Chủ động phòng chống bệnh do virus Ebola tại các cơ sở khám chữa bệnh

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Trước diễn biến phức tạp của các dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, Bộ Y tế đã ban hành công văn yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng chống bệnh do virus Ebola. Đây là bước đi chiến lược nhằm ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập từ sớm và giảm thiểu tối đa rủi ro bùng phát dịch trong cộng đồng.

Bệnh do virus Ebola là bệnh sốt xuất huyết truyền nhiễm tối cấp với khả năng gây tử vong cao và lây lan nhanh qua đường tiếp xúc trực tiếp. Tại các cơ sở y tế, nguy cơ lây nhiễm chéo cho nhân viên y tế và người bệnh khác luôn ở mức đáng báo động nếu công tác tiếp đón và kiểm soát nhiễm khuẩn không được siết chặt.

Việc nắm vững các chỉ đạo chuyên môn, thiết lập quy trình phân luồng khép kín và trang bị đầy đủ bảo hộ cá nhân đóng vai trò then chốt giúp các cơ sở y tế chủ động ứng phó an toàn, bảo vệ vững chắc sức khỏe cộng đồng.

Phòng chống bệnh do virus Ebola là gì?

Bệnh do virus Ebola, trước đây gọi là sốt xuất huyết Ebola, là bệnh truyền nhiễm cấp tính nghiêm trọng ở người và động vật linh trưởng do các chủng virus thuộc chi Ebolavirus gây ra. Bệnh đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột với các triệu chứng giống cúm nặng như sốt, đau mỏi toàn thân, đau đầu dữ dội, sau đó tiến triển nhanh sang rối loạn tiêu hóa và tổn thương đa cơ quan kèm theo hiện tượng xuất huyết dưới da và niêm mạc. Do virus phát tán mạnh trong dịch cơ thể của người bệnh, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trở thành điểm nóng có nguy cơ lây nhiễm cao nếu thiếu các biện pháp dự phòng chuyên biệt. Do đó, các văn bản chỉ đạo từ Bộ Y tế tập trung vào việc chuẩn bị cơ sở vật chất, nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ và bảo đảm an toàn sinh học tối đa cho đội ngũ y bác sĩ cũng như người đến thăm khám.

Đặc điểm lây truyền và mức độ nguy hiểm của virus Ebola

Bệnh do virus Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, thuộc nhóm A với khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được can thiệp kịp thời. Virus này không lây qua giọt bắn trong không khí ở khoảng cách xa như virus hô hấp thông thường mà truyền trực tiếp qua niêm mạc hoặc da trầy xước khi tiếp xúc với máu, phân, chất nôn, nước bọt, nước tiểu hoặc các dịch sinh học khác của người bệnh. Ngoài ra, việc chạm vào các đồ dùng, ga trải giường hoặc bề mặt môi trường dính dịch tiết của người nhiễm cũng tiềm ẩn rủi ro lây nhiễm rất lớn. Trong giai đoạn ủ bệnh, người mang mầm bệnh thường chưa có khả năng lây cho người khác, nhưng khi các triệu chứng khởi phát như sốt cao, xuất huyết và suy kiệt xuất hiện, lượng virus trong cơ thể tăng vọt khiến nguy cơ lây truyền đạt mức đỉnh điểm. Do đó, việc hiểu rõ đường lây là nền tảng cốt lõi giúp các cơ sở y tế xây dựng rào cản ngăn chặn dịch bệnh xâm nhập.

