Có nên chữa lẹo mắt bằng nước bọt không và rủi ro nhiễm khuẩn

Có nên chữa lẹo mắt bằng nước bọt không?

Lẹo mắt, trong y khoa gọi là hordeolum, là tình trạng nhiễm trùng cấp tính khu trú tại các tuyến bã nhờn của mi mắt, bao gồm tuyến Zeis, tuyến Moll hoặc tuyến Meibomius. Tác nhân gây bệnh phổ biến nhất là vi khuẩn tụ cầu vàng Staphylococcus aureus. Khi lỗ chân lông hoặc tuyến tiết bị tắc nghẽn, vi khuẩn phát triển mạnh tạo thành ổ viêm sưng đỏ, đau nhức và thường gom mủ sau vài ngày. Trong dân gian, nhiều người truyền tai nhau mẹo bôi nước bọt nóng hoặc nước bọt buổi sáng lên mắt với niềm tin nước bọt có tính sát khuẩn tự nhiên. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa hiện đại, đây là một hành vi mất vệ sinh và phản khoa học. Nước bọt người chứa lượng lớn vi sinh vật có thể gây hại cho mô mắt nhạy cảm, biến một tổn thương nhẹ thành ổ nhiễm trùng phức tạp.

Rủi ro bội nhiễm khi bôi nước bọt lên mắt bị lẹo

Khoang miệng của con người là nơi cư trú của hàng trăm chủng vi khuẩn và vi nấm khác nhau như Streptococcus, Actinomyces cùng nhiều loại vi khuẩn kỵ khí. Mặc dù nước bọt chứa một số enzym tiêu hóa và kháng thể IgA hỗ trợ bảo vệ niêm mạc miệng, nhưng nồng độ này hoàn toàn không đủ khả năng diệt khuẩn trên các bề mặt mô khác. Khi bôi nước bọt lên nốt lẹo, lượng vi khuẩn từ khoang miệng sẽ trực tiếp tiếp xúc với vùng da mi mắt đang tổn thương và màng kết mạc nhạy cảm.

Hành động này làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn mới, khiến nốt lẹo sưng to hơn, đau nhức dữ dội và lan rộng thành viêm mô tế bào quanh hốc mắt hoặc viêm kết mạc mủ. Trong những trường hợp nghiêm trọng, vi khuẩn có thể tấn công vào giác mạc, gây viêm loét giác mạc và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Do đó, việc dùng nước bọt chữa lẹo mắt là phương pháp hoàn toàn phản khoa học và nguy hiểm cho đôi mắt.

Biện pháp chăm sóc lẹo mắt tại nhà an toàn theo y khoa

Phần lớn các trường hợp lẹo mắt thông thường có thể tự giới hạn và khỏi dần sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Phương pháp can thiệp tại nhà an toàn và hiệu quả nhất là chườm ấm. Người bệnh dùng một chiếc khăn sạch hoặc gạc y tế ngâm vào nước ấm vừa phải, vắt ráo rồi áp nhẹ lên mi mắt bị tổn thương trong khoảng 10 đến 15 phút, thực hiện từ 3 đến 5 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp làm giãn nở các lỗ tuyến bã nhờn, làm lỏng chất tiết bị ứ đọng và kích thích tuần hoàn máu để ổ viêm mau gom cồi và thoát dịch tự nhiên.

Bên cạnh chườm ấm, cần rửa mắt hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% và vệ sinh bờ mi nhẹ nhàng. Người bệnh tuyệt đối không dùng tay nặn, bóp hay chích rạch nốt lẹo vì có thể đẩy mủ nhiễm trùng vào sâu bên trong tổ chức mi mắt. Trong suốt thời gian bị lẹo, cần tạm ngưng sử dụng kính áp tròng, không trang điểm vùng mắt và luôn rửa sạch tay trước khi chạm vào mặt.

Thời điểm cần thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa mắt

Mặc dù lẹo mắt phần lớn lành tính, người bệnh không nên chủ quan tự theo dõi kéo dài nếu tổn thương không cải thiện hoặc có diễn tiến bất thường. Cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện các triệu chứng cảnh báo như mi mắt sưng phù nề nhiều, đỏ tấy lan rộng ra toàn bộ mí mắt, má hoặc vùng quanh hốc mắt. Những dấu hiệu khác bao gồm đau nhức tăng dần, sốt, suy giảm thị lực, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc chảy mủ đặc liên tục từ mắt.

Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám bằng sinh hiển vi để đánh giá chính xác mức độ tổn thương, phân biệt giữa lẹo mắt với chắp mắt hoặc các viêm nhiễm sâu khác. Tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh phù hợp, thuốc mỡ bôi mắt hoặc tiến hành tiểu phẫu chích rạch dẫn lưu ổ mủ vô trùng an toàn. Can thiệp y tế kịp thời giúp giải quyết triệt để ổ nhiễm trùng, hạn chế nguy cơ tái phát và phòng ngừa sẹo xấu trên bờ mi.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi corticoid có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng. Không áp dụng bất kỳ mẹo dân gian chưa được kiểm chứng như đắp lá cây, lăn trứng gà nóng hay nhỏ các chất lạ vào mắt. Tránh dùng chung khăn mặt, gối và đồ trang điểm với người khác nhằm ngăn ngừa lây lan vi khuẩn tụ cầu.

Tóm tắt

Tóm lại, chữa lẹo mắt bằng nước bọt là quan niệm truyền miệng nguy hại và không có cơ sở khoa học. Việc chủ động chăm sóc mắt bằng chườm ấm, giữ vệ sinh mi mắt sạch sẽ và thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa mắt khi có dấu hiệu bất thường là giải pháp tốt nhất giúp bảo vệ an toàn thị giác.