Đau đầu chảy nước mắt là hiện tượng gì và khi nào cần đi khám?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau đầu chảy nước mắt là hiện tượng đau nhức vùng đầu hoặc hốc mắt đi kèm phản xạ tăng tiết nước mắt ở một hoặc cả hai bên. Tình trạng này khiến người bệnh vô cùng khó chịu, làm giảm sút chất lượng công việc và sinh hoạt hàng ngày.
Phần lớn các trường hợp xuất phát từ sự kích thích của hệ thần kinh tự chủ sọ não trong các hội chứng đau đầu nguyên phát, hoặc do các tổn thương thực thể tại mắt và xoang mặt. Việc tìm hiểu rõ cơ chế và các nguyên nhân liên quan sẽ giúp người bệnh có hướng thăm khám y tế kịp thời và xử trí đúng cách.
Đau đầu chảy nước mắt là gì?
Hiện tượng đau đầu chảy nước mắt là sự kết hợp giữa cảm giác đau nhức tại vùng sọ mặt với phản xạ tăng tiết dịch của tuyến lệ. Triệu chứng này có thể xuất hiện đơn độc theo từng đợt ngắn hoặc kéo dài dai dẳng tùy thuộc vào bệnh lý căn nguyên. Điểm đặc trưng là nước mắt thường chảy nhiều ở bên mắt bị đau nhức, đôi khi đi kèm các dấu hiệu thần kinh tự chủ khác như đỏ mắt, phù nề mí mắt, sụp mi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Mặc dù một số trường hợp chỉ do căng thẳng thị giác hoặc viêm nhiễm nhẹ, nhưng đây cũng có thể là biểu hiện của các rối loạn thần kinh chuyên biệt như đau đầu cụm hay các cấp cứu nhãn khoa như tăng nhãn áp cấp. Do đó, hiện tượng này cần được theo dõi cẩn trọng và đánh giá toàn diện bởi nhân viên y tế.
Cơ chế sinh lý dẫn đến hiện tượng đau đầu kèm chảy nước mắt
Hiện tượng đau đầu kèm theo chảy nước mắt thường xảy ra khi các nhánh của dây thần kinh sinh ba bị kích thích mạnh, kéo theo sự hoạt hóa bất thường của hệ thần kinh tự chủ sọ não. Dây thần kinh tam thoa chịu trách nhiệm chi phối cảm giác cho vùng mặt, trán, hốc mắt và màng não. Khi trung tâm thần kinh này bị kích hoạt quá mức, xung động thần kinh không chỉ tạo ra cảm giác đau nhức nhối mà còn kích thích tuyến lệ tăng tiết dịch, đồng thời làm giãn nở các mạch máu quanh ổ mắt, dẫn tới tình trạng đỏ mắt và nghẹt mũi cùng bên. Ngoài ra, sự giải phóng các chất trung gian gây viêm thần kinh cũng góp phần làm tăng cường độ đau đớn, khiến người bệnh cảm thấy vùng mắt bị căng tức hoặc đè ép nặng nề.
Các bệnh lý thường gặp gây đau đầu chảy nước mắt
Nguyên nhân hàng đầu gây nên triệu chứng này là đau đầu cụm, một thể đau đầu nguyên phát thuộc nhóm hội chứng đau đầu thần kinh tự chủ tam thoa. Cơn đau thường xuất hiện dữ dội xung quanh một hốc mắt hoặc vùng thái dương, kéo dài từ mười lăm phút đến ba giờ, đi kèm chảy nước mắt, đỏ kết mạc, sụp mi và nghẹt mũi cùng một bên đau. Bên cạnh đau đầu cụm, chứng đau nửa đầu migraine thể nặng đôi khi cũng kích hoạt phản xạ thần kinh tự chủ gây chảy nước mắt. Ngoài các bệnh lý thần kinh, tình trạng viêm xoang bướm, viêm xoang trán hoặc áp xe xoang cũng có thể chèn ép các nhánh dây thần kinh cảm giác, tạo ra cơn đau lan lên đầu kèm phản xạ kích ứng mắt và chảy nước mắt liên tục.
