Có thể mổ mắt cận được mấy lần và những điều kiện cần biết

Mổ mắt cận được mấy lần?

Mổ mắt cận là thủ thuật can thiệp ngoại khoa sử dụng chùm tia laser hoặc đặt thấu kính để điều chỉnh lực khúc xạ của nhãn cầu, giúp hình ảnh hội tụ chính xác trên võng mạc. Trong các kỹ thuật laser phổ biến như PRK, LASIK, Femto-LASIK hay ReLEx SMILE, năng lượng tia laser được dùng để định hình lại độ cong của giác mạc thông qua việc bào mòn một lượng mô nhu mô cực nhỏ.

Khái niệm mổ mắt cận nhiều lần thực chất là quá trình phẫu thuật bổ sung hoặc tinh chỉnh độ khúc xạ khi mắt bị tái cận hoặc chưa đạt độ tối ưu sau lần mổ đầu. Tuy nhiên, giác mạc người có cấu trúc giải phẫu hữu hạn và không thể tái tạo lại phần nhu mô đã bị bốc bay bởi laser. Chính vì vậy, số lần mổ mắt cận luôn bị giới hạn nghiêm ngặt nhằm bảo tồn độ bền vững cơ học của nhãn cầu và ngăn ngừa nguy cơ biến dạng giác mạc.

Khả năng mổ mắt cận nhiều lần và giới hạn an toàn y khoa

Trong nhãn khoa, phẫu thuật khúc xạ không phải là thủ thuật có thể lặp lại nhiều lần theo ý muốn. Về mặt kỹ thuật, một người có thể mổ mắt cận lần thứ hai và rất hiếm khi có chỉ định mổ đến lần thứ ba. Việc can thiệp bổ sung, hay còn gọi là phẫu thuật tinh chỉnh, chỉ được đặt ra khi người bệnh còn sót độ khúc xạ đáng kể sau lần đầu hoặc xuất hiện tình trạng tái cận làm suy giảm thị lực rõ rệt.

Mỗi lần chiếu tia laser để triệt tiêu độ cận, một phần nhu mô giác mạc sẽ bị bào mòn vĩnh viễn nhằm thay đổi độ cong khúc xạ của mắt. Do giác mạc của con người có giới hạn độ dày sinh học nhất định, số lần can thiệp bị khống chế nghiêm ngặt bởi phần mô còn lại. Nếu lạm dụng can thiệp nhiều lần, cấu trúc nâng đỡ của nhãn cầu sẽ suy yếu nghiêm trọng. Do đó, các bác sĩ chuyên khoa mắt luôn cân nhắc rất thận trọng giữa lợi ích cải thiện thị lực và nguy cơ biến chứng trước khi đồng ý thực hiện mổ cận bổ sung.

Các điều kiện quyết định khả năng mổ mắt cận bổ sung

Để được chỉ định phẫu thuật mắt cận lần thứ hai, người bệnh bắt buộc phải vượt qua quy trình kiểm tra nhãn khoa chuyên sâu. Yếu tố tiên quyết hàng đầu là độ dày nền giác mạc tồn dư sau khi trừ đi phần mô dự kiến sẽ bào mòn thêm. Nền giác mạc còn lại phải đạt ngưỡng an toàn sinh học nhằm ngăn ngừa hiện tượng giãn phình giác mạc thứ phát, một biến chứng nguy hiểm có thể làm suy giảm thị lực khó hồi phục.

Bên cạnh độ dày, bản đồ giác mạc phải hoàn toàn bình thường, không có dấu hiệu giác mạc hình chóp tiềm ẩn hay biến dạng bề mặt. Yếu tố quan trọng tiếp theo là độ khúc xạ của mắt phải ở trạng thái ổn định tối thiểu từ sáu tháng đến một năm, không có dấu hiệu tăng độ nhanh. Ngoài ra, mắt không được mắc các bệnh lý đi kèm như viêm nhiễm bán phần trước, hội chứng khô mắt mức độ nặng, đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp chưa kiểm soát.

Lựa chọn phương pháp phẫu thuật khi cần can thiệp lại

Phương pháp can thiệp cho lần mổ mắt cận thứ hai phụ thuộc chặt chẽ vào kỹ thuật đã thực hiện ở lần phẫu thuật đầu tiên. Đối với người từng mổ bằng phương pháp LASIK hoặc Femto-LASIK tạo vạt, nếu thời gian sau mổ chưa quá lâu, phẫu thuật viên có thể tiến hành nâng lại vạt giác mạc cũ một cách khéo léo để chiếu thêm laser điều chỉnh độ cận tồn dư. Trường hợp vạt giác mạc đã liền quá chắc hoặc mép vạt không thuận lợi, phương pháp bóc biểu mô bề mặt PRK thường được ưu tiên lựa chọn để đảm bảo an toàn.

Đối với những người từng can thiệp bằng kỹ thuật ReLEx SMILE, do không có vạt giác mạc sẵn có nên không thể thực hiện thao tác lật vạt thông thường. Khi đó, bác sĩ thường lựa chọn phương pháp chiếu laser bề mặt PRK hoặc sử dụng quy trình chuyển đổi tạo vạt Circle bằng máy Femtosecond Laser để tinh chỉnh khúc xạ. Mọi phương án xử trí đều phải căn cứ trên hình ảnh chụp cắt lớp giác mạc thực tế của từng mắt.

Các giải pháp thay thế khi mắt không đủ điều kiện mổ lại

Không phải tất cả các trường hợp tái cận đều đủ điều kiện phẫu thuật laser bổ sung. Khi các chỉ số đo đạc giác mạc cho thấy việc tiếp tục bào mòn nhu mô tiềm ẩn nhiều rủi ro, người bệnh cần chuyển hướng sang các giải pháp quang học hoặc ngoại khoa khác an toàn hơn. Giải pháp đơn giản và lành tính nhất vẫn là sử dụng kính gọng hoặc kính áp tròng mềm có độ khúc xạ phù hợp với tình trạng thị lực hiện tại.

Một lựa chọn không xâm lấn khác được nhiều người quan tâm là kính áp tròng cứng định hình giác mạc ban đêm Ortho-K, giúp duy trì thị lực rõ nét vào ban ngày mà không cần tác động dao kéo. Với những trường hợp tái cận độ cao nhưng giác mạc quá mỏng, bác sĩ có thể tư vấn đặt thấu kính nội nhãn Phakic ICL nếu buồng trước nhãn cầu đủ sâu và mật độ tế bào nội mô đạt chuẩn. Đối với người lớn tuổi xuất hiện kèm lão thị hoặc đục thể thủy tinh, phương pháp thay thủy tinh thể nhân tạo có thể giải quyết dứt điểm vấn đề khúc xạ.

Lưu ý an toàn

Người có biểu hiện mờ mắt sau phẫu thuật cận thị không nên vội vã tìm kiếm các dịch vụ mổ lại mà cần kiểm tra toàn diện tại cơ sở nhãn khoa uy tín. Việc tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài mà không có chỉ định y khoa có thể gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Mọi chỉ định can thiệp bổ sung đều phải được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt giàu kinh nghiệm.

Tóm tắt

Phẫu thuật khúc xạ có thể thực hiện bổ sung một đến hai lần nếu mắt đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về độ dày giác mạc và độ khúc xạ ổn định. Người có nhu cầu cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám bản đồ giác mạc toàn diện trước khi đưa ra quyết định phù hợp.