Thực hư cách chữa quai bị bằng vôi và những cảnh báo

Chữa quai bị bằng vôi là gì?

Bệnh quai bị là tình trạng nhiễm trùng cấp tính ở tuyến nước bọt mang tai do virus quai bị gây ra, lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Triệu chứng đặc trưng nhất của bệnh là tình trạng sưng to và đau nhức ở một hoặc cả hai bên tuyến nước bọt mang tai, kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu và cảm giác khó chịu khi nhai nuốt thức ăn.

Trong đời sống cộng đồng, mẹo chữa quai bị bằng vôi ăn trầu hoặc vôi tôi đã tồn tại từ lâu do thói quen tự chữa bệnh tại nhà của các thế hệ trước. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y học hiện đại, quai bị là bệnh lý toàn thân xuất phát từ virus, không thể giải quyết bằng các chất bôi ngoài da. Việc nhận diện đúng bản chất bệnh lý là bước đầu tiên để loại bỏ các sai lầm nguy hại trong chăm sóc sức khỏe.

Nguồn gốc và thực hư của mẹo bôi vôi chữa quai bị

Trong dân gian, nhiều người truyền tai nhau mẹo dùng vôi tôi hoặc vôi ăn trầu quẹt lên vùng má sưng để chữa quai bị với suy nghĩ tính nhiệt của vôi sẽ giúp gom ổ sưng và rút độc. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định bệnh quai bị do virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, tấn công vào hệ thống tuyến nước bọt mang tai và có thể lan sang các cơ quan khác trong cơ thể.

Virus quai bị nằm sâu trong các tế bào tuyến nước bọt và tuần hoàn máu, hoàn toàn không thể bị tiêu diệt bởi các chất tác động ngoài bề mặt da như vôi. Do đó, việc dùng vôi đắp hay bôi lên má chỉ là một niềm tin truyền miệng không hề có căn cứ khoa học, không giúp rút ngắn thời gian nhiễm bệnh hay làm thuyên giảm tình trạng viêm nhiễm do virus.

Những nguy cơ sức khỏe khi bôi vôi lên vùng mang tai

Vôi tôi chứa canxi hydroxit có tính kiềm rất mạnh và sinh nhiệt khi tiếp xúc với độ ẩm. Làn da vùng mặt và cổ, đặc biệt là da của trẻ nhỏ, vốn rất mỏng manh và nhạy cảm. Khi bôi trực tiếp vôi lên vùng má đang sưng nóng, phản ứng kiềm hóa có thể gây kích ứng da dữ dội, tạo ra các vết phỏng rát, phồng rộp và trợt loét da diện rộng.

Vết loét do bỏng kiềm từ vôi thường ăn sâu và rất khó lành, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn xâm nhập gây viêm mô tế bào hoặc nhiễm trùng thứ phát. Tình trạng bội nhiễm này không chỉ khiến người bệnh đau đớn dữ dội hơn mà còn làm phức tạp thêm quá trình điều trị, dễ để lại sẹo xấu khó hồi phục trên khuôn mặt. Ngoài ra, lớp vôi che phủ còn cản trở bác sĩ quan sát, đánh giá mức độ sưng nề thực tế của tuyến mang tai.

Phương pháp chăm sóc người mắc quai bị đúng cách theo y học

Bệnh quai bị hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nhắm trúng đích vào virus, do đó mục tiêu chăm sóc chính là kiểm soát triệu chứng, giảm nhẹ cảm giác khó chịu và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Người bệnh cần được sắp xếp nghỉ ngơi tại không gian thoáng mát, hạn chế vận động thể lực mạnh trong giai đoạn tuyến mang tai sưng to.

Để giảm bớt cảm giác đau nhức vùng mang tai, người chăm sóc có thể áp dụng biện pháp chườm ấm hoặc chườm mát nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch. Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng, tránh các món ăn quá chua, cay nồng hoặc cần nhai nhiều vì có thể kích thích tuyến nước bọt hoạt động gây đau nhức tăng thêm. Việc uống đủ nước lọc và giữ vệ sinh vòm họng bằng nước muối sinh lý cũng hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn.

Nhận biết biến chứng nguy hiểm của quai bị để xử trí kịp thời

Quai bị là bệnh truyền nhiễm có khả năng gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu người bệnh không được theo dõi chặt chẽ hoặc áp dụng các mẹo dân gian sai lầm làm chậm trễ việc thăm khám y khoa. Ở nam giới bước vào độ tuổi dậy thì hoặc trưởng thành, virus có thể gây biến chứng viêm tinh hoàn với biểu hiện tinh hoàn sưng to, đau rát và sốt cao tái phát, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này.

Bên cạnh đó, bệnh còn có thể gây viêm buồng trứng ở nữ giới, viêm tụy cấp hoặc nguy hiểm hơn là viêm màng não vô khuẩn. Do vậy, người bệnh cần đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, đau đầu dữ dội, nôn mửa, cứng cổ, lơ mơ hoặc đau tức dữ dội ở vùng bìu và vùng bụng dưới.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bôi vôi, đắp lá cây hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng lên vùng da đang tổn thương. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh quai bị, cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn phương án chăm sóc phù hợp.

Tóm tắt

Chữa quai bị bằng vôi là kinh nghiệm dân gian không có cơ sở khoa học và tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng da nghiêm trọng. Khi nghi ngờ mắc bệnh quai bị, người bệnh nên chủ động đi khám tại các cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác và hướng dẫn chăm sóc đúng cách, tránh biến chứng nguy hiểm.