Có nên tiêm phòng bạch hầu ho gà uốn ván không và những lưu ý quan trọng

Có nên tiêm phòng bạch hầu ho gà uốn ván không?

Vắc xin phòng bạch hầu ho gà uốn ván là chế phẩm sinh học phối hợp chứa các kháng nguyên giúp cơ thể hình thành kháng thể chủ động chống lại ba bệnh lý nguy hiểm do vi khuẩn gây ra. Bạch hầu có thể gây tổn thương đường hô hấp và tim mạch, ho gà gây nhiễm trùng đường thở với các cơn ho kịch phát, còn uốn ván tấn công hệ thần kinh vận động thông qua vết thương hở. Việc phối hợp các thành phần phòng ngừa vào cùng một mũi tiêm giúp giảm đau đớn, giảm số lần tiêm cho người bệnh nhưng vẫn đem lại hiệu quả bảo vệ cao. Miễn dịch tạo ra sau các mũi tiêm cơ bản không tồn tại vĩnh viễn suốt đời mà suy giảm theo thời gian, đòi hỏi việc tiêm nhắc lại theo các mốc tuổi thích hợp.

Lợi ích bảo vệ sức khỏe khi tiêm phòng ba bệnh truyền nhiễm

Bạch hầu, ho gà và uốn ván là những bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn gây ra, có khả năng lây lan nhanh hoặc để lại hậu quả nặng nề nếu không được can thiệp kịp thời. Bạch hầu có thể gây giả mạc hầu họng dẫn đến ngạt thở, viêm cơ tim và suy hô hấp. Ho gà thường dẫn đến các cơn ho rũ rượi kéo dài, gây kiệt sức, ngừng thở hoặc viêm phổi, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh chưa đủ tuổi tiêm chủng. Uốn ván do độc tố của nha bào vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở, gây co cứng cơ liên tục, co giật và có tỷ lệ tử vong cao.

Việc chủ động tiêm phòng giúp hệ miễn dịch nhận diện và sinh ra kháng thể đặc hiệu chống lại độc tố cũng như kháng nguyên của các vi khuẩn này. Nhờ đó, người được tiêm giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh hoặc nếu nhiễm bệnh thì mức độ diễn tiến cũng nhẹ hơn rất nhiều, hạn chế biến chứng nguy hiểm và giảm gánh nặng điều trị. Tiêm chủng đầy đủ trên diện rộng còn tạo nên miễn dịch cộng đồng vững chắc để bảo vệ những người không thể tiêm phòng.

Những đối tượng được khuyến cáo tiêm phòng và tiêm nhắc

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là nhóm đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao nhất khi mắc bạch hầu hoặc ho gà do hệ miễn dịch còn non nớt. Trẻ cần được tiêm chủng theo đúng lịch tiêm chủng mở rộng hoặc dịch vụ bắt đầu từ tháng tuổi thứ hai và tiêm nhắc lại theo khuyến cáo chuyên môn.

Phụ nữ dự định mang thai hoặc đang mang thai cũng là đối tượng ưu tiên. Việc tiêm chủng trong thai kỳ giúp tạo kháng thể truyền qua nhau thai sang thai nhi, bảo vệ bé trong những tháng đầu đời trước khi trẻ đủ tuổi tự tiêm chủng vắc xin ho gà.

Người trưởng thành, người cao tuổi và những người làm việc trong môi trường dễ tiếp xúc vết thương bẩn hoặc nhân viên y tế cần chủ động tiêm nhắc định kỳ. Kháng thể bảo vệ phòng uốn ván và ho gà thường suy giảm sau nhiều năm, do đó việc tiêm bổ sung mũi nhắc lại là cần thiết để củng cố hàng rào bảo vệ cá nhân.

Các dạng vắc xin phối hợp phổ biến hiện nay

Hiện nay trong thực hành y tế có nhiều dạng vắc xin phối hợp chứa thành phần phòng ba bệnh này, thường được tích hợp để giảm bớt số lần đâm kim cho người tiêm. Đối với trẻ nhỏ, thành phần phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván thường nằm trong các vắc xin phối hợp 5 trong 1 hoặc 6 trong 1, kết hợp thêm kháng nguyên ngừa bại liệt, viêm gan B hoặc vi khuẩn Hib.

Đối với thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và người trưởng thành, các loại vắc xin phối hợp giảm liều kháng nguyên như vắc xin Tdap hoặc Td thường được ưu tiên sử dụng. Việc giảm bớt hàm lượng kháng nguyên ho gà hoặc bạch hầu giúp hạn chế các phản ứng phụ tại chỗ và toàn thân trong khi vẫn đảm bảo kích thích đáp ứng miễn dịch hiệu quả. Người tiêm nên mang theo sổ theo dõi tiêm chủng để bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn chính xác loại vắc xin phù hợp với lứa tuổi và lịch sử tiêm trước đó.

Phản ứng sau tiêm thường gặp và cách theo dõi sức khỏe

Sau khi tiêm vắc xin, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng thông thường cho thấy hệ thống miễn dịch đang tiếp nhận và đáp ứng với kháng nguyên. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm đau rát, sưng đỏ hoặc có cục cứng nhỏ tại vị trí tiêm, kèm theo sốt nhẹ, cảm giác mệt mỏi, chán ăn hoặc quấy khóc ở trẻ nhỏ. Những biểu hiện này thường nhẹ và tự thuyên giảm trong vòng 24 đến 48 giờ.

Người được tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút sau tiêm để xử trí kịp thời nếu có phản ứng bất thường xảy ra. Khi về nhà, cần tiếp tục theo dõi thân nhiệt, vị trí vết tiêm và các dấu hiệu toàn thân trong ít nhất hai ngày. Nên mặc quần áo thoáng mát, uống đủ nước và chườm mát vùng tiêm nếu bị sưng đau, tuyệt đối không đắp lá cây, chanh hay các chất lạ lên vết tiêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y tế phổ thông và không thay thế cho chỉ định của nhân viên y tế. Trước khi tiêm chủng, người tiêm cần được bác sĩ khám sàng lọc cẩn thận để đánh giá tiền sử dị ứng và tình trạng sức khỏe hiện tại. Nếu phát hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, co giật, phát ban toàn thân hoặc tím tái, cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.

Tóm tắt

Tiêm phòng bạch hầu ho gà uốn ván là biện pháp y tế dự phòng chủ động, hiệu quả và an toàn để bảo vệ cá nhân cùng cộng đồng trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Mọi người nên chủ động kiểm tra sổ tiêm chủng của bản thân và gia đình để hoàn thành đủ phác đồ cơ bản cũng như tiêm nhắc đúng hạn. Khi có băn khoăn về tình trạng sức khỏe hoặc tiền sử bệnh nền, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn phù hợp.