Có cần đi khám hậu Covid-19 không và thời điểm cần kiểm tra y tế

Khám hậu Covid-19 là gì?

Hậu Covid-19 là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng các triệu chứng xuất hiện hoặc tiếp diễn sau giai đoạn nhiễm SARS-CoV-2 cấp tính, thường được ghi nhận từ tuần thứ tư trở đi kể từ thời điểm khởi phát bệnh và có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, phổ biến nhất là hệ hô hấp, hệ tim mạch, hệ thần kinh và sức khỏe tâm thần. Bản chất của các rối loạn hậu Covid-19 rất đa dạng, từ cảm giác uể oải, hụt hơi khi gắng sức nhẹ đến rối loạn giấc ngủ, đau mỏi cơ khớp hay sương mù não. Hiểu rõ khái niệm này giúp người bệnh không quá hoang mang nhưng cũng không chủ quan bỏ qua những biến đổi bất thường của cơ thể sau khi đã khỏi bệnh.

Những đối tượng thực sự cần đi khám hậu Covid-19

Không phải người bệnh nào cũng cần kiểm tra sức khỏe hậu Covid-19, nhưng có những nhóm đối tượng được khuyến cáo nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá cẩn thận. Nhóm đầu tiên là những người từng trải qua đợt nhiễm Covid-19 mức độ nặng hoặc nguy kịch, từng phải thở oxy, điều trị tại phòng hồi sức tích cực hoặc nằm viện kéo dài. Những tổn thương phổi và phản ứng viêm toàn thân ở nhóm này thường cần nhiều thời gian để hồi phục và tiềm ẩn nguy cơ xơ hóa phổi hoặc suy giảm chức năng hô hấp.

Nhóm thứ hai là người cao tuổi và những người có sẵn bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy tim hoặc bệnh thận mạn. Nhiễm virus có thể làm mất ổn định các bệnh lý sẵn có, khiến việc kiểm soát đường huyết hay huyết áp trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, những người sau bốn tuần khỏi bệnh vẫn xuất hiện triệu chứng mới hoặc triệu chứng cũ trở nên nặng hơn cũng cần được thăm khám kịp thời.

Các triệu chứng cảnh báo cần đi kiểm tra y tế sớm

Người bệnh cần chủ động đến gặp bác sĩ nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường không thuyên giảm sau giai đoạn cấp tính. Về đường hô hấp, triệu chứng thường gặp là ho khan kéo dài nhiều tuần, cảm giác hụt hơi hoặc khó thở tăng dần ngay cả khi làm những công việc nhẹ nhàng thường ngày. Về tim mạch, cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập nhanh không rõ nguyên nhân hoặc đau tức ngực âm ỉ là những tín hiệu cảnh báo không nên xem nhẹ.

Bên cạnh đó, các biểu hiện thần kinh và tâm thần như mất ngủ kéo dài, đau đầu dai dẳng, suy giảm trí nhớ, kém tập trung làm cản trở công việc cũng là lý do chính đáng để đi khám. Đặc biệt, nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở dữ dội, đau thắt ngực lan ra cánh tay hoặc lưng, sốt cao trở lại, ho ra máu hay sụt cân nhanh chóng, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức để loại trừ biến chứng nguy hiểm.

Quy trình và các kiểm tra thường được thực hiện khi khám hậu Covid-19

Khi đi khám hậu Covid-19, bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử bệnh, thời điểm nhiễm virus, mức độ nặng của đợt cấp và toàn bộ các triệu chứng khó chịu đang gặp phải. Sau khi thăm khám tổng quát, bác sĩ sẽ chỉ định các cận lâm sàng phù hợp với từng cá nhân chứ không nhất thiết áp dụng một gói xét nghiệm cố định cho tất cả mọi người.

Các kiểm tra phổ biến bao gồm xét nghiệm công thức máu, kiểm tra chức năng gan thận, đường huyết và các chỉ số viêm để đánh giá tình trạng hồi phục chung. Đối với người có triệu chứng hô hấp, chụp X-quang phổi hoặc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực và đo chức năng thông khí phổi sẽ giúp phát hiện tổn thương nhu mô phổi tồn dư. Người có biểu hiện tim mạch thường được chỉ định điện tâm đồ và siêu âm tim để tầm soát viêm cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim. Việc chỉ định đúng và trúng giúp tiết kiệm chi phí và định hướng can thiệp chính xác.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà cho người không cần đi khám

Đối với những người chỉ gặp mệt mỏi nhẹ, không có bệnh nền và khả năng vận động vẫn được duy trì, việc chăm sóc đúng cách tại nhà là giải pháp phù hợp nhất. Người bệnh nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, ưu tiên các thực phẩm giàu protein nạc, rau xanh, trái cây tươi và uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ cơ thể tái tạo năng lượng. Không nên kiêng khem quá mức hoặc sử dụng tùy tiện các loại thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.

Song song với dinh dưỡng, việc tập luyện phục hồi cần được thực hiện từng bước. Người bệnh có thể bắt đầu bằng các bài tập thở sâu nhằm tăng dung tích phổi, đi bộ nhẹ nhàng khoảng mười lăm đến hai mươi phút mỗi ngày và tăng dần cường độ khi thể lực cải thiện. Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm và tránh làm việc quá sức sẽ giúp cơ thể tự phục hồi hiệu quả mà không cần can thiệp y tế phức tạp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm corticosteroid hoặc thuốc chống đông máu theo truyền miệng để điều trị hậu Covid-19. Việc lạm dụng thuốc có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận hoặc kháng kháng sinh. Mọi phác đồ dùng thuốc cần có chỉ định từ bác sĩ sau khi thăm khám cụ thể.

Tóm tắt

Khám hậu Covid-19 là việc làm cần thiết cho những người có triệu chứng kéo dài, người từng mắc bệnh nặng hoặc có bệnh nền phức tạp, nhưng không bắt buộc đối với tất cả mọi người. Lắng nghe cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và chủ động liên hệ với cơ sở y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là cách tiếp cận khoa học nhất để bảo vệ sức khỏe sau đại dịch.