Đau bụng uống thuốc gì và những lưu ý an toàn khi dùng thuốc

Đau bụng uống thuốc gì là gì?

Đau bụng là cảm giác đau tức, co thắt hoặc khó chịu bắt nguồn từ các tạng nằm trong khoang bụng hoặc các cấu trúc thành bụng lân cận. Về mặt sinh lý bệnh, cơn đau có thể do sự kích ứng các thụ cảm thể thần kinh cảm giác trước các tác nhân viêm nhiễm, sự căng giãn đột ngột của bao gan, tắc nghẽn lòng ống tiêu hóa, co thắt cơ trơn quá mức hoặc thiếu máu cục bộ cơ quan.

Tùy theo tính chất khởi phát và thời gian diễn tiến, đau bụng được phân loại thành đau bụng cấp tính và đau bụng mạn tính. Đau bụng cấp tính xuất hiện đột ngột với cường độ tăng nhanh, có thể là dấu hiệu của viêm ruột thừa cấp, viêm tụy cấp, thủng tạng rỗng hoặc xoắn ruột cần phẫu thuật khẩn cấp. Trong khi đó, đau bụng mạn tính thường kéo dài nhiều tuần hoặc tái diễn từng đợt, gắn liền với các bệnh lý như hội chứng ruột kích thích, viêm loét dạ dày tá tràng mạn tính hoặc bệnh viêm đại tràng. Việc nhận diện đúng tính chất cơn đau là cơ sở tiên quyết để quyết định có nên dùng thuốc hỗ trợ hay cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Nhóm thuốc hỗ trợ giảm đau do tăng tiết acid và viêm dạ dày

Tình trạng đau tức hoặc nóng rát vùng thượng vị thường bắt nguồn từ sự gia tăng tiết acid dịch vị gây kích ứng niêm mạc dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Trong trường hợp này, các nhóm thuốc thường được bác sĩ hoặc dược sĩ cân nhắc bao gồm thuốc kháng acid giúp trung hòa nhanh acid dịch vị tại chỗ như nhôm hydroxyd và magnesi hydroxyd. Ngoài ra, các thuốc giảm tiết acid như thuốc kháng thụ thể histamin H2 hoặc thuốc ức chế bơm proton như omeprazol, esomeprazol cũng được sử dụng theo đợt điều trị cụ thể.

Người bệnh cần lưu ý các thuốc kháng acid thường chỉ mang lại tác dụng giảm đau tạm thời. Nếu tình trạng đau thượng vị diễn ra thường xuyên, kèm theo ợ chua, nôn ói hoặc sụt cân, người bệnh cần đến chuyên khoa tiêu hóa để nội soi dạ dày nhằm tìm kiếm tổn thương viêm loét hoặc nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Việc tự ý kéo dài thời gian dùng thuốc giảm tiết acid mà không có chỉ định y khoa có thể làm thay đổi môi trường tiêu hóa và gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác bệnh lý nền.

Nhóm thuốc chống co thắt cơ trơn khi đau quặn bụng

Cơn đau bụng dạng quặn thắt từng cơn thường xuất phát từ sự co thắt quá mức của các sợi cơ trơn tại đường ruột, ống mật hoặc tử cung trong chu kỳ kinh nguyệt. Đối với dạng đau này, nhóm thuốc chống co thắt cơ trơn là lựa chọn phổ biến nhằm giúp các thớ cơ thư giãn, từ đó làm dịu cơn đau quặn. Một số hoạt chất chống co thắt thường gặp trên lâm sàng bao gồm drotaverin, alverin citrat hoặc mebeverin.

Các thuốc giảm co thắt cơ trơn có thể mang lại hiệu quả tương đối nhanh trong hội chứng ruột kích thích hoặc đau quặn bụng do rối loạn vận động ruột. Tuy nhiên, nhóm thuốc này chống chỉ định hoặc cần hết sức thận trọng ở những người bị tắc ruột cơ học, liệt ruột hoặc suy gan, suy thận nặng. Người bệnh không nên lạm dụng thuốc chống co thắt mỗi khi bị đau bụng mà cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để xác định rõ nguồn gốc cơn co thắt, tránh nhầm lẫn với các cơn đau quặn do sỏi mật hay sỏi niệu quản cần can thiệp chuyên sâu.

