Có nên siêu âm trào ngược dạ dày thực quản không?

Siêu âm trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng dịch vị cùng thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây kích ứng niêm mạc và dẫn tới các cảm giác khó chịu như nóng rát xương ức, ợ chua hay đắng miệng. Quá trình chẩn đoán tình trạng này đòi hỏi bác sĩ phải đánh giá mức độ tổn thương của niêm mạc ống tiêu hóa cũng như chức năng đóng mở của cơ thắt thực quản dưới.

Kỹ thuật siêu âm sử dụng sóng âm tần số cao để tái tạo hình ảnh các cơ quan nội tạng. Do đặc thù thực quản và dạ dày là những cơ quan rỗng, thường xuyên chứa không khí và dịch chuyển động, sóng siêu âm bị cản trở đáng kể khi cố gắng ghi nhận những biến đổi tinh vi trên bề mặt biểu mô. Vì vậy, việc hiểu rõ khả năng và giới hạn của siêu âm giúp người bệnh lựa chọn đúng phương pháp thăm khám, tránh mất thời gian và nhận được kết quả chẩn đoán chính xác nhất từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.

Khả năng phát hiện trào ngược dạ dày thực quản qua hình ảnh siêu âm

Trên thực tế lâm sàng, siêu âm không thể ghi nhận trực tiếp các đợt trào ngược axit vi thể hay tổn thương viêm trợt trên bề mặt niêm mạc thực quản ở người trưởng thành. Bản chất của sóng siêu âm khó truyền qua các tạng rỗng chứa hơi và dịch chuyển động liên tục, do đó hình ảnh quan sát được tại ngã ba tâm vị và đoạn thực quản ngực thường rất hạn chế. Bác sĩ không thể dựa đơn thuần vào kết quả siêu âm ổ bụng thông thường để đưa ra kết luận người bệnh có mắc trào ngược dạ dày thực quản hay không.

Tuy nhiên, trong một số điều kiện thăm khám chuyên biệt như siêu âm có chuẩn bị với việc uống nước liên tục, bác sĩ có thể ghi nhận dòng dịch trào ngược từ dạ dày lên thực quản đoạn bụng trong khoảnh khắc ngắn. Mặc dù vậy, dấu hiệu này chỉ mang tính chất hỗ trợ gợi ý thoáng qua, không đủ độ nhạy và độ tin cậy để làm căn cứ thiết lập phác đồ điều trị chính thức.

Vai trò hỗ trợ của siêu âm trong thăm khám bệnh lý tiêu hóa

Mặc dù không phải công cụ chẩn đoán xác định trào ngược, siêu âm ổ bụng vẫn là bước thăm khám cận lâm sàng có giá trị phân biệt rất lớn. Nhiều bệnh lý tại gan, mật và tụy như sỏi túi mật, viêm túi mật mạn tính, sỏi đường mật hay viêm tụy có thể gây ra triệu chứng đau tức vùng thượng vị, đầy trướng bụng và khó tiêu rất giống với trào ngược dạ dày thực quản.

Việc thực hiện siêu âm tổng quát giúp bác sĩ nhanh chóng khảo sát tình trạng các cơ quan đặc trong ổ bụng, từ đó loại trừ những nguyên nhân nguy hiểm tiềm ẩn. Đối với nhóm bệnh nhi nhỏ tuổi hoặc trẻ sơ sinh, siêu âm còn hỗ trợ tầm soát chứng hẹp phì đại môn vị hoặc dị tật bẩm sinh đường tiêu hóa gây nôn trớ kéo dài. Do đó, chỉ định siêu âm thường được phối hợp để bác sĩ có cái nhìn toàn diện về sức khỏe vùng bụng.

Các phương pháp chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản chuẩn xác

Để xác định chính xác bệnh trào ngược dạ dày thực quản và đánh giá biến chứng, bác sĩ chuyên khoa thường ưu tiên các kỹ thuật chuyên sâu hơn. Nội soi thực quản dạ dày tá tràng là phương pháp phổ biến và có độ chính xác cao nhất hiện nay. Ống nội soi mềm gắn camera giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc, phát hiện các vết xước, loét, viêm trợt, tình trạng thực quản Barrett hoặc bấm sinh thiết mô khi nghi ngờ tổn thương ác tính.

Bên cạnh nội soi, phương pháp đo pH và trở kháng thực quản liên tục trong 24 giờ được xem là tiêu chuẩn vàng để định lượng số lần và mức độ axit trào ngược, đặc biệt hữu ích khi người bệnh có triệu chứng dai dẳng nhưng hình ảnh nội soi bình thường. Bác sĩ cũng có thể chỉ định đo áp lực nhu động thực quản để đánh giá hoạt động co bóp của cơ thắt dưới trước khi quyết định can thiệp.

Lời khuyên chuẩn bị cho người bệnh khi đi khám tiêu hóa

Khi nghi ngờ bản thân gặp phải tình trạng trào ngược dạ dày thực quản, người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ trực tiếp thăm khám và chỉ định cận lâm sàng phù hợp. Trước khi đi khám, người bệnh nên nhịn ăn ít nhất 6 giờ và nhịn uống nước ngọt, nước có gas để quá trình siêu âm ổ bụng hoặc nội soi dạ dày diễn ra thuận lợi, hình ảnh thu được rõ nét và an toàn.

Người bệnh cũng cần ghi nhớ chi tiết thời điểm xuất hiện các triệu chứng, mức độ nặng của cơn ợ nóng, cảm giác nghẹn khi nuốt và danh sách các loại thuốc đang sử dụng tại nhà. Việc cung cấp đầy đủ tiền sử bệnh án sẽ giúp nhân viên y tế nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân, hạn chế việc phải thực hiện các xét nghiệm không thật sự cần thiết.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không nên dựa vào kết quả siêu âm bình thường để tự kết luận mình không mắc bệnh trào ngược, dẫn tới việc chủ quan bỏ qua các đợt viêm loét tiến triển. Không tự ý mua thuốc giảm tiết axit hoặc các loại thuốc ức chế bơm proton để điều trị kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như nuốt nghẹn tăng dần, nôn ra máu, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân hoặc đau tức ngực dữ dội, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Siêu âm ổ bụng là phương pháp thăm khám hỗ trợ an toàn giúp phát hiện các bệnh lý kết hợp và loại trừ tổn thương tạng đặc, nhưng không thể thay thế cho nội soi trong việc chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản. Người bệnh nên chủ động thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp và có hướng chăm sóc sức khỏe hiệu quả nhất.