Có nên mổ u lạc nội mạc tử cung không và những yếu tố cần cân nhắc

Có nên mổ u lạc nội mạc tử cung là gì?

U lạc nội mạc tử cung hình thành khi các tế bào tuyến và mô đệm tương tự niêm mạc tử cung phát triển bất thường bên ngoài buồng tử cung, phổ biến nhất là bám vào buồng trứng tạo thành các nang chứa đầy dịch máu sẫm màu. Dưới tác động chu kỳ của hormone estrogen và progesterone, các mô lạc chỗ này cũng bong ra và chảy máu trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt, nhưng lượng máu không có lối thoát ra ngoài mà tích tụ lại qua thời gian. Khối u có thể gây viêm dính mạn tính trong vùng chậu, kích thích các đầu mút thần kinh gây đau đớn dữ dội và cản trở chức năng thụ thai. Bản chất của tổn thương này phần lớn là lành tính, nhưng tính chất xâm lấn tại chỗ và nguy cơ tái phát sau can thiệp khiến việc lựa chọn phương án điều trị đòi hỏi sự thận trọng cao từ phía nhân viên y tế.

Các trường hợp thường được chỉ định phẫu thuật bóc u

Phẫu thuật u lạc nội mạc tử cung thường được cân nhắc trong những tình huống cụ thể nhằm giải quyết triệu chứng nặng hoặc phòng ngừa biến chứng cấp tính. Trường hợp điển hình nhất là khi khối u có kích thước lớn, thường trên năm đến sáu centimet, hoặc có tốc độ phát triển nhanh bất thường sau các lần theo dõi siêu âm định kỳ. Bên cạnh đó, nếu người bệnh phải chịu đựng những cơn đau vùng chậu mạn tính, đau bụng kinh dữ dội hoặc đau rát khi quan hệ tình dục mà các biện pháp điều trị nội khoa bằng thuốc giảm đau hay liệu pháp hormone không còn đáp ứng, bác sĩ sẽ xem xét can thiệp ngoại khoa để loại bỏ ổ tổn thương.

Ngoài ra, phẫu thuật khẩn cấp hoặc bán khẩn được đặt ra khi có nguy cơ vỡ nang, xoắn buồng trứng gây đau bụng dữ dội kèm theo hội chứng viêm phúc mạc. Những trường hợp hình ảnh học nghi ngờ tính chất ác tính hoặc khối u gây chèn ép niệu quản, trực tràng làm suy giảm chức năng các cơ quan lân cận cũng là những chỉ định can thiệp ngoại khoa dứt khoát nhằm bảo vệ an toàn tối đa cho người bệnh.

Những trường hợp nên ưu tiên điều trị nội khoa bảo tồn

Không phải mọi khối u lạc nội mạc tử cung đều cần phẫu thuật, đặc biệt là ở những phụ nữ trẻ chưa sinh con hoặc đang có kế hoạch mang thai trong thời gian gần. Nếu khối nang có kích thước nhỏ dưới bốn centimet, phát hiện tình cờ qua thăm khám phụ khoa định kỳ và không gây ra triệu chứng đau đớn nào đáng kể, người bệnh thường được khuyến cáo theo dõi định kỳ bằng siêu âm chuyên khoa mỗi ba đến sáu tháng để đánh giá sự biến đổi của khối u.

Đối với những người có triệu chứng đau ở mức độ nhẹ đến trung bình, các phương pháp điều trị nội khoa thường được ưu tiên khởi đầu. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc giảm đau kháng viêm kết hợp cùng các liệu pháp nội tiết như thuốc tránh thai kết hợp, thuốc chứa progestin đơn thuần hoặc các chất đồng vận GnRH nhằm ức chế sự rụng trứng và làm teo các mô nội mạc tử cung lạc chỗ. Việc dùng thuốc giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả mà không xâm lấn trực tiếp vào mô lành của buồng trứng.

