Có nên đốt viêm họng hạt không và những lưu ý quan trọng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng hạt là một dạng tiến triển của viêm họng mạn tính, xảy ra khi các tổ chức lympho ở thành sau họng phải hoạt động liên tục để đối phó với tình trạng viêm nhiễm kéo dài, dẫn đến phì đại thành các hạt nhỏ màu đỏ hoặc hồng. Khi cảm giác vướng víu, ngứa họng và ho khan dai dẳng không dứt, nhiều người bệnh thường có tâm lý muốn tìm đến phương pháp đốt hạt với mong muốn nhanh chóng chấm dứt triệu chứng.
Tuy nhiên, can thiệp đốt thực chất chỉ tác động vào phần ngọn bằng cách làm teo các hạt lympho to nhìn thấy được, chứ hoàn toàn không loại bỏ được nguyên nhân sâu xa duy trì phản ứng viêm. Quyết định có nên đốt viêm họng hạt hay không cần có sự thăm khám và đánh giá cẩn trọng từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng nhằm cân nhắc giữa hiệu quả thực tế và nguy cơ tái phát cũng như biến chứng sẹo họng.
Đốt viêm họng hạt là gì?
Viêm họng hạt hình thành khi niêm mạc hầu họng bị tấn công liên tục bởi các yếu tố kích thích từ môi trường hoặc các bệnh lý lân cận. Về mặt sinh lý, các hạt ở thành sau họng chính là những khối mô lympho giữ vai trò miễn dịch quan trọng, giúp bắt giữ và tiêu diệt vi sinh vật gây hại xâm nhập qua đường thở. Khi vùng hầu họng bị kích ứng kéo dài bởi dịch nhầy chảy từ mũi xoang xuống, acid dạ dày trào ngược lên, khói bụi độc hại hoặc thói quen hút thuốc lá, các tổ chức lympho này phải tăng cường hoạt động, sưng phồng và xơ hóa dần. Bệnh nhân thường xuyên cảm thấy có dị vật mắc kẹt ở cổ họng, nuốt nghẹn nhẹ, ngứa rát, ho khan từng cơn và liên tục phải hắng giọng để giải tỏa sự khó chịu.
Bản chất của phương pháp can thiệp đốt viêm họng hạt
Phương pháp đốt viêm họng hạt sử dụng các nguồn năng lượng như tia laser, sóng cao tần, dòng điện cao tần hoặc áp lạnh để làm teo hoặc tiêu hủy các cụm lympho phì đại kích thước lớn ở thành sau họng. Mục đích chính của can thiệp này là giảm bớt cảm giác cộm vướng, nuốt nghẹn cho bệnh nhân khi các hạt nổi quá to. Tuy nhiên, vòm họng người có hàng trăm nang lympho vi thể nằm rải rác để đảm nhiệm chức năng miễn dịch. Thủ thuật can thiệp nhiệt chỉ có thể đốt được những hạt nhìn thấy rõ bằng mắt thường chứ không thể loại bỏ hết các tế bào lympho li ti. Do đó, đốt hạt không phải là biện pháp loại bỏ tận gốc tình trạng viêm họng mạn tính.
Lý do đốt viêm họng hạt dễ tái phát và các rủi ro đi kèm
Thực tế lâm sàng cho thấy rất nhiều người bệnh sau khi đốt hạt một thời gian ngắn lại thấy các hạt mới mọc lên xung quanh hoặc cảm giác khó chịu ở họng vẫn tiếp diễn. Hiện tượng này xuất hiện do căn nguyên duy trì phản ứng viêm chưa được giải quyết; khi niêm mạc họng tiếp tục bị kích ứng, các nang lympho còn lại buộc phải hoạt động bù trừ và sưng to lên. Bên cạnh tỷ lệ tái phát rất cao, can thiệp đốt nhiệt còn tiềm ẩn rủi ro để lại sẹo xơ dính ở vòm họng, gây tổn thương niêm mạc dẫn đến cảm giác khô rát cổ họng dai dẳng, làm thay đổi chất giọng hoặc có nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ nếu khâu chăm sóc hậu phẫu không đảm bảo.
