Những dấu hiệu cần cắt amidan mà bạn nên biết

Dấu hiệu cần cắt amidan

Phẫu thuật cắt amidan là phương pháp ngoại khoa nhằm loại bỏ hoàn toàn khối amidan khẩu cái ở hai bên họng miệng khi các biện pháp điều trị nội khoa không còn đem lại hiệu quả. Amidan vốn là hàng rào bảo vệ sản xuất kháng thể, nhưng khi tổn thương cấu trúc do nhiễm khuẩn liên tục, tổ chức này sẽ suy giảm chức năng miễn dịch và biến thành ổ chứa vi khuẩn kỵ khí. Chỉ định can thiệp phẫu thuật hiện nay được các hiệp hội y khoa quốc tế và chuyên gia Tai Mũi Họng kiểm soát chặt chẽ dựa trên bảng tiêu chuẩn cụ thể, bao gồm số lần tái phát trong năm, sự xuất hiện của các đợt áp xe lan rộng, mức độ tắc nghẽn cơ học đường thở và nguy cơ biến chứng xa tại các cơ quan quan trọng. Do đó, việc cắt amidan không được áp dụng tùy tiện mà đòi hỏi quy trình đánh giá lâm sàng toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa.

Viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm

Amidan khẩu cái là tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, tham gia sản xuất kháng thể để bảo vệ đường hô hấp trên. Khi bộ phận này bị vi khuẩn hoặc virus tấn công liên tục, tình trạng viêm nhiễm mạn tính sẽ hình thành và làm suy giảm khả năng phòng vệ tự nhiên.

Tần suất tái phát là tiêu chí hàng đầu được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng đánh giá. Người bệnh thường được xem xét phẫu thuật khi bị viêm amidan cấp từ năm đến bảy đợt trong một năm, hoặc từ năm đợt mỗi năm trong hai năm liên tiếp. Những đợt viêm này thường đi kèm sốt cao, đau rát họng dữ dội, nuốt vướng và sưng hạch góc hàm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, học tập cũng như sức khỏe tổng thể nếu chỉ duy trì dùng thuốc kháng sinh kéo dài.

Biến chứng áp xe quanh amidan gây tụ mủ hoại tử

Áp xe quanh amidan là biến chứng cấp tính nguy hiểm khi ổ viêm lan rộng ra tổ chức liên kết lỏng lẻo xung quanh bao amidan. Tình trạng tụ mủ này khiến họng phù nề nghiêm trọng, đẩy lệch lưỡi gà sang một bên và gây đau đớn dữ dội mỗi khi nuốt nước bọt.

Người bệnh bị áp xe thường gặp triệu chứng khít hàm, sốt cao dao động, hơi thở có mùi hôi và giọng nói thay đổi giống như đang ngậm vật lạ trong miệng. Sau khi được xử trí rạch thoát mủ và kiểm soát ổn định ổ nhiễm trùng bằng kháng sinh toàn thân, bác sĩ thường chỉ định phẫu thuật cắt amidan triệt để nhằm ngăn ngừa ổ mủ tái lập đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Amidan quá phát gây khó thở và hội chứng ngưng thở khi ngủ

Khi tổ chức amidan phì đại quá mức ở cả hai bên thành họng, chúng có thể chạm vào nhau và gây bít tắc cơ học đường dẫn khí. Dấu hiệu điển hình là tiếng ngáy to, thở khò khè ngắt quãng và những cơn ngừng thở ngắn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ sâu.

Tình trạng giảm thông khí kéo dài khiến lượng oxy trong máu sụt giảm, dẫn đến giấc ngủ chập chờn, giật mình thức giấc, đau đầu vào buổi sáng và mệt mỏi ban ngày. Ở trẻ nhỏ, hội chứng ngưng thở khi ngủ do amidan quá phát còn có thể cản trở sự phát triển thể chất, suy giảm khả năng tập trung và làm biến dạng cấu trúc xương hàm mặt nếu không được giải phóng đường thở kịp thời.

Biến chứng toàn thân ảnh hưởng đến tim thận và khớp

Viêm amidan mạn tính do vi khuẩn liên cầu tan huyết beta nhóm A tiềm ẩn nguy cơ gây ra các phản ứng tự miễn dịch thứ phát sau nhiều đợt viêm tái diễn. Độc tố và phức hợp miễn dịch lưu hành trong máu có thể lắng đọng và gây tổn thương van tim trong bệnh thấp tim, viêm cầu thận cấp hoặc viêm đa khớp cấp.

Ngoài ra, ổ viêm mạn tính tại họng còn dễ lan tỏa sang các cấu trúc lân cận, gây ra viêm tai giữa ứ dịch, viêm xoang mạn tính và viêm phế quản tái diễn. Khi amidan trở thành một lò viêm nguy hiểm kích hoạt các bệnh lý toàn thân, phẫu thuật loại bỏ tổ chức này là bước can thiệp cần thiết để bảo vệ tim, thận và khớp.

Tổ chức hốc mủ gây hôi miệng kéo dài và nghi ngờ tổn thương ác tính

Các cấu trúc khe hốc sâu trên bề mặt amidan là nơi dễ ứ đọng cặn thức ăn, biểu mô bong tróc và vi khuẩn kỵ khí, tạo thành các khối sỏi amidan màu trắng đục. Tình trạng này khiến người bệnh luôn cảm thấy vướng cộm vùng họng, khó nuốt, đau tức lan lên tai và phát sinh mùi hôi miệng nặng nề kéo dài dù đã vệ sinh răng miệng cẩn thận.

Trường hợp một bên amidan sưng to bất thường, tăng kích thước nhanh chóng kèm loét sùi hoặc nổi hạch cổ cùng bên, bác sĩ bắt buộc phải chỉ định phẫu thuật cắt amidan để gửi mẫu bệnh phẩm làm xét nghiệm mô bệnh học, giúp chẩn đoán phân biệt và loại trừ ung thư amidan hoặc u lympho vùng vòm họng.

Lưu ý an toàn

Phẫu thuật cắt amidan là can thiệp ngoại khoa có xâm lấn, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng như chảy máu sau mổ, phản ứng phụ với thuốc gây mê hoặc nhiễm trùng vết mổ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý yêu cầu phẫu thuật khi chưa qua thăm khám kỹ lưỡng. Mọi chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng trực tiếp kết luận sau khi thực hiện đầy đủ các xét nghiệm đông máu và đánh giá thể trạng tổng quát.

Tóm tắt

Quyết định phẫu thuật cắt amidan cần được cân nhắc thận trọng dựa trên tần suất tái phát, mức độ ảnh hưởng đến hô hấp và các biến chứng thực tế. Người bệnh khi gặp các dấu hiệu bất thường vùng họng nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán chính xác và tư vấn hướng xử trí thích hợp nhất.