Có nên lấy ráy tai cho bé thường xuyên không? Lời khuyên an toàn cho cha mẹ

Có nên lấy ráy tai cho bé thường xuyên là gì?

Ráy tai là chất tiết sinh lý tự nhiên được tạo ra ở một phần ba ngoài của ống tai. Nhiều cha mẹ lầm tưởng ráy tai là dấu hiệu của sự mất vệ sinh và cần phải làm sạch hàng ngày giống như tắm rửa thân thể. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, lớp chất này giữ chức năng thiết yếu trong việc bảo vệ màng nhĩ và hệ thống thính giác chưa hoàn thiện. Sự hiện diện vừa phải của ráy tai giúp ống tai luôn ẩm mượt, chống lại sự xâm nhập của bụi bẩn, côn trùng nhỏ và ức chế sự sinh sôi của nấm cũng như vi khuẩn có hại. Thông thường, cơ thể trẻ có cơ chế tự đẩy mảng ráy tai thừa ra ngoài cửa tai mà không cần bất kỳ sự can thiệp thô bạo nào từ bên ngoài.

Vai trò sinh lý tự nhiên của ráy tai và cơ chế tự làm sạch

• Ráy tai được sản xuất từ các tuyến bã nhờn và tuyến mồ hôi biến đổi nằm ở phần ngoài của ống tai ngoài. Lớp chất này đóng vai trò như một tấm chắn bảo vệ, giúp bẫy bụi bẩn, vi khuẩn, nấm mốc và dị vật nhỏ, ngăn không cho chúng xâm nhập sâu vào màng nhĩ. Ngoài ra, tính chất hơi acid nhẹ của ráy tai còn tạo môi trường ức chế vi sinh vật phát triển, đồng thời giữ độ ẩm tự nhiên, tránh cho da ống tai bị khô ráp hay kích ứng.
• Ống tai của con người, đặc biệt là trẻ nhỏ, sở hữu cơ chế tự làm sạch rất kỳ diệu. Khi trẻ bú mẹ, nhai thức ăn, nói chuyện hoặc cử động cơ hàm, các chuyển động này sẽ nhẹ nhàng đẩy các mảng ráy tai cũ cùng bụi bẩn dịch chuyển dần từ phía trong ra ngoài cửa tai rồi tự bong tróc rơi ra. Do đó, việc can thiệp để lấy ráy tai liên tục là điều không cần thiết trong điều kiện sinh lý bình thường.

Những nguy cơ khi phụ huynh cố gắng lấy ráy tai sâu cho trẻ

• Thói quen dùng tăm bông, que kim loại hoặc các dụng cụ cứng đưa sâu vào ống tai của bé tiềm ẩn rất nhiều mối nguy hiểm. Đầu tăm bông thường có kích thước tương đương đường kính ống tai của trẻ, do đó khi đưa vào trong, dụng cụ này sẽ vô tình đẩy khối ráy tai sâu hơn vào sát màng nhĩ, dần dần tạo thành nút ráy tai bị nén chặt.
• Bên cạnh đó, lớp da lót trong ống tai trẻ em vô cùng mỏng manh và nhạy cảm. Chỉ một cử động giật mình hoặc lắc đầu bất ngờ của bé trong lúc ngoáy tai cũng có thể khiến dụng cụ cọ xát gây xước da, chảy máu và dẫn đến viêm tai ngoài. Trường hợp nghiêm trọng hơn, dụng cụ đưa quá sâu có thể chọc thủng màng nhĩ, gây tổn thương chuỗi xương con và ảnh hưởng trực tiếp đến thính lực lâu dài của trẻ. Ngoài ra, việc làm mất hoàn toàn lớp ráy tai bảo vệ sẽ khiến ống tai mất đi hàng rào kháng khuẩn tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm và vi khuẩn tấn công.

Cách vệ sinh tai an toàn cho trẻ tại nhà

• Để bảo vệ đôi tai của trẻ, phụ huynh chỉ nên vệ sinh khu vực bên ngoài một cách nhẹ nhàng. Sau khi tắm hoặc gội đầu cho bé, cha mẹ dùng khăn xô mềm hoặc gạc sạch nhúng nước ấm vắt ráo để lau quanh vành tai, nếp gấp sau tai và khu vực cửa ống tai ngoài. Tuyệt đối không cố gắng luồn sâu khăn hay tăm bông vào lòng ống tai.
• Nếu quan sát thấy có mảng ráy tai đã được cơ thể tự đẩy ra ngay sát cửa tai ngoài, phụ huynh có thể dùng góc khăn ẩm mềm hoặc tăm bông chuyên dụng loại đầu to chặn cửa tai để gạt nhẹ mảng ráy ra ngoài. Trong lúc tắm gội, cần chú ý tránh để bọt xà phòng hoặc nước bẩn chảy đọng trong tai bé; nếu nước vô tình lọt vào, hãy nghiêng đầu bé sang một bên và dùng khăn mềm thấm nhẹ ở cửa tai để nước tự thoát ra ngoài.

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng

• Một số trẻ có ống tai hẹp bẩm sinh, tuyến bã bài tiết nhiều hoặc do thói quen dùng tăm bông đẩy ráy vào trong trước đó, dẫn đến hình thành nút ráy tai bít tắc hoàn toàn cửa ngõ truyền âm thanh. Khi nút ráy tai chèn ép hoặc gặp nước nở to, trẻ có thể có các biểu hiện khó chịu rõ rệt.
• Phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa khi nhận thấy trẻ có các dấu hiệu như liên tục đưa tay kéo vành tai, dụi tai, quấy khóc vô cớ, kêu đau nhức trong tai hoặc tai có mùi hôi khó chịu. Ngoài ra, các biểu hiện như tai chảy dịch vàng, chảy mủ, trẻ phản ứng kém với tiếng gọi hoặc nghe tivi ở mức âm lượng lớn hơn bình thường cũng là tín hiệu cảnh báo cần được bác sĩ thăm khám. Tại phòng khám, bác sĩ sẽ dùng dụng cụ nội soi chuyên dụng hoặc dung dịch rửa tai y khoa để lấy nút ráy ra một cách nhẹ nhàng, an toàn và không gây đau đớn cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức chăm sóc tai cơ bản cho trẻ nhỏ, không thay thế cho chẩn đoán hay can thiệp y khoa trực tiếp. Tuyệt đối không dùng vật nhọn, tăm bông luồn sâu hoặc tự ý nhỏ các loại thuốc rã ráy tai không rõ nguồn gốc vào tai bé khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Tóm tắt

Ráy tai là lớp màng sinh học tự nhiên giúp che chở ống tai của trẻ nhỏ khỏi bụi bẩn và tác nhân gây hại. Phụ huynh không cần và không nên lấy ráy tai cho trẻ định kỳ tại nhà bằng các dụng cụ thọc sâu. Giữ vệ sinh vành tai đúng cách cùng việc theo dõi các dấu hiệu bất thường là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ thính lực cho con.