Trường hợp nào mới được bác sĩ cân nhắc chỉ định đốt hạt
Hiện nay, các bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng rất thận trọng và hạn chế chỉ định đốt hạt. Thủ thuật này thường chỉ được đưa ra xem xét khi hạt lympho phát triển quá to, gây nuốt vướng nghiêm trọng, kích thích ho dữ dội hoặc chèn ép đường thở mà các biện pháp điều trị nội khoa tích cực sau một thời gian không đem lại kết quả. Trước khi can thiệp, người bệnh bắt buộc phải được bác sĩ soi vòm họng kỹ lưỡng để đánh giá mức độ tổn thương và loại trừ các bệnh lý ác tính vùng hầu họng. Nếu hạt lympho còn nhỏ và triệu chứng ở mức độ vừa phải, việc đốt hạt hầu như không được khuyến nghị vì lợi ích mang lại thấp hơn nhiều so với rủi ro tạo sẹo.
Giải pháp kiểm soát viêm họng hạt bền vững thay thế can thiệp đốt
Để kiểm soát viêm họng hạt một cách an toàn và bền vững, chìa khóa quan trọng nhất là tập trung điều trị triệt để các bệnh lý nguyên nhân. Bệnh nhân cần được điều trị dứt điểm tình trạng trào ngược dạ dày thực quản để ngăn acid dịch vị trào lên làm bỏng rát niêm mạc họng, đồng thời kiểm soát tốt viêm mũi dị ứng và viêm xoang nhằm chấm dứt hội chứng chảy dịch mũi sau. Bên cạnh đó, việc vệ sinh vòm họng hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm, uống đủ nước, giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển mùa, đeo khẩu trang chống bụi mịn và kiêng các chất kích thích như thuốc lá, rượu bia sẽ giúp niêm mạc hầu họng dần phục hồi khỏe mạnh.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên tự ý tìm đến các phòng khám không bảo đảm tiêu chuẩn chuyên môn để thực hiện thủ thuật đốt hạt theo quảng cáo hoặc lời truyền miệng. Mọi can thiệp xâm lấn vùng hầu họng bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sau khi đã thăm khám cẩn thận. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, kháng viêm liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để ngậm hay bôi trực tiếp vào họng.
Tóm tắt
Đốt viêm họng hạt không phải là phương pháp giải quyết dứt điểm và chỉ được bác sĩ cân nhắc trong những tình huống thật sự cần thiết. Thay vì tìm cách tiêu hủy các nang lympho bảo vệ vòm họng, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa để tìm đúng nguyên nhân gây viêm mạn tính và tuân thủ phác đồ điều trị tận gốc.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đốt viêm họng hạt có đau và mất nhiều máu không?
Thủ thuật thường được gây tê tại chỗ nên hạn chế cảm giác đau đớn trong lúc thực hiện và lượng máu mất không đáng kể. Dù vậy, sau can thiệp người bệnh vẫn có thể cảm thấy đau rát, vướng víu vùng họng trong vài ngày đầu.
Sau khi đốt viêm họng hạt bao lâu thì hạt có thể mọc lại?
Thời gian tái phát phụ thuộc vào việc kiểm soát nguyên nhân gây viêm. Nếu các bệnh lý nền như trào ngược dạ dày thực quản hay viêm mũi xoang không được xử lý dứt điểm, các hạt lympho mới có thể phì đại trở lại chỉ sau vài tháng.
Chi phí can thiệp đốt viêm họng hạt có được bảo hiểm chi trả không?
Khi thủ thuật đốt hạt có chỉ định y khoa rõ ràng từ bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế đủ điều kiện, chi phí thực hiện có thể được quỹ bảo hiểm y tế hỗ trợ thanh toán một phần theo đúng quy định hiện hành.
Người bị viêm họng hạt có cần hạn chế nói nhiều không?
Nói quá to, nói liên tục trong thời gian dài sẽ làm tăng ma sát và kích thích niêm mạc họng đang tổn thương. Người bệnh nên điều chỉnh âm lượng vừa phải, uống nước ấm ngắt quãng và để cổ họng có thời gian hồi phục.
Làm thế nào để giảm cảm giác ngứa vướng họng mà không cần can thiệp đốt?
Bạn có thể cải thiện triệu chứng bằng cách súc họng thường xuyên với nước muối sinh lý ấm, duy trì độ ẩm phòng ngủ, uống đủ nước mỗi ngày và tránh xa khói thuốc lá cũng như các món ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ.
