Có nên thụ tinh trong ống nghiệm để sinh đôi không?

Thụ tinh ống nghiệm sinh đôi là gì?

Thụ tinh trong ống nghiệm là phương pháp thụ tinh nhân tạo trong đó noãn của người phụ nữ và tinh trùng của người nam được kết hợp bên ngoài cơ thể, trong phòng thí nghiệm chuyên biệt. Sau khi thụ tinh tạo thành phôi và nuôi cấy đến giai đoạn thích hợp, thường là phôi ngày ba hoặc phôi nang ngày năm, bác sĩ sẽ tiến hành chuyển phôi vào buồng tử cung của người mẹ để phôi làm tổ và phát triển thành thai nhi.

Hiện tượng sinh đôi trong thụ tinh trong ống nghiệm thường xảy ra khi bác sĩ chuyển từ hai phôi trở lên vào tử cung và cả hai phôi đều làm tổ thành công, hoặc hiếm gặp hơn là một phôi duy nhất tự phân tách thành hai thai cùng trứng. Mặc dù tâm lý mong muốn có con trọn vẹn thúc đẩy nhiều gia đình đề nghị chuyển nhiều phôi, các hiệp hội sản phụ khoa và hỗ trợ sinh sản quốc tế đều định nghĩa thành công thực sự của một chu kỳ thụ tinh ống nghiệm là sự ra đời của một em bé đủ tháng, khỏe mạnh và mẹ an toàn sau sinh.

Nguy cơ y khoa đối với người mẹ khi mang song thai

Mang song thai đòi hỏi cơ thể người mẹ phải làm việc gấp đôi để đáp ứng nhu cầu tuần hoàn, hô hấp và chuyển hóa của hai thai nhi. Sự giãn nở quá mức của tử cung và thay đổi nội tiết tố mạnh mẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ gặp phải các biến chứng sản khoa nghiêm trọng so với mang đơn thai.

Trong thai kỳ song thai, tỷ lệ người mẹ bị tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật tăng cao gấp nhiều lần so với mang thai thông thường. Tiền sản giật không chỉ đe dọa chức năng gan, thận của mẹ mà còn có thể diễn tiến thành sản giật, gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Bên cạnh đó, tình trạng đái tháo đường thai kỳ, thiếu máu nặng, ứ mật trong gan cũng xuất hiện với tần suất cao hơn.

Khi chuyển dạ, người mẹ mang thai đôi có nguy cơ đối mặt với băng huyết sau sinh do tử cung bị giãn quá mức dẫn đến đờ tử cung, tỷ lệ phải mổ lấy thai tăng cao, kéo theo thời gian hồi phục kéo dài và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng hậu phẫu.

Nguy cơ đối với thai nhi trong thai kỳ đa thai

Đối với thai nhi, sinh non là biến chứng phổ biến và đáng lo ngại nhất của các trường hợp sinh đôi do thụ tinh ống nghiệm. Phần lớn các ca song thai đều sinh trước tuần thứ 37 của thai kỳ, trong đó nhiều trường hợp sinh cực non trước tuần thứ 32. Trẻ sinh non thường có cân nặng lúc sinh rất thấp, phổi chưa trưởng thành hoàn thiện, dễ gặp suy hô hấp cấp, xuất huyết não thất, viêm ruột hoại tử và nhiễm trùng sơ sinh.

Ngoài ra, thai nhi trong các ca sinh đôi thường phải đối mặt với nguy cơ hạn chế tăng trưởng trong tử cung do sự phân chia nguồn dinh dưỡng qua bánh nhau bị giới hạn. Trẻ có thể bị bất cân xứng cân nặng hoặc suy dinh dưỡng bào thai.

Về lâu dài, trẻ sinh đôi non tháng có nguy cơ cao hơn mắc các di chứng thần kinh kéo dài như bại não, chậm phát triển nhận thức, khiếm khuyết thính lực hoặc thị lực. Chi phí và gánh nặng chăm sóc trẻ sinh non tại khoa hồi sức sơ sinh cũng là áp lực rất lớn đối với các gia đình.

Xu hướng chuyển đơn phôi chọn lọc trong hỗ trợ sinh sản hiện đại

Nhờ sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ nuôi cấy phôi ngày năm và kỹ thuật trữ đông phôi bằng phương pháp thủy tinh hóa, tỷ lệ phôi làm tổ thành công đã tăng lên rất nhiều. Trước đây, do tỷ lệ phôi làm tổ còn thấp, các trung tâm hỗ trợ sinh sản thường chuyển hai hoặc ba phôi để tăng cơ hội mang thai. Tuy nhiên, điều này vô tình làm tỷ lệ đa thai tăng vọt, kéo theo hàng loạt hệ lụy sức khỏe.

Hiện nay, khuyến cáo y khoa từ các tổ chức chuyên môn hỗ trợ sinh sản hàng đầu thế giới đều hướng đến việc chuyển một phôi chất lượng tốt nhất trong một chu kỳ. Phôi thừa còn lại sẽ được bảo quản đông lạnh an toàn để sử dụng cho các lần chuyển tiếp theo nếu cần.

Chiến lược chuyển đơn phôi chọn lọc giúp duy trì tỷ lệ mang thai cộng dồn ở mức cao tương đương, trong khi gần như loại bỏ hoàn toàn nguy cơ biến chứng do mang song thai hoặc tam thai, đảm bảo an toàn tối đa cho mẹ và thai nhi.

Những yếu tố bác sĩ cân nhắc khi chỉ định số lượng phôi chuyển

Mặc dù chuyển một phôi là tiêu chuẩn ưu tiên, quyết định số lượng phôi chuyển trong mỗi chu kỳ điều trị luôn được bác sĩ cá thể hóa dựa trên tình trạng cụ thể của từng cặp vợ chồng. Bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản sẽ đánh giá toàn diện các yếu tố bao gồm độ tuổi của người mẹ, tiền sử sản khoa, nguyên nhân hiếm muộn và chất lượng của các phôi hiện có.

Ở những phụ nữ trẻ tuổi, buồng tử cung bình thường và có phôi nang chất lượng cao, chuyển một phôi là chỉ định bắt buộc để phòng tránh đa thai. Ngược lại, trong một số tình huống đặc biệt như người mẹ lớn tuổi, từng thất bại chuyển phôi nhiều lần, hoặc chất lượng phôi ngày ba hạn chế, bác sĩ có thể cân nhắc chuyển hai phôi sau khi đã tư vấn kỹ lưỡng.

Người bệnh cần trao đổi thẳng thắn và cởi mở với bác sĩ điều trị về mong muốn cũng như lắng nghe phân tích rủi ro để đưa ra quyết định phù hợp nhất với điều kiện sức khỏe của bản thân.

Lưu ý an toàn

Các cặp vợ chồng thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm không nên tự ý yêu cầu bác sĩ chuyển nhiều phôi chỉ vì nguyện vọng sinh đôi. Mọi quyết định về số lượng phôi chuyển cần tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ hỗ trợ sinh sản nhằm kiểm soát nguy cơ biến chứng. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa thường thức và không thay thế cho việc thăm khám, đánh giá lâm sàng trực tiếp từ nhân viên y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Sinh đôi có thể mang lại niềm vui lớn cho gia đình nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ y khoa cho cả mẹ và bé. Mục tiêu bền vững nhất của thụ tinh trong ống nghiệm luôn là một thai kỳ an toàn và đón một em bé khỏe mạnh chào đời. Trao đổi kỹ càng với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp các cặp vợ chồng lựa chọn phương án chuyển phôi tối ưu và an toàn nhất.