Nhóm thuốc xử trí đau bụng kèm tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa cấp tính sau khi ăn uống thức ăn lạ, nhiễm khuẩn đường ruột nhẹ thường biểu hiện bằng cảm giác đau bụng âm ỉ, đi ngoài phân lỏng nhiều lần hoặc chướng bụng. Khi gặp tình trạng này, nguyên tắc quan trọng nhất là bù nước và điện giải bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ để ngăn ngừa nguy cơ mất nước nguy hiểm.

Bên cạnh bù dịch, một số loại thuốc bảo vệ niêm mạc đường ruột và hấp phụ độc tố như diosmectite có thể được sử dụng để hỗ trợ làm giảm số lần đi ngoài và giảm kích ứng niêm mạc ruột. Ngoài ra, men vi sinh chứa các chủng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus hoặc Bacillus clausii giúp hỗ trợ tái lập cân bằng hệ vi sinh đường ruột sau rối loạn. Người bệnh cần đặc biệt thận trọng, không tự ý dùng các loại thuốc ức chế nhu động ruột mạnh như loperamid khi đang đau bụng kèm sốt hoặc đi ngoài phân có nhầy máu, vì việc cầm tiêu chảy đột ngột có thể giữ lại độc tố vi khuẩn trong lòng ruột và gây biến chứng nặng.

Thuốc hỗ trợ đau bụng do đầy hơi và khó tiêu chức năng

Tình trạng khó tiêu, đầy bụng, ậm ạch sau bữa ăn giàu chất béo hoặc chất đạm thường gây ra cảm giác đau tức khó chịu khắp vùng bụng trên. Để cải thiện tình trạng này, các hoạt chất giúp làm giảm sức căng bề mặt bọt khí như simethicone thường được chỉ định để hỗ trợ tống hơi ra ngoài, giảm cảm giác căng trướng thành bụng.

Trong một số trường hợp chức năng tuyến tụy tiết dịch kém hoặc ăn quá tải, men tiêu hóa chứa các enzyme như amylase, protease, lipase có thể được bác sĩ hướng dẫn sử dụng trong thời gian ngắn để hỗ trợ phân cắt thức ăn. Cần phân biệt rõ men tiêu hóa cung cấp enzyme phân giải thức ăn với men vi sinh cung cấp vi khuẩn sống. Người bệnh không nên lạm dụng men tiêu hóa kéo dài vì có thể làm giảm khả năng tự tiết dịch tiêu hóa tự nhiên của cơ thể. Thay đổi thói quen ăn chậm, nhai kỹ và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ luôn là biện pháp cốt lõi đi kèm.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc giảm đau kháng viêm không steroid như ibuprofen, diclofenac hay aspirin khi chưa rõ nguyên nhân đau bụng, vì các thuốc này có thể gây loét dạ dày xuất huyết hoặc làm lu mờ triệu chứng viêm ruột thừa. Thuốc paracetamol cũng không phải là lựa chọn thích hợp cho mọi cơn đau bụng và cần thận trọng ở người suy gan. Mọi loại thuốc chỉ nên dùng sau khi đã được nhân viên y tế chẩn đoán hoặc tư vấn cụ thể. Tránh tự ý tăng liều, không kết hợp nhiều loại thuốc có cùng hoạt chất và tuyệt đối không trì hoãn đi viện khi có dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Tóm tắt

Đau bụng do nhiều nguyên nhân khác nhau và việc dùng thuốc cần căn cứ vào cơ chế gây đau cụ thể. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau mạnh khi chưa rõ nguyên nhân nhằm tránh che lấp các dấu hiệu cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm. Khi cơn đau kéo dài hoặc kèm theo triệu chứng bất thường, việc thăm khám y tế sớm là cần thiết để bảo vệ an toàn sức khỏe.