Tổ chức phân luồng và sàng lọc tại khu vực tiếp đón bệnh nhân

Nhằm ngăn ngừa virus Ebola xâm nhập sâu vào các khoa phòng nội trú, việc thiết lập hệ thống tiếp đón và sàng lọc phân luồng ngay tại cổng bệnh viện và phòng khám cấp cứu là yêu cầu hàng đầu. Nhân viên tại bàn tiếp đón được đào tạo kỹ năng nhận diện sớm những người có biểu hiện sốt, mệt mỏi kèm theo tiền sử di chuyển từ các vùng đang có dịch lưu hành trong vòng 21 ngày gần nhất. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, nhân viên hướng dẫn người bệnh di chuyển theo lối đi riêng biệt, tránh đi qua các khu vực đông người và đưa thẳng vào phòng khám cách ly tạm thời. Phòng khám cách ly này cần đảm bảo thông khí đạt chuẩn, bố trí đầy đủ dung dịch sát khuẩn tay nhanh và có ranh giới cảnh báo rõ ràng. Việc phân luồng nghiêm ngặt ngay từ đầu giúp triệt tiêu nguy cơ tiếp xúc giữa người nghi nhiễm với các bệnh nhân khác đang đến khám chữa bệnh thông thường.

Tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn và phương tiện phòng hộ cá nhân

Môi trường bệnh viện là nơi có nguy cơ xảy ra lây nhiễm chéo rất cao nếu quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn không được thực hiện bài bản. Mọi nhân viên y tế trực tiếp thăm khám, chăm sóc hoặc xử lý bệnh phẩm của trường hợp nghi ngờ nhiễm virus Ebola đều phải mặc đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân đạt chuẩn, gồm khẩu trang lọc hạt chuyên dụng, kính bảo vệ mắt kín khít hoặc tấm che mặt, áo choàng chống thấm dài tay, găng tay y tế hai lớp và bao giày bao ủng. Quá trình cởi bỏ phương tiện bảo hộ phải tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng trình tự kỹ thuật để tránh vô tình chạm vào bề mặt ngoài nhiễm bẩn. Bên cạnh đó, các cơ sở điều trị phải tăng cường khử khuẩn thường xuyên bề mặt giường bệnh, tay nắm cửa, sàn nhà bằng dung dịch khử khuẩn y tế có nồng độ phù hợp, đồng thời quản lý và xử lý chất thải lây nhiễm theo quy trình nghiêm ngặt dành riêng cho nhóm mầm bệnh nguy hiểm cao.

Quy trình giám sát ca bệnh nghi ngờ và phối hợp y tế dự phòng

Công tác ứng phó hiệu quả với bệnh do virus Ebola đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa khối khám chữa bệnh và hệ thống y tế dự phòng tại địa phương. Khi phát hiện ca bệnh có dấu hiệu lâm sàng và dịch tễ phù hợp với định nghĩa ca bệnh nghi ngờ, cơ sở khám bệnh phải kích hoạt ngay quy trình báo cáo khẩn cấp đến Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và các cơ quan quản lý chuyên môn cấp trên. Đồng thời, cơ sở cần phối hợp với đơn vị xét nghiệm đủ thẩm quyền để tiến hành lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm an toàn tuyệt đối theo đúng tiêu chuẩn an toàn sinh học. Việc khoanh vùng, lập danh sách theo dõi những người đã có tiếp xúc gần với ca nghi ngờ cũng cần được xúc tiến ngay lập tức nhằm kịp thời cách ly y tế, cắt đứt chuỗi lây truyền ngay từ những mắt xích đầu tiên trước khi virus có cơ hội phát tán rộng ra ngoài cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn phòng chống bệnh do virus Ebola trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y tế cộng đồng và cập nhật chủ trương phòng dịch. Người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán hoặc tự ý điều trị tại nhà khi có các dấu hiệu sốt cao kèm xuất huyết bất thường sau khi trở về từ vùng dịch. Cần liên hệ ngay với đường dây nóng y tế hoặc đến cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền để được hướng dẫn cách ly và thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Chủ động phòng chống bệnh do virus Ebola tại các cơ sở y tế là mắt xích thiết yếu nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh nguy hiểm. Sự kết hợp chặt chẽ giữa quy trình sàng lọc nhạy bén, kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt và ý thức khai báo trung thực của người dân sẽ tạo nên lá chắn bảo vệ vững chắc cho toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe và cộng đồng.