Có thể tiêm cả Synflorix và Prevenar 13 không và nên chọn loại nào?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vắc xin phòng phế cầu khuẩn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trẻ nhỏ và người lớn khỏi các bệnh lý nguy hiểm như viêm màng não, viêm phổi, nhiễm trùng huyết và viêm tai giữa cấp. Tại Việt Nam, hai loại vắc xin phế cầu phổ biến nhất hiện nay là Synflorix và Prevenar 13, khiến nhiều phụ huynh băn khoăn về sự khác nhau cũng như khả năng phối hợp giữa hai chế phẩm này.
Thực tế y khoa cho thấy trẻ có thể chuyển đổi linh hoạt từ Synflorix sang Prevenar 13 theo phác đồ hướng dẫn của cán bộ y tế, đặc biệt khi cơ sở tiêm chủng hết nguồn vắc xin ban đầu hoặc gia đình muốn mở rộng phạm vi bảo vệ trước nhiều chủng vi khuẩn phế cầu hơn. Ngược lại, việc chuyển từ Prevenar 13 về Synflorix ít được khuyến khích vì làm giảm số lượng tuýp huyết thanh được bảo vệ.
Việc lựa chọn vắc xin nào phụ thuộc vào độ tuổi của người tiêm, tình trạng sẵn có của vắc xin tại thời điểm tiêm chủng và tư vấn chuyên môn từ bác sĩ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết tính tương thích và sự khác biệt để giúp bạn đưa ra quyết định tiêm phòng an toàn và hiệu quả nhất.
Tiêm Synflorix và Prevenar 13 là gì?
Vắc xin Synflorix và vắc xin Prevenar 13 đều là vắc xin phế cầu cộng hợp, có tác dụng kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của vi khuẩn Streptococcus pneumoniae. Vi khuẩn phế cầu có gần một trăm tuýp huyết thanh khác nhau, trong đó một số tuýp có độc lực cao thường gây ra các bệnh lý xâm lấn đe dọa tính mạng. Synflorix là vắc xin cộng hợp chứa kháng nguyên của mười tuýp huyết thanh phế cầu phổ biến, đồng thời sử dụng protein D từ vi khuẩn Haemophilus influenzae không định tuýp làm chất mang, mang lại hiệu quả bảo vệ trẻ nhỏ từ sáu tuần tuổi đến năm tuổi. Trong khi đó, Prevenar 13 là vắc xin cộng hợp phòng ngừa mười ba tuýp huyết thanh phế cầu, bao gồm toàn bộ mười tuýp có trong Synflorix và bổ sung thêm ba tuýp quan trọng khác. Prevenar 13 được chỉ định cho phạm vi đối tượng rộng hơn, từ trẻ nhỏ sáu tuần tuổi cho đến người trưởng thành và người cao tuổi có bệnh nền.
Khả năng tiêm kết hợp hoặc chuyển đổi giữa Synflorix và Prevenar 13
Về mặt nguyên tắc tiêm chủng, việc hoàn thành toàn bộ phác đồ bằng cùng một loại vắc xin phế cầu luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu để tạo ra đáp ứng miễn dịch đồng nhất và bền vững. Tuy nhiên, trong các trường hợp bất khả kháng như cơ sở y tế tạm thời hết nguồn vắc xin ban đầu, việc chuyển đổi giữa hai loại là hoàn toàn được phép và đã được các tổ chức y tế ghi nhận về tính an toàn.
Nếu trẻ đã bắt đầu phác đồ tiêm chủng bằng vắc xin Synflorix, bác sĩ có thể chỉ định chuyển sang tiêm các mũi tiếp theo bằng vắc xin Prevenar 13 ở các mốc thời gian phù hợp. Sự chuyển đổi này giúp trẻ tiếp tục lịch tiêm mà không bị gián đoạn, đồng thời giúp cơ thể sinh kháng thể bổ sung đối với ba tuýp huyết thanh phế cầu mới có trong Prevenar 13.
Ngược lại, nếu trẻ đã được tiêm khởi đầu bằng Prevenar 13, nhân viên y tế thường không khuyến cáo đổi sang Synflorix cho các mũi tiếp theo trừ khi thực sự không có giải pháp thay thế. Việc chuyển ngược này có thể làm giảm khả năng kích thích miễn dịch tối ưu với các chủng vi khuẩn chỉ có trong Prevenar 13. Mọi sự thay đổi loại vắc xin đều cần có sự đánh giá và đồng thuận từ bác sĩ tiêm chủng.
Sự khác biệt về phạm vi bảo vệ và đối tượng chỉ định
Điểm khác biệt cơ bản nhất giữa hai chế phẩm nằm ở số lượng tuýp huyết thanh phế cầu được phòng ngừa và nhóm tuổi được phép sử dụng. Synflorix bảo vệ trẻ chống lại mười chủng phế cầu thường gặp gây bệnh đường hô hấp và bệnh xâm lấn, với chỉ định giới hạn cho trẻ em từ sáu tuần tuổi đến trước sinh nhật lần thứ sáu. Vắc xin này đặc biệt được ghi nhận về khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ viêm tai giữa cấp do phế cầu và trực khuẩn không định tuýp.
