm theo giảm thị lực hoặc nhìn mờ một bên mắt. Trên khuôn mặt, người bệnh thường có dấu hiệu méo miệng, nhân trung lệch sang một bên, nụ cười không cân xứng hoặc mí mắt bị sụp.

Ở phần chi thể, người bệnh đột ngột bị yếu liệt hoặc tê bì một bên tay chân, khó nâng tay lên song song hoặc đánh rơi đồ vật đang cầm. Khả năng giao tiếp cũng bị ảnh hưởng rõ rệt khi người bệnh nói ngọng, nói lắp, diễn đạt từ ngữ khó hiểu hoặc không thể hiểu lời nói của người xung quanh. Ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, người nhà cần ghi nhận chính xác thời điểm khởi phát để báo ngay cho nhân viên y tế cấp cứu.

Những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ dễ bị xem nhẹ

Bên cạnh các triệu chứng rầm rộ như méo miệng hay liệt nửa người, đột quỵ não còn có thể biểu hiện qua những dấu hiệu âm thầm mà nhiều người dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường. Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột mà không rõ nguyên nhân, có cảm giác như sét đánh ngang tai, là dấu hiệu thường gặp ở bệnh nhân xuất huyết não hoặc vỡ phình mạch não.

Nhiều trường hợp người bệnh chỉ cảm thấy choáng váng nhẹ, tê rần từng vùng da mặt hoặc ngón tay, nấc cụt kéo dài bất thường, buồn nôn hoặc khó nuốt khi uống nước. Một số người lại gặp phải tình trạng lú lẫn thoáng qua, mất phương hướng không gian, hay quên tạm thời hoặc thay đổi tính khí đột ngột. Những biểu hiện thoáng qua này có thể là cảnh báo của cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, báo hiệu một cơn đột quỵ thực sự có thể xảy ra trong tương lai gần.

Các biến chứng nghiêm trọng thường gặp sau đột quỵ não

Đột quỵ não để lại nhiều hậu quả nặng nề đối với hệ thần kinh và chức năng sinh hoạt hàng ngày nếu tế bào não bị hoại tử do thiếu oxy kéo dài. Di chứng phổ biến nhất là liệt nửa người, co cứng cơ bắp, khiến người bệnh mất khả năng tự vận động, đi lại khó khăn và phải phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc.

Tổn thương vùng ngôn ngữ ở bán cầu não ưu thế dẫn đến rối loạn ngôn ngữ, khiến người bệnh khó diễn đạt suy nghĩ, nói ngọng hoặc mất khả năng hiểu lời nói. Ngoài ra, biến chứng rối loạn nuốt làm tăng nguy cơ sặc thức ăn vào đường thở, dẫn đến viêm phổi hít nguy hiểm tính mạng. Người bệnh nằm bất động lâu ngày còn dễ bị loét tì đè, huyết khối tĩnh mạch sâu, nhiễm trùng đường tiết niệu, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng và rơi vào trạng thái trầm cảm sau đột quỵ.

Nguyên tắc xử trí ban đầu an toàn khi nghi ngờ đột quỵ

Khi phát hiện người có biểu hiện nghi ngờ đột quỵ, việc đầu tiên cần làm là liên hệ ngay dịch vụ cấp cứu y tế hoặc chuẩn bị phương tiện đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ gần nhất. Trong lúc chờ đợi, cần đặt bệnh nhân nằm ở nơi thoáng mát, bằng phẳng, đầu kê cao khoảng ba mươi độ nếu bệnh nhân còn tỉnh táo.

Trường hợp người bệnh hôn mê hoặc nôn ói, cần nhẹ nhàng xoay người sang tư thế nằm nghiêng an toàn để tránh chất nôn trào ngược vào đường thở gây tắc nghẽn hô hấp. Cần nới lỏng quần áo, tháo răng giả nếu có và quan sát nhịp thở liên tục. Người nhà tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống, không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc cổ truyền nào, và không áp dụng các biện pháp truyền miệng như chích máu đầu ngón tay hay cạo gió vì sẽ làm mất thời gian vàng cứu sống não bộ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, cấp cứu chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ đột quỵ nào, người thân cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện có đơn vị cấp cứu đột quỵ ngay lập tức, không tự ý trì hoãn theo dõi tại nhà hoặc sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định y khoa.

Tóm tắt

Đột quỵ não là tình trạng cấp cứu nội khoa tối khẩn cấp, đòi hỏi sự phát hiện sớm và xử trí y tế kịp thời. Việc ghi nhớ rõ các dấu hiệu cảnh báo, cả điển hình lẫn âm thầm, giúp người bệnh tiếp cận cửa sổ vàng điều trị để giảm thiểu tối đa biến chứng nặng nề. Mọi người nên chủ động kiểm soát bệnh lý nền và thăm khám định kỳ để bảo vệ sức khỏe hệ tim mạch và thần kinh.