Có nên tiêm mũi 4 vaccine phòng COVID-19 và những ai cần tiêm?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Vấn đề tiêm mũi 4 vaccine phòng COVID-19 đang nhận được nhiều sự quan tâm khi hiệu lực bảo vệ của các mũi tiêm trước suy giảm dần theo thời gian. Mũi tiêm nhắc lại này giúp củng cố lượng kháng thể trong máu, tăng cường khả năng chống đỡ của cơ thể trước các biến thể mới và giảm thiểu nguy cơ chuyển nặng nếu không may nhiễm bệnh.
Tuy nhiên, việc chỉ định tiêm mũi 4 không áp dụng đồng loạt theo cùng một cách cho tất cả mọi người mà tập trung chủ yếu vào các nhóm nguy cơ cao, người cao tuổi và lực lượng tuyến đầu. Nắm rõ đối tượng cần tiêm, khoảng cách giữa các mũi và các lưu ý y khoa quan trọng sẽ giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình một cách khoa học.
Tiêm mũi 4 vaccine phòng covid-19 là gì?
Mũi 4 vaccine phòng COVID-19 là liều tiêm nhắc lại lần hai, được triển khai nhằm mục đích tái kích thích hệ thống miễn dịch đã bị suy yếu sau các đợt tiêm trước đó. Trong bối cảnh virus liên tục xuất hiện những biến thể mới, mức độ kháng thể bảo vệ trong cơ thể có xu hướng giảm rõ rệt sau khoảng 4 đến 6 tháng kể từ mũi tiêm thứ 3. Liều bổ sung này không chỉ giúp gia tăng nồng độ kháng thể trung hòa mà còn kích hoạt các phản ứng miễn dịch tế bào chuyên sâu, đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn virus tấn công sâu vào phổi và các cơ quan nội tạng. Nhờ đó, người được tiêm giảm thiểu được nguy cơ suy hô hấp, hạn chế tối đa nguy cơ phải can thiệp y tế đặc biệt và giảm gánh nặng chung cho hệ thống khám chữa bệnh.
Lý do cần tiêm nhắc lại mũi 4 vaccine phòng COVID-19
Sau khi tiêm các mũi cơ bản và mũi nhắc lại đầu tiên, lượng kháng thể bảo vệ trong huyết thanh có xu hướng giảm dần sau vài tháng. Sự suy giảm này khiến cơ thể dễ bị lây nhiễm trở lại, đặc biệt là trước sự xuất hiện của các biến chủng mới có khả năng lẩn tránh miễn dịch. Tiêm mũi 4 đóng vai trò như một liều tái kích hoạt hệ thống miễn dịch, thúc đẩy việc tạo ra kháng thể trung hòa và kích thích tế bào lympho T ghi nhớ. Nhờ đó, cơ thể tái lập được khả năng nhận diện mầm bệnh nhanh chóng, giúp giảm đáng kể tỷ lệ bệnh tiến triển nặng, nhu cầu nhập viện điều trị tích cực hoặc các biến cố đe dọa tính mạng.
Những nhóm đối tượng được khuyến nghị tiêm mũi 4
Các cơ quan y tế khuyến cáo ưu tiên tiêm mũi nhắc lại lần 2 cho những nhóm người có nguy cơ cao gặp biến chứng khi nhiễm virus. Nhóm này bao gồm người từ 50 tuổi trở lên, người mắc các bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc bệnh thận mạn. Bên cạnh đó, những người bị suy giảm miễn dịch từ vừa đến nặng do dùng thuốc ức chế miễn dịch, điều trị ung thư hoặc ghép tạng cũng thuộc diện ưu tiên hàng đầu. Nhân viên y tế, cán bộ làm việc tại tuyến đầu phòng chống dịch và những người lao động trong môi trường có mật độ tiếp xúc cao cũng được khuyến khích tiêm để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo.
Khoảng cách và thời điểm thích hợp để tiêm mũi 4
Thời điểm tiêm mũi 4 thường được xác định sau mũi thứ 3 ít nhất khoảng 4 đến 6 tháng, tùy theo quy định cụ thể của chương trình tiêm chủng quốc gia và loại vaccine đã sử dụng trước đó. Đối với những người vừa khỏi bệnh COVID-19 gần đây, thời điểm tiêm nhắc lại có thể được xem xét lùi lại khoảng 3 tháng kể từ ngày có kết quả âm tính hoặc khi hồi phục hoàn toàn, nhằm tận dụng miễn dịch tự nhiên sẵn có và đảm bảo hiệu quả kích hoạt miễn dịch tối ưu. Loại vaccine được sử dụng cho mũi 4 thường là vaccine công nghệ mRNA hoặc vaccine cùng loại với các mũi trước đó theo đúng hướng dẫn phân bổ của cơ quan y tế địa phương.
