Dấu hiệu bị đau mắt đỏ và cách điều trị an toàn, đúng cách

Đau mắt đỏ và cách điều trị là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian mô tả tình trạng viêm kết mạc cấp tính, xảy ra khi các mạch máu nhỏ li ti trong màng kết mạc bị sung huyết và giãn nở, khiến tròng trắng của mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ đậm. Tình trạng này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, và rất dễ bùng phát thành các đợt dịch trong cộng đồng vào thời điểm giao mùa.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây đau mắt đỏ là do nhiễm virus, đặc biệt là nhóm Adenovirus, bên cạnh đó còn có các tác nhân vi khuẩn như tụ cầu, phế cầu hoặc do phản ứng dị ứng với phấn hoa, bụi bẩn, lông thú cưng. Mặc dù đa phần các trường hợp đau mắt đỏ đều có thể tự khỏi sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc hợp lý, bệnh vẫn có thể để lại các biến chứng nguy hiểm trên giác mạc nếu người bệnh chủ quan hoặc áp dụng sai phương pháp xử trí tại nhà.

Những biểu hiện điển hình khi bị đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ thường khởi phát đột ngột ở một bên mắt rồi có thể lan sang mắt còn lại sau vài ngày. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có hạt cát trong mắt, mắt đỏ ửng do cương tụ mạch máu nông ở màng kết mạc, kèm theo chảy nước mắt liên tục và ngứa ngáy khó chịu.

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây viêm kết mạc, tính chất dịch tiết của mắt sẽ có sự khác biệt rõ rệt. Trường hợp do virus thường tiết dịch lỏng trong suốt hoặc hơi nhầy, có thể kèm theo sốt nhẹ, đau họng hoặc nổi hạch trước tai. Nếu do nhiễm vi khuẩn, dịch mắt thường đặc dính, có màu vàng hoặc xanh lục khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau sau khi ngủ dậy. Trường hợp viêm kết mạc dị ứng thường nổi bật với cảm giác ngứa mắt dữ dội, phù nề kết mạc và chảy nước mắt ở cả hai bên.

Các bước chăm sóc và làm dịu mắt tại nhà

Mục tiêu xử trí viêm kết mạc ban đầu là làm sạch mắt nhẹ nhàng và giảm bớt cảm giác khó chịu. Người bệnh có thể sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% dạng đơn liều hoặc lọ nhỏ dùng riêng để rửa trôi dịch tiết và ghèn mắt nhiều lần trong ngày. Khi vệ sinh, nên dùng gạc y tế sạch hoặc bông gòn vô khuẩn lau từ khóe mắt trong ra đuôi mắt rồi bỏ ngay, tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc cho cả hai mắt.

Chườm mát bằng khăn sạch thấm nước mát hoặc túi chườm chuyên dụng đặt lên mi mắt nhắm kín có thể giúp giảm cảm giác sưng cộm và nóng rát. Người bệnh cần để mắt nghỉ ngơi, hạn chế tiếp xúc với màn hình điện thoại, máy tính hoặc nơi nhiều khói bụi, đồng thời đeo kính râm bảo vệ mắt khi đi ra ngoài trời.

Nguyên tắc sử dụng thuốc nhỏ mắt theo chỉ định y khoa

Việc dùng thuốc nhỏ mắt điều trị viêm kết mạc bắt buộc phải dựa trên chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt sau khi thăm khám trực tiếp. Đau mắt đỏ do virus chủ yếu tự giới hạn và chỉ cần các biện pháp hỗ trợ như nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để làm dịu bề mặt nhãn cầu, kháng sinh nhỏ mắt chỉ được kê đơn khi có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn.

Người bệnh không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh và corticoid để dùng tại nhà. Dù nhóm thuốc chứa corticoid có thể làm giảm đỏ mắt nhanh chóng, việc lạm dụng hoặc dùng sai chỉ định có nguy cơ gây biến chứng loét giác mạc, tăng nhãn áp dẫn đến cườm nước hoặc suy giảm thị lực vĩnh viễn. Mọi loại thuốc kháng sinh, kháng viêm hoặc kháng dị ứng đều cần có sự hướng dẫn cụ thể về thời gian sử dụng.

Biện pháp phòng ngừa lây lan đau mắt đỏ trong gia đình

Bệnh đau mắt đỏ lây lan rất nhanh qua dịch tiết đường hô hấp và dịch mắt thông qua bàn tay hoặc đồ dùng sinh hoạt. Để tránh lây nhiễm cho người thân và cộng đồng, người bệnh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước và sau khi chạm vào vùng mắt hoặc nhỏ thuốc.

Người bệnh cần dùng riêng toàn bộ đồ dùng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ, chậu rửa mặt và thuốc nhỏ mắt. Vỏ gối và khăn trải giường nên được giặt giũ bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên. Trong thời gian mắt đang tiết nhiều dịch, người bệnh nên chủ động hạn chế đến nơi đông người, tạm nghỉ học hoặc làm việc tại nhà để cắt đứt chuỗi lây truyền.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù đau mắt đỏ thường tiến triển lành tính, một số trường hợp có thể diễn tiến phức tạp thành viêm giác mạc hoặc biến chứng sâu bên trong nhãn cầu. Bạn cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay lập tức nếu xuất hiện tình trạng đau nhức sâu trong hốc mắt dữ dội, mắt nhìn mờ rõ rệt, sợ ánh sáng chói chang hoặc thị lực suy giảm đột ngột.

Bên cạnh đó, nếu dịch tiết mắt có mủ đặc nhiều không giảm sau vài ngày, kết mạc sưng phồng xuất huyết nặng, hoặc mắt xuất hiện màng trắng đục trên bề mặt giác mạc, người bệnh tuyệt đối không được trì hoãn việc khám mắt. Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ can thiệp chính xác, tránh để lại sẹo giác mạc ảnh hưởng lâu dài đến tầm nhìn.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hay tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định y tế vì có thể gây bỏng giác mạc và bội nhiễm nặng.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc phổ biến, phần lớn có diễn tiến lành tính nhưng tiềm ẩn nguy cơ lây lan nhanh và ảnh hưởng thị lực nếu xử trí sai cách. Việc giữ vệ sinh mắt, tuân thủ hướng dẫn chăm sóc từ bác sĩ chuyên khoa mắt và chủ động thăm khám kịp thời là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực an toàn.