Chụp X-quang có phát hiện ung thư phổi không và những điều cần biết

Chụp X-quang có phát hiện ung thư phổi không là gì?

Chụp X-quang phổi là phương pháp sử dụng chùm tia bức xạ X đi qua lồng ngực để tạo hình ảnh phản chiếu của phổi, tim, đường thở, mạch máu và khung xương. Nhờ tính thuận tiện, chi phí hợp lý và quy trình thực hiện nhanh chóng, kỹ thuật này được ứng dụng rộng rãi tại hầu hết các cơ sở y tế để kiểm tra sơ bộ các bất thường đường hô hấp.

Đối với ung thư phổi, X-quang ngực có giá trị định hướng ban đầu bằng cách chỉ điểm những vùng nhu mô phổi có sự thay đổi cấu trúc bất thường. Mặc dù vậy, hình ảnh X-quang chỉ phản ánh mức độ cản quang tổng thể dưới dạng hình ảnh hai chiều phẳng, không thể khẳng định chắc chắn một bóng mờ là khối u lành tính, u ác tính, vết sẹo xơ cũ hay tổn thương do viêm nhiễm trùng.

Khả năng phát hiện khối u phổi trên phim chụp X-quang

Phim X-quang ngực có thể phát hiện được các bất thường tại phổi khi kích thước tổn thương đã phát triển tương đối rõ ràng, thông thường từ một centimet trở lên. Những dấu hiệu nghi ngờ ung thư phổi có thể thấy trên phim bao gồm các nốt mờ đơn độc, khối tổn thương dạng tròn hoặc bầu dục có đường bờ không đều, xẹp một phân thùy phổi do khối u chèn ép phế quản, hoặc tình trạng tràn dịch màng phổi đi kèm.

Tuy nhiên, việc nhìn thấy hình ảnh bóng mờ chưa đủ cơ sở để kết luận bản chất ung thư. Một số bệnh lý lành tính khác như lao phổi, áp xe phổi, viêm phổi cục bộ hoặc u hạt cũng có thể tạo ra hình ảnh tương tự trên phim chụp X-quang ngực thẳng. Ngược lại, nếu tổn thương có kích thước quá nhỏ dưới vài milimet hoặc có độ tương phản mô kém, kỹ thuật này rất dễ bỏ sót.

Hạn chế của chụp X-quang trong tầm soát ung thư phổi giai đoạn sớm

Hạn chế lớn nhất của chụp X-quang ngực thông thường là độ nhạy thấp đối với các tổn thương ung thư phổi ở giai đoạn đầu. Do cấu trúc lồng ngực phức tạp với nhiều lớp cơ quan chồng lấn lên nhau, các nốt ung thư nhỏ nằm ở vùng đỉnh phổi, sau xương đòn, phía sau bóng tim hoặc sát vòm hoành thường bị che lấp.

Chính vì thế, các hướng dẫn y tế hiện nay không khuyến cáo sử dụng chụp X-quang ngực đơn thuần làm công cụ tầm soát ung thư phổi định kỳ cho nhóm người có nguy cơ cao. Việc kết quả chụp X-quang phổi bình thường không đồng nghĩa với việc hoàn toàn loại trừ sự hiện diện của khối u giai đoạn khởi phát. Người bệnh không nên chủ quan bỏ qua các dấu hiệu hô hấp bất thường chỉ vì vừa có kết quả X-quang chưa thấy tổn thương.

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu bổ sung cho X-quang

Khi phim chụp X-quang phổi phát hiện nốt mờ bất thường hoặc khi người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao cần tầm soát định kỳ, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp là phương pháp được ưu tiên hàng đầu. Kỹ thuật này cung cấp các hình ảnh lát cắt ba chiều với độ phân giải cao, cho phép bác sĩ phát hiện các nốt phổi có kích thước chỉ từ vài milimet và đánh giá chi tiết đặc điểm cấu trúc mô.

Bên cạnh chụp cắt lớp vi tính, bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc ung bướu có thể chỉ định thêm các phương pháp khác như chụp cắt lớp phát xạ positron để đánh giá mức độ chuyển hóa tế bào, nội soi phế quản để quan sát niêm mạc đường thở, hoặc sinh thiết mô phổi dưới hướng dẫn hình ảnh để lấy mẫu bệnh phẩm xét nghiệm tế bào học, từ đó đưa ra chẩn đoán xác định bản chất tổn thương.

Những đối tượng nên chủ động kiểm tra chuyên sâu định kỳ

Những người có nguy cơ cao mắc bệnh lý ác tính ở phổi cần có kế hoạch theo dõi y tế chặt chẽ bằng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu thay vì chỉ dựa vào kiểm tra X-quang thông thường. Nhóm đối tượng này bao gồm người trong độ tuổi từ 50 đến 80 tuổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động trong thời gian dài, hoặc người làm việc trong môi trường tiếp xúc hóa chất độc hại như amiăng, phóng xạ radon, bụi silic.

Ngoài ra, những cá nhân có tiền sử gia đình từng mắc ung thư phổi hoặc bản thân từng mắc các bệnh phổi mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, xơ phổi cũng cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn phương án tầm soát phù hợp. Việc chủ động thăm khám định kỳ giúp phát hiện các nốt bất thường từ rất sớm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý dựa vào kết quả chụp X-quang ngực để tự chẩn đoán bản thân có mắc ung thư phổi hay không. Kết quả hình ảnh X-quang luôn cần được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh và bác sĩ hô hấp phân tích kết hợp cùng bệnh sử, triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm bổ trợ. Khi nhận được kết quả có nốt mờ trên phim, người bệnh cần giữ bình tĩnh, tránh tự ý sử dụng các loại thuốc hay thảo dược không rõ nguồn gốc, mà hãy đến cơ sở y tế uy tín để tiến hành kiểm tra chuyên sâu theo đúng chỉ định y khoa.

Tóm tắt

Chụp X-quang ngực là phương tiện khảo sát ban đầu hữu ích có thể phát hiện nốt mờ nghi ngờ tổn thương nhưng không thể thay thế cho các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu ở giai đoạn sớm. Khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người dân nên đến bệnh viện có chuyên khoa hô hấp để được thăm khám và chỉ định phương pháp kiểm tra thích hợp.