Có nên cắt amidan cho người lớn và những lưu ý chăm sóc sau phẫu thuật

Cắt amidan cho người lớn là gì?

Amidan khẩu cái là hai khối tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, giữ vai trò miễn dịch bảo vệ cửa ngõ đường hô hấp và tiêu hóa trên trong những năm đầu đời. Khi bước vào tuổi trưởng thành, chức năng miễn dịch của cơ quan này giảm dần do cơ thể đã phát triển hệ thống phòng ngự toàn diện. Tuy nhiên, nếu amidan bị vi khuẩn hoặc virus tấn công liên tục, chúng có thể trở thành ổ viêm mạn tính gây sốt, sưng đau họng, hôi miệng và cản trở luồng khí hô hấp. Cắt amidan cho người lớn là thủ thuật ngoại khoa nhằm loại bỏ triệt để tổ chức lympho bệnh lý này khi việc điều trị bảo tồn bằng thuốc không còn mang lại hiệu quả. Dù là phẫu thuật phổ biến trong chuyên khoa tai mũi họng, can thiệp này vẫn tiềm ẩn rủi ro chảy máu và cần được bác sĩ đánh giá cẩn trọng trước khi quyết định thực hiện.

Các trường hợp người lớn được chỉ định cắt amidan

Không phải mọi trường hợp viêm amidan ở người lớn đều cần can thiệp phẫu thuật. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng thường chỉ định cắt amidan khi người bệnh bị viêm tái phát từ năm đến bảy lần mỗi năm, hoặc viêm tái diễn liên tục trong hai năm liên tiếp gây cản trở công việc và cuộc sống. Phẫu thuật cũng được xem xét khẩn trương khi amidan quá phát gây hẹp đường thở dẫn đến hội chứng ngưng thở khi ngủ, ngủ ngáy nghiêm trọng.

Ngoài ra, các biến chứng tại chỗ như áp xe quanh amidan tái phát, viêm mô tế bào vùng cổ hoặc nghi ngờ khối u ác tính một bên amidan cũng là lý do bắt buộc phải can thiệp. Amidan tích tụ nhiều sỏi bã đậu gây hôi miệng kéo dài và viêm họng dai dẳng không đáp ứng với điều trị nội khoa cũng có thể được bác sĩ tư vấn phẫu thuật để cải thiện chất lượng sống.

Những trường hợp cần trì hoãn hoặc chống chỉ định can thiệp

Phẫu thuật cắt amidan ở người trưởng thành bị chống chỉ định hoặc cần trì hoãn trong một số hoàn cảnh y khoa nhất định nhằm bảo vệ an toàn tính mạng. Người có rối loạn đông máu toàn thân, bệnh ưa chảy máu hemophilia hoặc suy giảm chức năng tiểu cầu chưa được kiểm soát không được tự ý can thiệp ngoại khoa vì nguy cơ mất máu dữ dội trong và sau mổ.

Những người đang mắc bệnh lý mạn tính nặng chưa ổn định như suy tim, tăng huyết áp kịch phát, đái tháo đường kiểm soát kém hoặc suy thận giai đoạn muộn cũng cần trì hoãn phẫu thuật. Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai, người đang trong đợt nhiễm trùng cấp tính toàn thân hoặc đợt viêm amidan cấp có mủ cần được điều trị ổn định bằng nội khoa trước khi tiến hành đánh giá lại.

Diễn tiến hồi phục và đặc điểm vết mổ sau phẫu thuật

Quá trình liền thương sau cắt amidan ở người lớn thường kéo dài từ mười đến mười bốn ngày và thường gây đau đớn nhiều hơn so với trẻ nhỏ do phản ứng xơ hóa tại hốc amidan. Sau phẫu thuật, tại vị trí cắt sẽ hình thành một lớp giả mạc màu trắng hoặc xơ xám bao phủ để bảo vệ các mạch máu nhỏ bên dưới. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường trong quá trình lành thương, không phải là mủ hay nhiễm trùng.

Cơn đau thường tăng lên vào khoảng ngày thứ năm đến ngày thứ bảy khi lớp giả mạc bắt đầu bong ra, đôi khi lan lên hai tai do kích thích dây thần kinh chung. Người bệnh cần dùng thuốc giảm đau theo đúng đơn hướng dẫn của bác sĩ điều trị, uống đủ nước từng ngụm nhỏ và tuyệt đối không cố gắng khạc nhổ mạnh để cạo lớp giả mạc này ra ngoài.

Hướng dẫn chăm sóc chế độ ăn và sinh hoạt sau mổ

Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa biến chứng chảy máu họng sau mổ. Trong ba đến năm ngày đầu, người bệnh chỉ nên dùng thức ăn dạng lỏng, nguội hoàn toàn như súp loãng, cháo xay nhuyễn, sữa tươi và nước lọc. Cần tránh xa các loại đồ ăn có góc cạnh cứng, đồ cay nóng, thức ăn chứa nhiều acid như nước cam chanh, nước ngọt có ga và các chất kích thích như rượu bia hay thuốc lá.

Về sinh hoạt, bệnh nhân cần nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát, hạn chế nói to hoặc hắng giọng liên tục trong tuần đầu tiên. Khi nằm nên kê cao gối nhẹ để giảm áp lực dồn lên vùng đầu cổ, giúp giảm cảm giác phù nề. Trong hai tuần đầu sau phẫu thuật, người bệnh cần tránh lao động nặng, không mang vác đồ vật nặng, không chạy bộ cường độ cao hay tập thể hình nhằm hạn chế nguy cơ tăng huyết áp đột ngột làm bung mạch máu tại vết mổ.

Dấu hiệu bất thường cần đến bệnh viện kiểm tra ngay

Biến chứng đáng lo ngại nhất sau phẫu thuật cắt amidan là chảy máu thứ phát, thường xảy ra vào thời điểm lớp giả mạc bong ra quanh ngày thứ năm đến ngày thứ mười. Nếu người bệnh phát hiện có máu tươi chảy ra ở miệng, khạc ra cục máu đông hoặc nuốt thấy vị tanh liên tục, cần lập tức đến bệnh viện có chuyên khoa tai mũi họng gần nhất để được kiểm tra và xử trí cầm máu kịp thời.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu như sốt cao trên ba mươi tám độ năm không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt, đau họng dữ dội không thuyên giảm với thuốc giảm đau được kê đơn, hoặc xuất hiện tình trạng khó thở, khàn tiếng tăng dần, nôn ói liên tục không thể uống nước đều là những tín hiệu cảnh báo nguy hiểm đòi hỏi sự can thiệp y tế ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định phẫu thuật cắt amidan hoặc dùng thuốc giảm đau, kháng sinh sau mổ bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng thăm khám và chỉ định cụ thể trên từng cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm máu, thuốc giảm đau nhóm chống viêm không steroid khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ phụ trách.

Tóm tắt

Quyết định cắt amidan ở người trưởng thành cần được cân nhắc cẩn thận dựa trên tần suất tái phát bệnh, mức độ ảnh hưởng đến đường thở và sức khỏe tổng thể. Người bệnh nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám kỹ lưỡng. Tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn chăm sóc hậu phẫu sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn và hạn chế tối đa rủi ro.