Đau bụng trái ngang rốn: Nguyên nhân phổ biến và dấu hiệu cần đi khám

Đau bụng trái ngang rốn là gì?

Đau bụng trái ngang rốn là cảm giác đau tức, co thắt hoặc nhói buốt xuất hiện ở vùng mạn sườn trái, ngang tầm với rốn. Về mặt giải phẫu học, khoang bụng được chia thành nhiều phân khu khác nhau để định hướng chẩn đoán, trong đó vùng bên trái ngang rốn là nơi định vị của đoạn đại tràng xuống, các quai ruột non, cực dưới của thận trái và niệu quản bên trái.

Tính chất của cơn đau tại vị trí này rất đa dạng, có thể khởi phát đột ngột thành từng cơn quặn thắt dữ dội hoặc kéo dài âm ỉ suốt nhiều ngày. Mức độ đau có thể thay đổi tùy thuộc vào tư thế vận động, nhịp thở, bữa ăn hoặc thói quen đại tiện của người bệnh. Việc phân biệt rõ các đặc điểm này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định liệu cơn đau xuất phát từ đường tiêu hóa, hệ tiết niệu hay do tổn thương cơ thành bụng.

Các cơ quan liên quan và nguồn gốc cơn đau bụng trái ngang rốn

Vùng bụng bên trái ngang rốn chứa đoạn đại tràng xuống, một phần ruột non, thận trái và niệu quản trái. Do đó, bất kỳ sự tổn thương, viêm nhiễm hoặc rối loạn chức năng nào tại các cơ quan này đều có thể kích thích các thụ cảm thể cảm giác và gây ra cảm giác đau.

Các bệnh lý tiêu hóa thường gặp nhất ở vị trí này bao gồm viêm túi thừa đại tràng, hội chứng ruột kích thích, táo bón kéo dài hoặc viêm đại tràng co thắt. Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ, quặn thắt từng cơn hoặc căng tức tùy thuộc vào mức độ co bóp của nhu động ruột và tình trạng ứ đọng phân hoặc khí.

Bên cạnh đó, các bệnh lý của hệ tiết niệu như sỏi thận trái, sỏi niệu quản hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu cũng là thủ phạm phổ biến. Khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn dòng nước tiểu, áp lực trong đài bể thận tăng lên gây ra cơn đau quặn thận dữ dội lan từ hố thắt lưng ra vùng bụng trước ngang rốn.

Nhóm nguyên nhân bắt nguồn từ đường tiêu hóa

Viêm túi thừa đại tràng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đau bụng mạn sườn trái và hố chậu trái ở người trưởng thành. Bệnh xảy ra khi các túi nhỏ hình thành trên thành đại tràng bị ứ đọng chất thải và dẫn đến viêm nhiễm, gây đau nhức liên tục kèm theo sốt nhẹ, buồn nôn và rối loạn phân.

Hội chứng ruột kích thích và viêm đại tràng mãn tính cũng là nguyên nhân phổ biến. Người bệnh thường gặp tình trạng đau quặn bụng từng cơn quanh rốn và mạn sườn trái, bụng trướng hơi khó chịu. Cơn đau thường tăng lên sau khi ăn các thực phẩm lạ, nhiều dầu mỡ hoặc khi căng thẳng tâm lý, và có xu hướng thuyên giảm sau khi đi đại tiện.

Ngoài ra, tình trạng táo bón ứ phân nặng tại đại tràng xích ma và đại tràng xuống cũng tạo áp lực lớn lên thành ruột, dẫn đến cảm giác đau tức âm ỉ ngang rốn bên trái kéo dài cho đến khi đường ruột được giải phóng.

Nhóm nguyên nhân xuất phát từ hệ tiết niệu và thận trái

Sỏi thận và sỏi niệu quản trái là nguyên nhân điển hình gây ra cơn đau quặn thận. Cơn đau thường khởi phát đột ngột ở vùng hông lưng trái, sau đó lan nhanh ra vùng bụng ngang rốn, thậm chí lan xuống bộ phận sinh dục ngoài. Mức độ đau thường rất dữ dội, khiến người bệnh quằn quại, không tìm được tư thế giảm đau thích hợp.

Cùng với cơn đau dữ dội, người bệnh mắc sỏi tiết niệu thường có các triệu chứng đường tiểu đi kèm như tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác buồn tiểu liên tục hoặc nước tiểu có màu hồng, đỏ do lẫn máu vi thể hoặc đại thể.

Nhiễm trùng đường tiết niệu hay viêm bể thận trái cũng có thể gây đau tức vùng mạn sườn trái ngang rốn. Bệnh nhân thường xuất hiện sốt cao, ớn lạnh, mệt mỏi toàn thân kèm theo nước tiểu đục và có mùi nồng khó chịu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng lọc của thận.

Nguyên nhân từ thành bụng thần kinh và các yếu tố liên quan khác

Bên cạnh các cơ quan nội tạng, cảm giác đau ở vùng bụng trái ngang rốn đôi khi bắt nguồn từ hệ cơ thành bụng hoặc các dây thần kinh liên sườn. Việc vận động sai tư thế, tập luyện thể thao quá sức hoặc chấn thương nhẹ có thể làm căng cơ thành bụng, gây đau nhức tăng lên khi ho, hắt hơi hoặc cử động thân mình.

Bệnh zona thần kinh ở giai đoạn sớm cũng có thể gây đau rát bỏng khó chịu dọc theo đường đi của dây thần kinh vùng ngang rốn trước khi các mụn nước đặc trưng xuất hiện trên bề mặt da.

Ở phụ nữ, mặc dù các bệnh lý phụ khoa như u nang buồng trứng xoắn, viêm phần phụ hay thai ngoài tử cung thường biểu hiện ở vùng hạ vị và hố chậu, nhưng cơn đau đôi khi có thể lan lên vùng mạn sườn trái ngang rốn. Do đó, việc chẩn đoán phân biệt cần được thực hiện cẩn trọng thông qua thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.

Phương pháp thăm khám và chẩn đoán y khoa cần thiết

Khi đến khám tại cơ sở y tế, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc nội khoa sẽ bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử bệnh, tính chất cơn đau và khám lâm sàng qua sờ nắn bụng để đánh giá vị trí điểm đau cũng như phản ứng của thành bụng.

Để đưa ra kết luận chính xác, các kỹ thuật cận lâm sàng thường được chỉ định bao gồm siêu âm ổ bụng tổng quát nhằm kiểm tra hình thái thận, bàng quang, lách và phát hiện sỏi niệu quản hay dịch ổ bụng. Xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng hoặc tổn thương thận.

Trong trường hợp nghi ngờ bệnh lý phức tạp như viêm túi thừa, tắc ruột hoặc cần khảo sát chi tiết đường tiêu hóa, bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp vi tính ổ bụng hoặc nội soi đại tràng. Đây là những phương pháp có giá trị chẩn đoán cao, giúp phát hiện sớm các tổn thương niêm mạc và khối u.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng khi chưa rõ nguyên nhân. Nếu cơn đau kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Tình trạng đau bụng trái ngang rốn có thể xuất phát từ rối loạn tiêu hóa nhẹ nhưng cũng có khả năng là biểu hiện của bệnh lý cấp cứu. Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan tự điều trị tại nhà khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ. Việc chủ động đi khám tại các cơ sở y tế uy tín sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng can thiệp kịp thời, an toàn.