Đau bụng do giun khác đau bụng thông thường ở điểm nào?

Đau bụng do giun là gì?

Đau bụng là triệu chứng thường gặp ở cả trẻ em và người lớn, xuất phát từ nhiều nguyên nhân như khó tiêu, co thắt dạ dày, ngộ độc thức ăn hoặc nhiễm ký sinh trùng đường ruột. Trong đó, đau bụng do giun là tình trạng xuất hiện khi các loại giun ký sinh như giun đũa, giun kim, giun móc phát triển với số lượng lớn trong lòng ruột hoặc di chuyển gây kích thích cơ học. Ngược lại, đau bụng thông thường phần lớn bắt nguồn từ rối loạn nhu động ruột, đầy hơi chướng bụng sau khi ăn uống hoặc các kích ứng tiêu hóa tạm thời. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hai tình trạng này giúp người bệnh và phụ huynh có hướng xử trí phù hợp, tránh tâm lý chủ quan hoặc tự ý dùng thuốc sai cách dẫn tới các biến chứng tiêu hóa nguy hiểm.

Vị trí và tính chất cơn đau bụng do giun

Cơn đau bụng do giun thường tập trung chủ yếu ở vùng quanh rốn hoặc bụng trên. Đau có tính chất âm ỉ kéo dài nhiều ngày, đôi khi xuất hiện những đợt đau quặn thắt dữ dội khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, phải ôm bụng hoặc gập người lại để cảm thấy dễ chịu hơn.

Một điểm đặc trưng của đau bụng do giun là thời điểm khởi phát. Cơn đau thường xuất hiện nhiều hơn vào lúc đói, sáng sớm khi vừa thức dậy hoặc vào ban đêm. Khi giun di chuyển trong lòng ruột tìm kiếm thức ăn hoặc cọ xát vào niêm mạc ruột, phản ứng co thắt sẽ tăng lên. Khi bụng được lấp đầy bởi thức ăn, cơn đau có thể tạm thời dịu bớt nhưng sẽ tái diễn trong những ngày tiếp theo nếu giun chưa được đào thải.

Các dấu hiệu đi kèm đặc trưng của tình trạng nhiễm giun

Khác với các cơn đau bụng tiêu hóa thông thường chỉ kéo dài thoáng qua, nhiễm giun đường ruột thường đi kèm nhiều biểu hiện toàn thân và mạn tính. Trẻ em hoặc người lớn nhiễm giun đũa hay giun tóc thường có cảm giác buồn nôn, chướng bụng, ăn không ngon miệng, chậm tăng cân hoặc sụt cân dù vẫn ăn uống bình thường.

Nếu nguyên nhân do giun kim, người bệnh thường bị ngứa ngáy dữ dội ở vùng hậu môn, nhất là vào buổi tối khi giun cái bò ra rìa hậu môn để đẻ trứng, gây mất ngủ và quấy khóc ở trẻ nhỏ. Một số trường hợp nhiễm giun móc nặng còn có biểu hiện thiếu máu mạn tính như da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, mệt mỏi và chóng mặt thường xuyên. Đôi khi, người bệnh còn quan sát thấy giun xuất hiện trong phân hoặc nôn ra giun.

Đặc điểm nhận biết của các cơn đau bụng thông thường

Các cơn đau bụng thông thường do rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, khó tiêu hoặc ngộ độc thực phẩm nhẹ thường có nguyên nhân khởi phát rõ ràng. Cơn đau thường bùng phát ngay sau một bữa ăn nhiều dầu mỡ, đồ ăn lạ, thức ăn chưa đảm bảo vệ sinh hoặc khi người bệnh trải qua trạng thái căng thẳng thần kinh.

Vị trí đau của các dạng này thường lan tỏa khắp ổ bụng hoặc khu trú ở vùng thượng vị thay vì cố định quanh rốn. Cơn đau thường đi kèm các triệu chứng cấp tính như ợ chua, ợ hơi, sôi bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy nhiều lần trong ngày. Đáng chú ý là sau khi người bệnh trung tiện hoặc đi ngoài xong, cơn đau thường thuyên giảm rõ rệt và có xu hướng biến mất hoàn toàn sau 1 đến 2 ngày khi hệ vi sinh đường ruột ổn định trở lại.

Biến chứng nguy hiểm và thời điểm cần thăm khám y tế

Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm giun đường ruột diễn tiến âm thầm, ký sinh trùng có thể gây ra những biến chứng ngoại khoa cấp cứu nếu số lượng giun quá nhiều hoặc di chuyển lạc chỗ. Biến chứng thường gặp nhất là tắc ruột do búi giun lớn làm bít tắc lòng hồi tràng, biểu hiện bằng cơn đau bụng dữ dội liên tục, nôn mửa nhiều, chướng bụng và bí trung đại tiện.

Ngoài ra, giun có thể chui vào đường mật gây viêm đường mật, sỏi mật với triệu chứng đau quặn gan dữ dội, sốt cao rét run và vàng da. Một số trường hợp giun chui vào ruột thừa gây viêm ruột thừa cấp tính. Khi gặp các dấu hiệu đau bụng dữ dội không dứt, sốt cao, nôn ra dịch mật hoặc giun, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán và xử trí can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau mạnh khi chưa xác định được nguyên nhân gây đau bụng, bởi thuốc có thể che lấp các dấu hiệu ngoại khoa khẩn cấp như tắc ruột, viêm ruột thừa hay giun chui cuống mật. Việc dùng thuốc tẩy giun cần tuân thủ đúng độ tuổi khuyến cáo, thận trọng ở phụ nữ có thai và người có bệnh lý suy gan, suy thận. Khi có biểu hiện đau bụng dữ dội, sốt, nôn ói liên tục hoặc phân có máu, cần đi khám bác sĩ ngay thay vì tự điều trị tại nhà.

Tóm tắt

Phân biệt rõ đau bụng do giun và đau bụng thông thường giúp mỗi gia đình chủ động chăm sóc đường tiêu hóa an toàn. Thực hiện tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn y tế, giữ gìn vệ sinh ăn uống và thăm khám bác sĩ kịp thời khi có dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho cả trẻ em lẫn người lớn.