Có nên xông mắt bằng lá trầu không khi bị đau mắt đỏ?

Xông mắt bằng lá trầu không là gì?

Đau mắt đỏ là tên gọi thông thường của bệnh viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mi mắt bị viêm. Bệnh chủ yếu do virus nhóm Adenovirus gây ra, đôi khi do vi khuẩn hoặc phản ứng dị ứng. Triệu chứng đặc trưng bao gồm mắt đỏ, cộm xốn như có cát, chảy nước mắt, nhiều ghèn dử và mi mắt sưng nề.

Viêm kết mạc do virus là bệnh lý có tính tự giới hạn, phần lớn các trường hợp nhẹ có thể thuyên giảm dần sau 7 đến 10 ngày nếu được giữ gìn vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, nhiều người vì nôn nóng muốn khỏi nhanh đã áp dụng các biện pháp xông hơ lá trầu không, lá dâu hoặc đắp thuốc nam. Mắt là cơ quan vô cùng tinh tế, mọi can thiệp không đảm bảo vô trùng và thiếu cơ sở khoa học đều có thể biến một đợt viêm thông thường thành tổn thương thị lực vĩnh viễn.

Vì sao nhiều người tin xông mắt bằng lá trầu không có tác dụng

Lá trầu không chứa tinh dầu với các hợp chất phenol có hoạt tính kháng khuẩn trong điều kiện phòng thí nghiệm. Khi đun sôi, hơi nóng mang theo tinh dầu bốc lên có thể làm mạch máu kết mạc tạm thời co lại, tạo cảm giác dễ chịu giả tạo ban đầu.

Tuy nhiên, cảm giác nhẹ nhõm này chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Tinh dầu trầu không nguyên chất bay hơi có nồng độ không xác định, kết hợp cùng nhiệt độ cao sẽ nhanh chóng kích thích niêm mạc mắt, làm tăng phản ứng viêm và khiến mắt đỏ nhiều hơn sau đó. Hiệu quả kháng khuẩn của dịch trầu không không thể thay thế phác đồ điều trị nhãn khoa chuẩn mực.

Nguy cơ bỏng nhiệt và kích ứng hóa học đối với giác mạc

Giác mạc và kết mạc là những cấu trúc cực kỳ mỏng manh, nhạy cảm với nhiệt độ. Việc ghé sát mắt vào luồng hơi nước nóng bốc lên từ nồi nước xông rất dễ dẫn đến bỏng nhiệt biểu mô giác mạc. Bỏng giác mạc khiến người bệnh đau nhức dữ dội, sợ ánh sáng và tăng nguy cơ sẹo giác mạc làm mờ mắt vĩnh viễn.

Ngoài nguy cơ nhiệt độ, các hoạt chất cay nóng trong tinh dầu lá trầu không đóng vai trò như tác nhân kích ứng hóa học trực tiếp. Tinh dầu làm phá vỡ màng phim nước mắt bảo vệ nhãn cầu, gây cảm giác xót rát dữ dội, tróc trợt lớp tế bào biểu mô bề mặt và làm cho mắt bị tổn thương nặng nề hơn so với tình trạng viêm ban đầu.

Nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và nấm từ nguồn nước lá không vô trùng

Nồi nước lá trầu không đun tại nhà hoàn toàn không đáp ứng tiêu chuẩn vô khuẩn của thuốc dùng cho mắt. Bề mặt lá trầu có thể bám bụi bẩn, nấm mốc, trứng ký sinh trùng hoặc tàn dư thuốc bảo vệ thực vật khó rửa sạch hoàn toàn. Khi đun sôi và xông, các vi sinh vật và dị nguyên này theo hơi nước xâm nhập trực tiếp vào mắt đang bị tổn thương.

Hậu quả là mắt rất dễ bị bội nhiễm thêm vi khuẩn hoặc vi nấm nguy hiểm. Tình trạng viêm kết mạc ban đầu có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm loét giác mạc mủ hoặc viêm nội nhãn. Đây là những biến chứng nhãn khoa cấp tính, điều trị vô cùng phức tạp và có thể để lại di chứng suy giảm thị lực nặng nề.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn khi bị đau mắt đỏ

Khi bị đau mắt đỏ, người bệnh nên rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý natri clorid 0.9 phần trăm vô khuẩn để làm sạch ghèn dử và chất tiết. Dùng khăn giấy mềm sạch lau nhẹ quanh khóe mắt rồi vứt bỏ, tránh dùng chung khăn mặt với người khác nhằm hạn chế lây lan dịch bệnh.

Người bệnh cần nghỉ ngơi, tránh dụi tay lên mắt và tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn. Không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ, không đắp lá thuốc hoặc nhỏ các loại thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Mắt. Khi có dấu hiệu nhìn mờ, chói mắt nhiều hoặc đau nhức sâu, cần đi khám ngay tại cơ sở y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý đắp lá, xông mắt bằng thảo dược hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm khi chưa có chỉ định. Nếu mắt xuất hiện các triệu chứng báo động như đau nhức sâu trong nhãn cầu, sợ ánh sáng dữ dội, thị lực suy giảm hoặc ghèn mủ vàng xanh đặc, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa Mắt để được bác sĩ thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Xông mắt bằng lá trầu không là phương pháp truyền miệng tiềm ẩn nhiều nguy cơ tổn thương giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Người bị đau mắt đỏ nên ưu tiên vệ sinh mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý vô khuẩn và đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt để được thăm khám. Việc chăm sóc đúng cách giúp mắt nhanh hồi phục và bảo vệ thị lực an toàn.