Có cần đi khám hậu Covid-19 không và thời điểm cần gặp bác sĩ

Khám hậu Covid-19 là gì?

Tình trạng hậu Covid-19, hay hội chứng sau mắc Covid-19, là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ sự xuất hiện hoặc kéo dài dai dẳng của các triệu chứng sau khi giai đoạn nhiễm virus cấp tính đã kết thúc, thường tính từ mốc 4 đến 12 tuần trở đi mà không giải thích được bằng chẩn đoán khác. Các vấn đề phổ biến bao gồm mệt mỏi mạn tính, khó thở khi gắng sức, đau tức ngực, rối loạn giấc ngủ, suy giảm trí nhớ ngắn hạn hoặc lo âu kéo dài. Thăm khám hậu Covid-19 là quá trình bác sĩ thực hiện hỏi bệnh sử chi tiết, thăm khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp nhằm đánh giá chức năng của phổi, tim mạch, huyết học cũng như trạng thái tâm thần kinh. Việc khám không chỉ nhằm xác định di chứng thực thể của virus SARS-CoV-2 mà còn giúp loại trừ các bệnh lý nền tiềm ẩn bộc phát sau đợt nhiễm trùng, từ đó đưa ra hướng theo dõi y tế phù hợp với từng người.

Những trường hợp cần chủ động đi khám hậu Covid-19

Người bệnh không nhất thiết phải kiểm tra y tế nếu sức khỏe đã trở lại trạng thái bình thường sau khi khỏi bệnh. Tuy nhiên, việc đi khám được khuyến nghị rõ ràng cho nhóm người có nguy cơ cao và những ai nhận thấy các triệu chứng bất thường kéo dài. Cụ thể, những người từng mắc Covid-19 mức độ trung bình đến nặng, từng phải thở oxy, nằm phòng hồi sức cấp cứu hoặc có tổn thương phổi rõ rệt trong đợt cấp cần được tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi tiến trình hồi phục nhu mô phổi.

Bên cạnh đó, người cao tuổi, người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy tim hoặc hen phế quản cũng nên chủ động kiểm tra sức khỏe. Việc nhiễm virus có thể làm mất ổn định các bệnh mạn tính có sẵn. Ngoài ra, bất kỳ ai dù mắc bệnh nhẹ nhưng sau 4 tuần vẫn gặp khó khăn trong sinh hoạt, công việc do mệt mỏi cực độ, khó thở hoặc mất ngủ kéo dài cũng nên đến cơ sở y tế để được đánh giá toàn diện.

Các triệu chứng cảnh báo cần kiểm tra y tế sớm

Người từng mắc Covid-19 cần lưu ý đến các dấu hiệu cảnh báo sức khỏe xuất hiện mới hoặc không thuyên giảm theo thời gian. Triệu chứng thường gặp nhất là cảm giác hụt hơi, khó thở khi làm việc nhẹ hoặc leo cầu thang, kèm theo ho khan dai dẳng nhiều tuần liền. Đây có thể là dấu hiệu phản ánh tình trạng xơ hóa phổi nhẹ hoặc viêm đường dẫn khí chưa hồi phục hoàn toàn.

Một nhóm biểu hiện khác liên quan đến hệ tim mạch bao gồm đau thắt ngực, cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh bất thường ngay cả khi đang nghỉ ngơi hoặc chóng mặt khi thay đổi tư thế. Về mặt thần kinh và tâm lý, tình trạng sương mù não, giảm khả năng tập trung, hay quên, đau đầu mạn tính và rối loạn lo âu cũng là lý do phổ biến khiến người bệnh cần sự trợ giúp từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc tâm lý. Khi xuất hiện dấu hiệu sốt tái phát, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc phù chân, người bệnh cần đi khám ngay để loại trừ các biến chứng huyết khối hoặc nhiễm trùng thứ phát.

Quy trình thăm khám và các xét nghiệm thường được chỉ định

Khi đi khám hậu Covid-19, bác sĩ chuyên khoa thường bắt đầu bằng việc khai thác tiền sử mắc bệnh, mức độ nghiêm trọng của đợt cấp, các thuốc từng sử dụng và diễn tiến triệu chứng hiện tại. Quá trình thăm khám lâm sàng bao gồm đo các chỉ số sinh tồn như huyết áp, nhịp tim, nhịp thở và độ bão hòa oxy trong máu. Dựa trên từng than phiền cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định những kiểm tra cận lâm sàng phù hợp chứ không bắt buộc thực hiện một gói xét nghiệm tràn lan.

Đối với người có biểu hiện hô hấp, các xét nghiệm phổ biến gồm chụp X-quang tim phổi hoặc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp, kết hợp đo chức năng thông khí phổi. Nếu có dấu hiệu tim mạch, người bệnh có thể được chỉ định làm điện tâm đồ, siêu âm tim và xét nghiệm men tim hoặc chỉ số đông máu D-dimer. Ngoài ra, tổng phân tích tế bào máu, kiểm tra chức năng gan thận, đường huyết và điện giải đồ giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quát về tình trạng sức khỏe chung của người bệnh.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà trong giai đoạn phục hồi

Bên cạnh việc thăm khám khi cần thiết, người bệnh sau nhiễm Covid-19 cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh để hỗ trợ cơ thể tự chữa lành. Việc tập luyện thể dục nên bắt đầu từ các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ chậm, tập thở sâu, thở cơ hoành và tăng dần cường độ theo khả năng thích ứng của cơ thể, tránh gắng sức đột ngột gây quá tải cho tim và phổi. Khi cảm thấy mệt mỏi, người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, không cố gắng làm việc quá sức.

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất lớn trong việc phục hồi hệ miễn dịch và tái tạo mô. Khẩu phần ăn hàng ngày cần cung cấp đầy đủ chất đạm dễ tiêu hóa, tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin và khoáng chất, đồng thời uống đủ nước ấm mỗi ngày. Người bệnh nên hạn chế đồ uống có cồn, chất kích thích và thuốc lá vì chúng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm đường hô hấp. Việc duy trì giấc ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm và giữ tinh thần thoải mái cũng là yếu tố then chốt giúp nhanh chóng vượt qua các triệu chứng mệt mỏi hậu nhiễm trùng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn như kháng sinh, kháng viêm corticosteroid hoặc thuốc chống đông máu khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc lạm dụng các gói khám đắt tiền không cần thiết hoặc tự dùng các sản phẩm bổ phế, giải độc trôi nổi có thể gây tốn kém và tăng nguy cơ tác dụng phụ lên gan thận. Nếu xuất hiện các dấu hiệu khẩn cấp như đau thắt ngực dữ dội, khó thở tím tái môi đầu chi, lơ mơ hoặc yếu liệt nửa người, người bệnh cần đến ngay cơ sở cấp cứu gần nhất thay vì chờ đợi khám định kỳ.

Tóm tắt

Việc đi khám hậu Covid-19 không mang tính bắt buộc cho tất cả mọi người mà phụ thuộc vào triệu chứng thực tế, mức độ nặng của đợt bệnh cấp và thể trạng từng cá nhân. Khi nhận thấy các biểu hiện bất thường kéo dài quá 4 tuần gây ảnh hưởng đến cuộc sống, việc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp người bệnh giải tỏa lo âu, phát hiện sớm biến chứng và nhận được hướng dẫn phục hồi thể chất khoa học nhất.