Trong khi đó, Prevenar 13 bao phủ mười ba chủng phế cầu, bổ sung thêm các tuýp huyết thanh nguy hiểm như 19A, vốn là một trong những chủng có tỷ lệ kháng kháng sinh tương đối phức tạp trong cộng đồng. Nhờ đó, Prevenar 13 tạo ra phổ bảo vệ rộng rãi hơn trước các thể bệnh xâm lấn nặng như nhiễm trùng huyết hay viêm màng não.
Bên cạnh đó, Prevenar 13 có phạm vi sử dụng rộng hơn rất nhiều khi được chỉ định cho trẻ từ sáu tuần tuổi trở lên, người trưởng thành, người cao tuổi và những người có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Đây là ưu thế vượt trội giúp bảo vệ các đối tượng nguy cơ cao trong cộng đồng.
Tiêu chí cân nhắc nên chọn tiêm vắc xin Synflorix hay Prevenar 13
Khi lựa chọn loại vắc xin phế cầu phù hợp, phụ huynh và người tiêm cần cân nhắc dựa trên các yếu tố bao gồm độ tuổi, tình trạng sức khỏe tổng thể và tính sẵn có của vắc xin tại cơ sở tiêm phòng. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới năm tuổi chuẩn bị bắt đầu phác đồ, cả hai loại đều là giải pháp phòng bệnh hiệu quả, trong đó Prevenar 13 mang lại độ bao phủ chủng rộng hơn, còn Synflorix là lựa chọn quen thuộc với chi phí thường hợp lý hơn.
Đối với trẻ lớn từ sáu tuổi trở lên, thanh thiếu niên, người trưởng thành hoặc người cao tuổi có bệnh nền tim mạch, hô hấp mạn tính, Prevenar 13 là lựa chọn duy nhất được cấp phép trong hai loại này. Synflorix không có chỉ định cho nhóm đối tượng trên sáu tuổi nên không thể áp dụng cho người lớn.
Nếu tại thời điểm đến lịch tiêm mà loại vắc xin mong muốn đang tạm thời khan hiếm, phụ huynh không nên trì hoãn lịch tiêm quá lâu khiến trẻ rơi vào giai đoạn khoảng trống miễn dịch. Bác sĩ tiêm chủng sẽ tư vấn lựa chọn loại vắc xin có sẵn phù hợp nhất để đảm bảo trẻ được bảo vệ kịp thời trước các mối nguy hiểm từ vi khuẩn phế cầu.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho quyết định chỉ định tiêm chủng của bác sĩ chuyên khoa. Lịch tiêm phòng, khoảng cách giữa các mũi và việc chuyển đổi loại vắc xin cần tuân thủ nghiêm ngặt theo phác đồ hướng dẫn của cơ quan y tế và tiền sử tiêm chủng cá nhân. Sau khi tiêm vắc xin phế cầu, người được tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất ba mươi phút để theo dõi phản ứng tức thì và tiếp tục được theo dõi sát tại nhà trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ tiếp theo.
Tóm tắt
Cả Synflorix và Prevenar 13 đều là những vắc xin phế cầu chất lượng cao giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm. Việc chuyển đổi từ Synflorix sang Prevenar 13 là an toàn khi có chỉ định y khoa. Để xây dựng lịch tiêm tối ưu và phù hợp với độ tuổi cũng như thể trạng, người dân nên tham khảo ý kiến tư vấn trực tiếp từ bác sĩ tại các trung tâm tiêm chủng uy tín.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Trẻ đã tiêm đủ các mũi Synflorix có cần tiêm thêm Prevenar 13 không?
Trẻ đã hoàn thành phác đồ Synflorix có thể được bác sĩ tư vấn tiêm thêm một mũi Prevenar 13 bổ sung để mở rộng khả năng bảo vệ với ba tuýp phế cầu khác. Khoảng cách tiêm mũi bổ sung này cần tuân theo hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ tiêm chủng.
Tiêm đổi vắc xin phế cầu giữa chừng có làm tăng tác dụng phụ không?
Các nghiên cứu và thực hành tiêm chủng cho thấy việc chuyển đổi từ Synflorix sang Prevenar 13 không làm gia tăng tỷ lệ phản ứng phụ bất thường. Trẻ vẫn có thể gặp các phản ứng nhẹ thường gặp như sốt nhẹ, đau hoặc sưng đỏ tại vị trí tiêm.
Người lớn có tiêm được vắc xin Synflorix không?
Không. Vắc xin Synflorix chỉ được cấp phép chỉ định cho trẻ em từ sáu tuần tuổi đến dưới sáu tuổi. Người trưởng thành hoặc người cao tuổi muốn phòng bệnh do phế cầu khuẩn cần sử dụng vắc xin Prevenar 13 theo phác đồ phù hợp.
Nếu cơ sở hết vắc xin phế cầu cùng loại thì nên đợi hay đổi sang loại khác?
Không nên trì hoãn lịch tiêm quá lâu vì có thể tạo ra khoảng trống miễn dịch khiến trẻ dễ nhiễm bệnh. Phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ để chuyển đổi vắc xin an toàn theo đúng khuyến cáo nếu cơ sở hết loại đang dùng.
Sau khi tiêm vắc xin phế cầu trẻ có thể gặp những phản ứng nào?
Trẻ có thể gặp một số phản ứng nhẹ và tự hết sau một đến hai ngày như sốt nhẹ, sưng đau nhẹ chỗ tiêm, quấy khóc hoặc kém ăn. Nếu trẻ sốt cao liên tục hoặc có dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám ngay.