Ảnh hưởng từ các vấn đề nhãn khoa cấp tính và mạn tính
Bên cạnh nguyên nhân thần kinh, các tổn thương thực thể tại mắt là yếu tố quan trọng cần được loại trừ. Cơn glôcôm góc đóng cấp tính, hay còn gọi là thiên đầu thống, là một cấp cứu nhãn khoa nguy hiểm xảy ra khi nhãn áp tăng cao đột ngột. Bệnh nhân thường có biểu hiện đau nhức đầu và hốc mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ, thấy quầng sáng nhiều màu quanh bóng đèn và chảy nhiều nước mắt. Một số bệnh lý nhãn khoa khác như viêm màng bồ đào, viêm loét giác mạc, trầy xước biểu mô giác mạc hoặc dị vật kết mạc cũng kích thích dữ dội dây thần kinh cảm giác mắt, gây nên những cơn nhức đầu vùng trán kèm hiện tượng cộm xốn và chảy nước mắt không ngừng.
Biện pháp xử trí ban đầu và theo dõi triệu chứng tại nhà
Khi xuất hiện cơn đau đầu kèm chảy nước mắt, người bệnh nên dừng ngay các công việc đang làm, nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh, giảm bớt ánh sáng chói và tránh nhìn vào màn hình điện tử. Có thể chườm khăn mát nhẹ nhàng lên vùng trán và mắt để hỗ trợ làm dịu cảm giác căng tức mạch máu. Điều quan trọng là người bệnh cần ghi chép lại tần suất xuất hiện, thời gian kéo dài của mỗi cơn đau, vị trí đau nửa đầu hay cả đầu, cũng như các biểu hiện đi kèm như buồn nôn, nghẹt mũi hoặc sợ ánh sáng. Những thông tin chi tiết này sẽ giúp bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc mắt dễ dàng định hướng chẩn đoán chính xác hơn khi thăm khám.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc an thần hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc dùng thuốc sai cách có thể gây nhờn thuốc, tổn thương giác mạc hoặc làm che lấp các dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Khi có dấu hiệu đau đầu kèm thay đổi thị lực hoặc suy giảm tri giác, cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Đau đầu kèm theo chảy nước mắt là tín hiệu cảnh báo hệ thần kinh tự chủ hoặc nhãn khoa đang chịu kích thích bất thường. Thay vì cam chịu cơn đau hoặc lạm dụng thuốc giảm đau không theo chỉ dẫn, người bệnh nên chủ động đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh hoặc mắt để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có kế hoạch chăm sóc thích hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau nửa đầu kèm chảy nước mắt một bên có nguy hiểm không?
Đây là dấu hiệu đặc trưng thường gặp nhất của cơn đau đầu cụm do rối loạn thần kinh tự chủ tam thoa, hoặc đôi khi xuất phát từ bệnh lý tăng nhãn áp và viêm xoang cấp tính.
Uống thuốc giảm đau thông thường có hết đau đầu chảy nước mắt không?
Thuốc giảm đau thông thường thường ít mang lại hiệu quả đối với các hội chứng đau đầu tự chủ tam thoa. Người bệnh cần bác sĩ chẩn đoán để chỉ định nhóm thuốc đặc hiệu phù hợp.
Làm việc máy tính nhiều có gây đau đầu và chảy nước mắt không?
Có, mỏi mắt do tật khúc xạ hoặc hội chứng thị giác màn hình có thể gây nhức trán thái dương và kích thích chảy nước mắt, nhưng thường âm ỉ chứ không đau dữ dội từng cơn.
Bị đau đầu chảy nước mắt nên đi khám chuyên khoa nào trước?
Người bệnh nên khám chuyên khoa thần kinh để kiểm tra các dạng đau đầu nguyên phát. Nếu đau khu trú quanh hốc mắt kèm đỏ mắt hoặc nhìn mờ, nên khám thêm chuyên khoa mắt.
Dấu hiệu nào cảnh báo cơn đau đầu cần nhập viện cấp cứu ngay?
Cần đi cấp cứu ngay nếu đau đầu xuất hiện dữ dội đột ngột như sét đánh, kèm sốt cao, cứng gáy, méo miệng, yếu liệt nửa người, co giật hoặc suy giảm thị lực cấp tính.
