Chữa mắt lác tại nhà có hiệu quả không và các bài tập hỗ trợ

Chữa mắt lác tại nhà là gì?

Mắt lác, hay còn gọi là lé mắt, là tình trạng hai mắt không cùng nhìn về một hướng khi tập trung vào một vật thể. Trong trạng thái bình thường, sáu cơ vận nhãn bám vào mỗi nhãn cầu phối hợp nhịp nhàng dưới sự điều khiển của não bộ để hướng hai mắt về cùng một điểm, tạo ra hình ảnh hợp nhất ba chiều. Khi có sự mất cân bằng giữa các nhóm cơ hoặc tín hiệu thần kinh bị gián đoạn, một mắt có thể bị lệch vào trong, lệch ra ngoài, lệch lên trên hoặc lệch xuống dưới. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt mà còn làm suy giảm thị giác hai mắt, gây hiện tượng nhìn đôi hoặc dẫn tới biến chứng nhược thị nếu không được can thiệp kịp thời.

Khả năng tự chữa khỏi mắt lác tại nhà dưới góc nhìn y khoa

Rất nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần kiên trì tập luyện các bài tập đảo mắt hoặc bấm huyệt tại nhà là có thể đưa trục mắt trở về vị trí cân bằng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia nhãn khoa, mắt lác không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp y tế phù hợp. Bản chất của lác mắt bắt nguồn từ sự bất đối xứng lực kéo cơ vận nhãn, bất thường giải phẫu bẩm sinh hoặc tật khúc xạ chưa được chỉnh kính.

Các bài tập tại nhà chỉ có giá trị khi được xếp vào phác đồ thị giác trị liệu do bác sĩ chỉ định nhằm tăng cường biên độ quy tụ hoặc kích thích mắt lười vận động. Đối với các trường hợp lác do liệt cơ vận nhãn, lác do tổn thương thần kinh sọ hoặc lác cơ học, việc tự tập luyện đơn thuần hoàn toàn không đem lại hiệu quả phục hồi trục nhãn cầu. Nguy hiểm hơn, việc trì hoãn thăm khám y khoa có thể khiến não bộ ức chế hoàn toàn hình ảnh từ mắt lệch, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn ở bên mắt đó.

Các bài tập thị giác hỗ trợ phối hợp hai mắt đúng cách

Trong một số dạng lác cơ năng hoặc suy giảm biên độ quy tụ, bác sĩ nhãn khoa có thể hướng dẫn người bệnh thực hiện một số bài tập hỗ trợ tại nhà để cải thiện sự linh hoạt của cơ mắt.

Bài tập đưa bút chì lại gần sống mũi là phương pháp phổ biến nhằm kích thích hai mắt cùng quy tụ vào một tiêu điểm. Người tập giữ một chiếc bút chì ngang tầm mắt ở khoảng cách một cánh tay, tập trung nhìn vào đầu bút rồi từ từ di chuyển lại gần mũi cho đến khi nhìn thấy hình ảnh bị nhòe hoặc tách đôi thì dừng lại và lặp lại động tác.

Ngoài ra, bài tập chuỗi hạt Brock String cũng được áp dụng trong phục hồi chức năng thị giác. Bài tập này sử dụng một sợi dây có gắn các hạt màu cách đều nhau để huấn luyện não bộ nhận biết và phối hợp đồng thời hình ảnh từ cả hai mắt. Toàn bộ các bài tập này phải được hướng dẫn kỹ thuật chuẩn xác bởi chuyên viên thị giác để tránh gây mỏi mắt hoặc phản tác dụng.

Phương pháp bịt mắt hỗ trợ kích thích thị lực mắt yếu

Liệu pháp bịt mắt là một biện pháp hỗ trợ thường được chỉ định cho trẻ nhỏ bị mắt lác kèm theo nguy cơ hoặc biểu hiện nhược thị. Phương pháp này không trực tiếp nắn chỉnh cơ vận nhãn nhưng giúp cải thiện đường dẫn truyền thị giác từ mắt bị lác lên não bộ.

Nguyên lý của phương pháp là dùng miếng dán chuyên dụng che kín bên mắt khỏe hơn trong một khoảng thời gian nhất định mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ. Khi mắt khỏe bị che, não bộ buộc phải sử dụng và tiếp nhận tín hiệu hình ảnh từ mắt bị lệch, từ đó kích thích các tế bào thị giác tại mắt này phát triển và ngăn ngừa tình trạng suy giảm thị lực nghiêm trọng. Việc thực hiện bịt mắt tại nhà đòi hỏi sự kiên trì của gia đình và phải tuân thủ nghiêm ngặt thời gian do bác sĩ nhãn khoa quy định, tránh bịt quá thời gian gây tác dụng ngược lên mắt lành.

Các phương pháp can thiệp y tế giúp điều chỉnh mắt lác

Để khắc phục mắt lác một cách khoa học và triệt để, người bệnh cần được thăm khám toàn diện tại các cơ sở chuyên khoa mắt nhằm lựa chọn giải pháp y khoa phù hợp nhất.

Đeo kính thuốc đúng độ là bước can thiệp đầu tiên và rất hiệu quả đối với các trường hợp lác điều tiết do viễn thị hoặc cận thị gây ra. Trong nhiều trường hợp, việc đeo kính chỉnh quang học chuẩn xác có thể giúp trục mắt thẳng trở lại mà không cần phẫu thuật.

Kính lăng quang cũng có thể được bác sĩ kê đơn để bẻ cong ánh sáng trước khi đi vào mắt, giúp người bệnh giảm triệu chứng nhìn đôi và hòa nhập hình ảnh tốt hơn. Đối với những trường hợp lệch trục lớn, lác cơ học hoặc thất bại với điều trị bảo tồn, phẫu thuật chỉnh cơ vận nhãn sẽ được chỉ định. Phẫu thuật viên sẽ làm yếu hoặc tăng cường lực kéo của các cơ tương ứng để đưa nhãn cầu về lại trục thăng bằng sinh lý.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, nhỏ các loại dung dịch tự chế hoặc day ấn mạnh vùng hốc mắt vì rất dễ gây nhiễm trùng, trầy xước giác mạc và tổn thương thị lực vĩnh viễn. Mọi bài tập cơ mắt cần có sự chẩn đoán và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc tự ý luyện tập sai cách có thể gây căng thẳng thị giác, mỏi mắt mạn tính và làm chậm trễ thời gian vàng điều trị nhược thị ở trẻ nhỏ.

Tóm tắt

Cách chữa mắt lác tại nhà chỉ giới hạn ở các bài tập thị giác hỗ trợ theo chỉ dẫn y khoa, hoàn toàn không thể thay thế việc chẩn đoán và can thiệp chuyên sâu. Người bệnh nên chủ động đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được đánh giá chính xác nguyên nhân và tiếp cận phác đồ điều trị an toàn, bảo vệ chức năng thị giác toàn diện.