Đau bụng kinh ngất xỉu có nguy hiểm không và những điều cần biết

Đau bụng kinh ngất xỉu là gì?

Đau bụng kinh ngất xỉu là trạng thái người phụ nữ mất ý thức tạm thời trong kỳ hành kinh do cơn đau vùng bụng dưới vượt ngưỡng chịu đựng. Cơn đau quặn thắt vùng chậu gây ức chế thần kinh và làm suy giảm lượng máu lưu thông lên não bộ trong khoảng thời gian ngắn.

Hiện tượng này có thể chỉ xuất hiện thoáng qua trong vài giây đến vài phút nhưng lại phản ánh phản ứng quá mẫn của cơ thể trước sự thay đổi nội tiết tố hoặc tổn thương thực thể. Mặc dù nhiều trường hợp ngất chỉ là phản xạ thần kinh tạm thời trước cơn đau, sự xuất hiện của triệu chứng này luôn là chỉ dấu y khoa cảnh báo cần được theo dõi và đánh giá cẩn trọng.

Cơ chế khiến đau bụng kinh dẫn đến choáng ngất

Khi đến chu kỳ kinh nguyệt, cơ thể người phụ nữ tăng sản xuất prostaglandin làm tăng co bóp cơ tử cung để tống xuất máu kinh và niêm mạc bong tróc. Cơn co thắt quá mức dẫn đến thiếu máu cục bộ cơ tử cung và giải phóng các chất kích thích thụ cảm thể cảm giác đau.

Khi cơn đau bùng phát dữ dội vượt quá ngưỡng chịu đựng, hệ thần kinh thực vật bị kích thích quá mức, đặc biệt là phản xạ thần kinh phế vị. Phản xạ này làm tim đập chậm lại đồng thời mạch máu ngoại vi giãn ra nhanh chóng, khiến huyết áp tụt đột ngột. Hệ quả trực tiếp là lượng máu và oxy cung cấp lên não bị suy giảm tạm thời, khiến người phụ nữ choáng váng, mất thăng bằng rồi mất ý thức thoáng qua. Hiện tượng này còn gọi là ngất do phản xạ thần kinh phế vị.

Các bệnh lý phụ khoa tiềm ẩn liên quan đến đau bụng kinh dữ dội

Đau bụng kinh kèm ngất xỉu có thể chỉ là cơn ngất phản xạ lành tính do đau cấp tính, tuy nhiên không thể loại trừ khả năng liên quan đến các bất thường bệnh lý phụ khoa thực thể. Điển hình nhất là bệnh lạc nội mạc tử cung, khi các tế bào niêm mạc phát triển sai vị trí gây viêm dính mạn tính và đau đớn dữ dội mỗi kỳ kinh.

Ngoài ra, u xơ tử cung dưới niêm mạc, bệnh tuyến cơ tử cung hoặc viêm vùng chậu mạn tính cũng có thể gây nên những cơn co bóp tử cung bất thường và chảy máu kinh nhiều. Khi lượng máu kinh mất đi quá lớn, cơ thể dễ rơi vào trạng thái thiếu máu thiếu sắt, làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu. Sự kết hợp giữa thiếu máu mạn tính và cơn đau cấp tính khiến nguy cơ ngất xỉu càng tăng cao. Vì vậy, tình trạng này cần được xem là một dấu hiệu bất thường về mặt sức khỏe sinh sản.

Những nguy hiểm và rủi ro có thể gặp phải

Mối nguy hiểm trước mắt và thường gặp nhất của ngất xỉu là chấn thương cơ học khi mất tri giác đột ngột. Người bệnh có thể té ngã, đập đầu vào nền gạch, cạnh bàn hoặc bậc cầu thang, dẫn đến chấn thương sọ não, gãy xương hay tổn thương mô mềm nghiêm trọng. Tình huống càng nguy hiểm hơn nếu cơn ngất xảy ra khi đang điều khiển phương tiện giao thông hoặc đang làm việc trên cao.

Về mặt sức khỏe lâu dài, nếu nguyên nhân bắt nguồn từ lạc nội mạc tử cung hay các viêm nhiễm vùng chậu mà không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển gây dính buồng tử cung, tổn thương vòi trứng, tắc vòi trứng và làm suy giảm chức năng sinh sản, thậm chí dẫn đến vô sinh hiếm muộn. Mặt khác, những cơn đau kinh niên kèm nỗi sợ ngất xỉu tạo gánh nặng tâm lý nặng nề, làm suy giảm chất lượng công việc và cuộc sống.

Hướng dẫn xử trí tại chỗ và sơ cứu an toàn

Khi phát hiện người bị ngất xỉu do đau bụng kinh, điều đầu tiên cần làm là đỡ bệnh nhân nằm xuống mặt phẳng an toàn, tránh để té ngã đập đầu. Kê chân người bệnh cao hơn tim khoảng 20 đến 30 cm để tạo điều kiện cho máu hồi lưu về tim và tưới máu não tốt hơn. Hãy nới lỏng thắt lưng, cổ áo và các trang phục bó chặt, giữ không gian xung quanh thông thoáng.

Nghiêng nhẹ đầu bệnh nhân sang một bên để đề phòng tụt lưỡi hoặc nôn trớ gây tắc nghẽn đường thở. Không cố ép người bệnh uống nước hoặc dùng thuốc khi chưa hoàn toàn tỉnh táo. Khi người bệnh bắt đầu tỉnh lại, hãy giữ họ nằm yên nghỉ ngơi trong vài phút trước khi đỡ ngồi dậy từ từ để tránh tụt huyết áp tư thế tái diễn. Chườm ấm vùng bụng dưới bằng túi nước ấm cũng giúp làm dịu bớt co thắt cơ tử cung.

Khi nào cần đi khám chuyên khoa phụ sản

Bất kỳ trường hợp đau bụng kinh nào dẫn đến choáng ngất đều là lý do cần thiết để đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa phụ sản kiểm tra. Bác sĩ sẽ tiến hành hỏi bệnh sử chi tiết, khám phụ khoa và chỉ định siêu âm tử cung phần phụ hoặc siêu âm Doppler vùng chậu để phát hiện lạc nội mạc tử cung, polyp hay u nang buồng trứng.

Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể yêu cầu chụp cộng hưởng từ vùng chậu hoặc làm xét nghiệm công thức máu nhằm kiểm tra mức độ thiếu máu. Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân cơn đau xuất phát từ sinh lý hay bệnh lý, từ đó bác sĩ sẽ tư vấn lộ trình quản lý, dùng thuốc kiểm soát cơn đau hoặc các biện pháp can thiệp thích hợp cho từng thể trạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán y khoa, phác đồ điều trị hoặc lời khuyên từ bác sĩ chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau liều cao hoặc thuốc điều hòa nội tiết khi chưa qua thăm khám. Nếu cơn ngất kéo dài quá 1 phút, xuất hiện co giật, khó thở, chảy máu âm đạo lượng ồ ạt kèm theo đau bụng dữ dội liên tục, cần lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu khẩn cấp.

Tóm tắt

Đau bụng kinh kèm ngất xỉu là tín hiệu cảnh báo cơ thể đang chịu cơn đau vượt ngưỡng hoặc tiềm ẩn bệnh lý phụ khoa cần can thiệp. Thay vì cam chịu hoặc tự tìm cách giảm đau tạm thời, bạn nên đến cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản để thăm khám, xác định rõ căn nguyên và có kế hoạch theo dõi phù hợp, bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.