Ảnh hưởng của phẫu thuật đối với khả năng sinh sản và dự trữ buồng trứng

Một trong những mối lo ngại lớn nhất khi can thiệp phẫu thuật bóc nang lạc nội mạc buồng trứng là nguy cơ làm suy giảm dự trữ buồng trứng. Trong quá trình bóc tách vỏ nang, việc sử dụng năng lượng nhiệt để cầm máu hoặc bóc tách cơ học không thể tránh khỏi việc lấy đi một phần mô buồng trứng lành kèm theo các nang noãn nguyên thủy. Điều này dẫn đến sự sụt giảm nồng độ chỉ số AMH trong huyết thanh, phản ánh số lượng trứng còn lại của buồng trứng bị suy giảm sau mổ.

Đặc biệt ở những phụ nữ có khối u ở cả hai bên buồng trứng hoặc những người đã từng trải qua phẫu thuật buồng trứng trước đó, nguy cơ suy buồng trứng sớm là rất đáng kể. Do đó, trước khi đưa ra quyết định phẫu thuật, bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản thường yêu cầu làm xét nghiệm đánh giá dự trữ buồng trứng chi tiết. Trong nhiều trường hợp hiếm muộn, bác sĩ có thể tư vấn người bệnh tiến hành gom noãn, trữ trứng hoặc thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm trước khi tiến hành phẫu thuật bóc nang nhằm bảo tồn tối đa cơ hội làm mẹ.

Phương pháp phẫu thuật và nguy cơ tái phát sau mổ

Khi phẫu thuật được chỉ định, phẫu thuật nội soi ổ bụng là tiêu chuẩn vàng được ưu tiên lựa chọn thay vì mổ mở truyền thống. Phẫu thuật nội soi mang lại nhiều ưu điểm vượt trội như vết mổ nhỏ, ít đau đớn sau mổ, giảm nguy cơ hình thành sẹo dính trong ổ bụng và thời gian hồi phục thể trạng nhanh chóng hơn. Phẫu thuật viên sẽ tiến hành bóc tách vỏ nang cẩn trọng, đốt các điểm lạc nội mạc vi thể trên phúc mạc và gỡ các dải xơ dính vùng chậu.

Tuy nhiên, người bệnh cần hiểu rõ rằng phẫu thuật chỉ giúp loại bỏ khối u hiện hữu chứ không thể chữa khỏi hoàn toàn căn nguyên của bệnh lạc nội mạc tử cung. Do bản chất bệnh lý gắn liền với chu kỳ hormone buồng trứng, tỷ lệ tái phát u sau phẫu thuật vẫn ở mức tương đối cao nếu không có biện pháp can thiệp duy trì sau đó. Vì vậy, sau khi mổ thành công, bác sĩ thường chỉ định người bệnh tiếp tục sử dụng thuốc nội tiết để duy trì trạng thái ức chế hoặc khuyến khích mang thai sớm nếu đã đủ điều kiện gia đình.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý tìm kiếm các bài thuốc dân gian, mẹo truyền miệng chưa được kiểm chứng hay tự mua thuốc nội tiết để điều trị u lạc nội mạc tử cung tại nhà. Việc trì hoãn thăm khám khi khối u phát triển lớn có thể dẫn đến nguy cơ vỡ nang hoặc tổn thương vĩnh viễn hệ sinh sản. Mọi quyết định can thiệp ngoại khoa hay dùng thuốc cần dựa trên kết quả siêu âm, xét nghiệm nồng độ hormone và sự tư vấn kỹ lưỡng của bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa.

Tóm tắt

Câu hỏi có nên mổ u lạc nội mạc tử cung hay không không có một đáp án chung cho tất cả phụ nữ. Lựa chọn tối ưu nhất luôn cần được cá nhân hóa dựa trên kích thước nang, mức độ đau, độ tuổi và mong muốn sinh sản của từng người. Việc chủ động thăm khám định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín sẽ giúp người bệnh kiểm soát bệnh hiệu quả và bảo vệ trọn vẹn sức khỏe sinh sản.