Có nên nhổ răng hàm bị sâu và những lưu ý chăm sóc sau khi nhổ

Nhổ răng hàm bị sâu là gì?

Răng hàm, đặc biệt là các răng số 6 và số 7, đóng vai trò chủ lực trong việc nghiền nát thức ăn và duy trì cấu trúc khớp cắn cân đối trên cung hàm. Do nằm ở vị trí sâu bên trong cung hàm và có bề mặt nhiều rãnh trũng, răng hàm rất dễ tích tụ mảng bám thức ăn và vi khuẩn nếu không được vệ sinh kỹ lưỡng, từ đó dẫn đến sâu răng.

Quá trình sâu răng bắt đầu từ việc khử khoáng men răng, sau đó ăn sâu vào lớp ngà răng và buồng tủy. Nếu không can thiệp kịp thời, vi khuẩn sẽ xâm nhập gây viêm tủy răng, hoại tử tủy và lan xuống chóp chân răng hình thành các ổ áp xe quanh chóp. Khi răng hàm bị sâu nặng, cấu trúc nâng đỡ bị suy yếu nghiêm trọng, việc đưa ra quyết định bảo tồn hay nhổ bỏ đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt phải đánh giá cẩn thận qua phim chụp X-quang để cân nhắc giữa lợi ích giữ răng và nguy cơ biến chứng.

Trường hợp có thể giữ lại và điều trị bảo tồn răng hàm bị sâu

Bảo tồn răng thật luôn là mục tiêu ưu tiên bởi không có phương pháp phục hình nhân tạo nào thay thế hoàn hảo được cảm giác ăn nhai tự nhiên của chân răng thật. Khi sâu răng mới ở giai đoạn men hoặc ngà răng nông, bác sĩ nha khoa sẽ tiến hành nạo sạch phần mô ngà mủn hoại tử rồi phục hình lại bằng vật liệu trám composite hoặc vật liệu trám nha khoa chuyên dụng để khôi phục hình thể giải phẫu của răng.

Đối với trường hợp sâu răng đã lan vào buồng tủy gây đau buốt dữ dội hoặc viêm tủy không hồi phục, giải pháp điều trị tủy răng sẽ được áp dụng. Bác sĩ sẽ làm sạch toàn bộ mô tủy viêm nhiễm, khử trùng ống tủy và trám bít kín khít bằng vật liệu nhân tạo. Sau khi điều trị tủy, răng thường trở nên giòn và dễ gãy vỡ hơn, do đó phương pháp bọc mão răng sứ thường được khuyến nghị để bảo vệ thân răng còn lại, duy trì lực nhai ổn định lâu dài mà không cần phải nhổ bỏ.

Khi nào bác sĩ bắt buộc chỉ định nhổ răng hàm bị sâu

Chỉ định nhổ răng hàm sâu chỉ được đưa ra khi tổn thương vượt quá khả năng phục hồi của các kỹ thuật nha khoa bảo tồn. Trường hợp phổ biến nhất là thân răng bị sâu vỡ nát hoàn toàn, chân răng ngập sâu dưới nướu hoặc cấu trúc mô cứng còn lại quá ít, không đủ vững chắc để nâng đỡ mão răng sứ hay chốt tái tạo.

Bên cạnh đó, nhổ bỏ là cần thiết khi vi khuẩn từ ống tủy đã phá hủy toàn bộ vùng cuống răng, gây áp xe xương hàm tái phát nhiều lần làm tiêu xương nâng đỡ nghiêm trọng khiến răng lung lay dữ dội. Ngoài ra, các tình huống chân răng bị nứt dọc, thủng sàn buồng tủy do sâu răng ăn mòn sâu, hoặc răng khôn mọc lệch đâm thủng mặt bên của răng hàm số 7 gây sâu hỏng cả hai răng cũng đòi hỏi phải can thiệp nhổ bỏ để loại trừ ổ nhiễm trùng, bảo vệ xương ổ răng và sức khỏe toàn thân.

Những lưu ý quan trọng ngay sau khi thực hiện nhổ răng hàm

Ngay sau khi kết thúc thủ thuật nhổ răng hàm, việc kiểm soát chảy máu và tạo điều kiện hình thành cục máu đông tại huyệt ổ răng là ưu tiên hàng đầu. Người bệnh cần cắn chặt miếng gạc vô trùng tại vị trí nhổ trong khoảng 45 đến 60 phút và nuốt nước bọt bình thường, tuyệt đối không khạc nhổ liên tục vì động tác mút chíp tạo áp lực âm có thể khiến cục máu đông bật ra gây chảy máu kéo dài.

Trong 24 giờ đầu tiên, người bệnh có thể chườm túi đá lạnh bọc trong khăn sạch bên ngoài má tương ứng với vị trí nhổ răng để hỗ trợ giảm sưng và xoa dịu cảm giác đau buốt. Tuyệt đối không súc miệng bằng nước muối tự pha hoặc nước súc miệng có tính sát khuẩn mạnh trong ngày đầu tiên vì nồng độ muối cao dễ làm tan cục máu đông non nớt. Không dùng ngón tay, tăm tre hay đầu lưỡi chạm vào huyệt ổ răng nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ.

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc răng miệng trong giai đoạn hồi phục

Chế độ ăn uống trong những ngày đầu sau nhổ răng cần ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng, sữa tươi hoặc sữa chua nguội. Cần tránh các thức ăn quá nóng, đồ cay nồng, thực phẩm cứng, giòn có nhiều mảnh vụn nhỏ hoặc đồ uống có cồn và nước ngọt có gas vì chúng dễ gây kích ứng niêm mạc vết thương. Khi ăn, nên chủ động nhai nhẹ nhàng ở phía cung hàm đối diện để tránh tác động lực cơ học lên vùng mới phẫu thuật.

Về vấn đề vệ sinh răng miệng, từ ngày thứ hai trở đi, người bệnh duy trì chải răng bình thường ở các vùng răng khác nhưng cần thao tác hết sức nhẹ nhàng và tránh chạm trực tiếp vào vết nhổ. Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý ấm nồng độ 0.9% để súc miệng nhẹ nhàng sau mỗi bữa ăn giúp làm sạch cặn bã thức ăn. Người bệnh tuyệt đối không hút thuốc lá trong ít nhất 3 đến 5 ngày sau thủ thuật vì các chất độc trong khói thuốc làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng, cản trở mô hạt phát triển và làm tăng nguy cơ viêm ổ răng khô.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y khoa đại chúng và không thay thế cho chỉ định chuyên môn từ bác sĩ nha khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý trì hoãn việc điều trị sâu răng bằng các biện pháp dân gian truyền miệng hoặc tự mua thuốc kháng sinh, giảm đau tại nhà khi chưa có đơn của nhân viên y tế. Sau khi nhổ răng hàm, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như chảy máu ồ ạt kéo dài trên 2 giờ, đau nhức dữ dội không thuyên giảm sau nhiều ngày, sốt cao hoặc sưng nề mặt ngày càng nặng, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Quyết định có nên nhổ răng hàm bị sâu hay không luôn cần sự cân nhắc kỹ lưỡng và đánh giá toàn diện từ bác sĩ nha khoa dựa trên nguyên tắc ưu tiên bảo tồn răng thật. Trong trường hợp bất khả kháng phải nhổ bỏ, việc tuân thủ chặt chẽ chỉ dẫn chăm sóc huyệt ổ răng và sớm lên kế hoạch phục hình răng đã mất sẽ giúp duy trì khả năng ăn nhai vững chắc cùng hàm răng khỏe đẹp.