Quy trình chuẩn bị và theo dõi trước sau tiêm mũi 4
Để buổi tiêm chủng diễn ra thuận lợi, người tiêm cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng nhận các lần tiêm trước và danh sách các loại thuốc đang sử dụng hàng ngày. Trước khi tiêm, việc khai báo trung thực tiền sử dị ứng, tiền sử bệnh mạn tính và các phản ứng từng gặp ở những lần tiêm trước là rất cần thiết để bác sĩ khám sàng lọc đưa ra chỉ định phù hợp. Sau khi tiêm, người được tiêm bắt buộc phải ở lại theo dõi tại điểm tiêm ít nhất 30 phút để nhân viên y tế kịp thời phát hiện và xử lý các phản ứng quá mẫn sớm nếu có. Khi trở về nhà, cần duy trì chế độ nghỉ ngơi, uống đủ nước và tiếp tục tự theo dõi sức khỏe trong vòng vài ngày tiếp theo.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học thường thức và không thay thế cho đánh giá chuyên môn của nhân viên y tế. Người có tiền sử sốc phản vệ nặng ở lần tiêm trước, phụ nữ mang thai hoặc người đang điều trị các bệnh lý phức tạp cần thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa tại điểm tiêm. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau tiêm như khó thở, tức ngực, phát ban toàn thân, chóng mặt dữ dội hoặc sốt cao kéo dài không hạ, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Việc tiêm mũi 4 vaccine phòng COVID-19 là biện pháp củng cố khả năng phòng vệ, đặc biệt có ý nghĩa với các nhóm nguy cơ cao và lực lượng tuyến đầu. Người dân nên chủ động rà soát lịch tiêm chủng, theo dõi thông báo từ y tế cơ sở và trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để lựa chọn thời điểm tiêm chủng phù hợp và an toàn nhất cho bản thân.
Nguồn tham khảo
- Elsevier BV: Safety of the Fourth COVID-19 BNT162b2 mRNA (Second Booster) Vaccine
- Office of Academic Resources, Chulalongkorn University: Immunogenicity and Safety of the Third Booster Dose with Homologous or Heterologous COVID-19 Vaccine After Completing Primary Series of Inactivated Vaccine (CoronaVac) or Adenovirus Vector Vaccine (AZD1222) in Thai Adults
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đã từng mắc COVID-19 thì có cần tiêm mũi 4 nữa không?
Người từng mắc COVID-19 vẫn nên tiêm mũi 4 theo hướng dẫn y tế vì miễn dịch tự nhiên sau khi khỏi bệnh sẽ suy giảm dần theo thời gian. Tiêm nhắc lại giúp cơ thể củng cố hàng rào bảo vệ trước nguy cơ tái nhiễm và giảm thiểu rủi ro bệnh chuyển biến nặng.
Tiêm mũi 4 vaccine COVID-19 có gặp tác dụng phụ nghiêm trọng không?
Sau khi tiêm mũi 4, người được tiêm có thể gặp các phản ứng nhẹ và thoáng qua như đau sưng tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau đầu hoặc sốt nhẹ. Đây là những phản ứng thông thường cho thấy hệ miễn dịch đang đáp ứng tốt và triệu chứng thường tự hết sau vài ngày.
Người có bệnh nền mạn tính có nên tiêm mũi 4 không?
Người mắc bệnh nền mạn tính rất cần tiêm mũi 4 nếu tình trạng sức khỏe đang ổn định. Do nhóm này có nguy cơ cao chuyển nặng khi mắc bệnh, việc trao đổi trước với bác sĩ điều trị sẽ giúp xác định thời điểm tiêm chủng an toàn và phù hợp nhất.
Khoảng cách giữa mũi 3 và mũi 4 là bao lâu?
Khoảng cách tiêm mũi 4 thông thường là từ 4 đến 6 tháng sau khi hoàn thành mũi tiêm thứ 3. Tùy thuộc vào tiền sử mắc bệnh gần nhất và thể trạng từng cá nhân, nhân viên y tế sẽ tư vấn mốc thời gian cụ thể trước khi thực hiện tiêm chủng.
Trường hợp nào nên tạm hoãn tiêm mũi 4 vaccine COVID-19?
Người đang trong giai đoạn mắc các bệnh cấp tính hoặc có đợt bùng phát bệnh mạn tính chưa kiểm soát nên tạm hoãn tiêm chủng. Khi cơ thể hồi phục và sức khỏe ổn định trở lại, bạn có thể đến cơ sở y tế để được khám sàng lọc và tiêm bổ sung.
