Đau dạ dày kèm tiêu chảy có nguy hiểm không và cách chăm sóc đúng

Đau dạ dày kèm tiêu chảy là gì?

Đau dạ dày kèm tiêu chảy là phản ứng viêm nhiễm hoặc rối loạn chức năng xuất hiện đồng thời tại ống tiêu hóa trên và ống tiêu hóa dưới. Khi lớp niêm mạc dạ dày bị tác nhân gây hại xâm nhập, phản ứng co thắt tăng mạnh dẫn đến đau rát vùng trên rốn, ợ hơi, chướng bụng và buồn nôn. Cùng lúc đó, niêm mạc ruột non và đại tràng bị viêm làm giảm khả năng hấp thu nước, thúc đẩy nhu động ruột co bóp liên tục để tống chất thải lỏng ra ngoài.

Tình trạng này có thể khởi phát cấp tính sau khi ăn phải thức ăn nhiễm khuẩn, hoặc xuất hiện từng đợt ở người có bệnh lý đường ruột mạn tính. Mối nguy lớn nhất khi hai triệu chứng này cùng xảy ra là cơ thể mất nước và khoáng chất rất nhanh qua cả đường phân và dịch nôn, đòi hỏi việc theo dõi phải hết sức chặt chẽ.

Các nguyên nhân thường gặp gây đau dạ dày kèm tiêu chảy

Đau dạ dày kèm tiêu chảy thường bắt nguồn từ các tác nhân gây viêm nhiễm cấp tính trong đường ăn uống. Phổ biến nhất là ngộ độc thực phẩm do tiêu thụ thức ăn nhiễm vi khuẩn như Salmonella, tụ cầu hoặc nhiễm độc tố sẵn có trong thực phẩm ôi thiu. Độc tố kích thích dạ dày co bóp mạnh gây nôn và đau quặn, đồng thời kích ứng ruột gây tiêu chảy xối xả. Viêm dạ dày ruột do các chủng virus như Norovirus hay Rotavirus cũng là nguyên nhân phổ biến, dễ lây lan qua nguồn nước hoặc tiếp xúc trực tiếp. Bên cạnh nhiễm trùng, tác dụng phụ của một số loại thuốc như kháng sinh làm rối loạn khuẩn sinh đường ruột, hoặc thuốc chống viêm không steroid gây tổn hại niêm mạc dạ dày cũng có thể làm bùng phát triệu chứng. Ngoài ra, việc thay đổi chế độ ăn đột ngột, sử dụng quá nhiều rượu bia, đồ ăn cay nóng hoặc căng thẳng tâm lý quá mức cũng có thể kích phát cơn đau dạ dày kèm rối loạn phân ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.

Tình trạng đau dạ dày kèm tiêu chảy có nguy hiểm không

Mức độ nguy hiểm của hiện tượng đau dạ dày kèm tiêu chảy phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ mất nước của cơ thể. Trong các trường hợp nhẹ do ngộ độc thức ăn đơn thuần hoặc kích ứng đường ruột, triệu chứng thường tự thuyên giảm sau một đến hai ngày nếu người bệnh được nghỉ ngơi và bù nước hợp lý. Tuy nhiên, tình trạng này sẽ trở nên rất nguy hiểm khi hiện tượng tiêu chảy và nôn mửa diễn ra ồ ạt, dẫn đến mất nước cấp và rối loạn điện giải nghiêm trọng. Cơ thể thiếu hụt các khoáng chất như natri và kali có thể dẫn đến tụt huyết áp, trụy mạch, suy thận cấp hoặc loạn nhịp tim. Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người có bệnh nền mạn tính là nhóm đối tượng có nguy cơ biến chứng rất cao. Bên cạnh đó, nếu nguyên nhân là do vi khuẩn xâm lấn gây loét sâu, xuất huyết tiêu hóa hoặc viêm ruột hoại tử, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng nguy hiểm nếu không được can thiệp y tế kịp thời.

Hướng dẫn chăm sóc và bù dịch an toàn tại nhà

Biện pháp quan trọng nhất trong chăm sóc người bị đau dạ dày kèm tiêu chảy là bù nước và các chất điện giải đã mất. Dung dịch oresol pha đúng chuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất là giải pháp tốt nhất, người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ cách nhau vài phút thay vì uống quá nhiều một lúc gây nôn trớ. Ngoài ra, có thể bổ sung thêm nước cháo muối loãng, nước canh rau thanh đạm hoặc nước dừa tươi để làm dịu niêm mạc dạ dày. Về dinh dưỡng, nên ưu tiên các món ăn mềm, thanh đạm và dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp gà, bánh mì nướng và chuối chín nhằm cung cấp năng lượng mà không làm dạ dày phải co bóp nhiều. Cần tránh tuyệt đối các loại thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thực phẩm cay nóng, sữa tươi, nước ngọt có gas và rượu bia vì chúng kích thích niêm mạc ruột co bóp dữ dội hơn. Người bệnh cần nằm nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, giữ ấm vùng bụng và theo dõi sát lượng nước tiểu hàng ngày.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi nhận thấy những biểu hiện mất nước trầm trọng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng nặng. Các triệu chứng mất nước báo động bao gồm cảm giác khát nước dữ dội, môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu, tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu trong nhiều giờ, đi kèm hoa mắt, chóng mặt hoặc lú lẫn khi thay đổi tư thế. Cần đi cấp cứu ngay nếu cơn đau dạ dày chuyển biến dữ dội, đau quặn bụng liên tục không dứt hoặc bụng co cứng khi sờ nắn. Sự hiện diện của máu trong chất nôn, phân có màu đen như bã cà phê hoặc phân lẫn nhiều máu tươi và chất nhầy là dấu hiệu cảnh báo tổn thương xuất huyết tiêu hóa. Ngoài ra, tình trạng sốt cao liên tục trên 38,5 độ C, nôn ói liên tục khiến không thể uống được nước bù dịch, hoặc tiêu chảy kéo dài trên hai ngày mà không thuyên giảm đều là những tình huống khẩn cấp cần được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc kháng sinh để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy sai thời điểm có thể làm ứ đọng độc tố vi khuẩn trong lòng ruột, khiến tình trạng viêm nhiễm tiến triển nghiêm trọng hơn. Toàn bộ thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế cho lời khuyên hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến bệnh viện để được thăm khám và xử trí an toàn.

Tóm tắt

Đau dạ dày kèm tiêu chảy là vấn đề tiêu hóa phổ biến nhưng cần được theo dõi thận trọng để phòng tránh nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải. Việc bù dịch đúng cách, duy trì chế độ dinh dưỡng thanh đạm và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp đường ruột nhanh chóng hồi phục. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan mà cần chủ động đến cơ sở y tế thăm khám khi các triệu chứng diễn tiến nặng hoặc kéo dài bất thường.