Bệnh lao hô hấp có nguy hiểm không và cách điều trị như thế nào?

Bệnh lao hô hấp là gì?

Bệnh lao hô hấp là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp do trực khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis tấn công chủ yếu vào nhu mô phổi, phế quản hoặc màng phổi. Đây là dạng lao phổ biến nhất, chiếm đa số các ca bệnh lao nói chung và là nguồn lây chính trong cộng đồng qua đường không khí. Vi khuẩn lao xâm nhập vào cơ thể qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, nói chuyện hoặc hắt hơi.

Sau khi xâm nhập, vi khuẩn có thể tồn tại ở trạng thái lao tiềm ẩn hoặc phát triển thành thể lao hoạt động khi sức đề kháng của cơ thể suy giảm. Khi bệnh tiến triển, người mắc thường xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài trên hai tuần, ho có đờm hoặc lẫn máu, sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi đêm, sụt cân không rõ nguyên nhân và đau tức ngực. Bệnh lao hô hấp đòi hỏi sự quan tâm y tế đúng mức để chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng của bệnh lao hô hấp

Bệnh lao hô hấp nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời có thể dẫn tới những tổn thương nghiêm trọng tại nhu mô phổi và đường hô hấp. Vi khuẩn lao phá hủy các mô lành, tạo thành các hang lao xơ hóa, gây suy giảm chức năng thông khí mạn tính. Người bệnh có nguy cơ đối mặt với biến chứng ho ra máu sét đánh đe dọa trực tiếp tính mạng, tràn khí màng phổi hoặc tràn dịch màng phổi gây khó thở cấp tính. Ngoài ra, vi khuẩn có thể xâm nhập vào dòng máu rồi lan tỏa đến màng não, xương khớp, thận gây lao ngoài phổi phức tạp.

Bên cạnh nguy cơ cá nhân, bệnh lao hô hấp còn nguy hiểm bởi khả năng lây truyền cao qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, khạc, hắt hơi. Một người mắc lao phổi thể ho khạc ra vi khuẩn nếu không được điều trị có thể lây nhiễm cho nhiều người xung quanh, đặc biệt là người già, trẻ nhỏ và những đối tượng suy giảm miễn dịch trong gia đình. Do đó, việc nhận biết tính chất nguy hiểm của bệnh giúp người bệnh chủ động đi khám sớm và điều trị dứt điểm.

Phương pháp và nguyên tắc điều trị bệnh lao hô hấp

Phương pháp điều trị bệnh lao hô hấp hiện nay dựa trên phác đồ kháng sinh kết hợp theo chương trình chống lao quốc gia. Việc điều trị bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc: phối hợp nhiều loại thuốc chống lao chuyên biệt, dùng đúng liều lượng theo cân nặng, uống thuốc đều đặn vào một giờ nhất định và đủ thời gian quy định, thông thường kéo dài từ sáu đến chín tháng.

Giai đoạn đầu là giai đoạn tấn công nhằm tiêu diệt nhanh lượng lớn vi khuẩn lao, làm giảm triệu chứng lâm sàng và hạn chế nguy cơ lây lan cho cộng đồng. Giai đoạn tiếp theo là giai đoạn duy trì nhằm tiêu diệt triệt để các vi khuẩn lao còn sót lại, ngăn ngừa bệnh tái phát. Người bệnh không được tự ý giảm liều hoặc ngưng thuốc khi thấy các triệu chứng thuyên giảm, bởi điều này sẽ dẫn đến nguy cơ vi khuẩn lao kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này trở nên vô cùng khó khăn và tốn kém. Mọi điều chỉnh về đơn thuốc đều phải do bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc bác sĩ lao chỉ định.

Theo dõi tác dụng phụ của thuốc và tầm quan trọng của tuân thủ điều trị

Các thuốc chống lao có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn như mệt mỏi, buồn nôn, nổi mẩn ngứa, đau nhức khớp, nước tiểu có màu đỏ cam hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan, thận. Đây là những phản ứng đã được y học ghi nhận và có thể kiểm soát nếu người bệnh thông báo kịp thời cho cán bộ y tế. Trong suốt quá trình dùng thuốc, người bệnh cần làm các xét nghiệm kiểm tra men gan, công thức máu định kỳ để theo dõi độ an toàn.

Việc tuân thủ điều trị là yếu tố quyết định sự thành bại trong chữa trị bệnh lao hô hấp. Nếu người bệnh tự ý bỏ dở liệu trình vì thấy đỡ mệt hoặc sợ tác dụng phụ, vi khuẩn lao sẽ nhanh chóng thích nghi và phát triển thành chủng lao kháng đa thuốc. Khi đó, thời gian điều trị có thể phải kéo dài nhiều năm với những loại thuốc có độc tính cao hơn. Do đó, khi gặp bất kỳ biểu hiện bất thường nào, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được hướng dẫn xử trí, tuyệt đối không tự ý dừng uống thuốc.

Biện pháp phòng ngừa lây lan và hỗ trợ hồi phục sức khỏe

Để bảo vệ người thân và cộng đồng, người mắc bệnh lao hô hấp cần thực hiện tốt các biện pháp kiểm soát lây nhiễm, đặc biệt trong những tuần đầu mới bắt đầu điều trị. Người bệnh nên đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc với người khác, dùng khăn giấy che miệng khi ho hoặc hắt hơi rồi vứt bỏ vào thùng rác có nắp đậy, không khạc nhổ bừa bãi ra môi trường xung quanh.

Nơi ở của người bệnh cần được giữ thông thoáng, mở cửa sổ để đón ánh nắng tự nhiên và gió lưu thông, vì vi khuẩn lao rất nhạy cảm và dễ bị tiêu diệt bởi ánh sáng mặt trời. Bên cạnh đó, người bệnh cần có chế độ dinh dưỡng đầy đủ chất đạm, vitamin và khoáng chất để nâng cao thể trạng, tăng cường sức đề kháng. Những người tiếp xúc gần trong gia đình nên chủ động đến cơ sở y tế để tầm soát phát hiện sớm mầm bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ và người có bệnh nền mạn tính.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh nghi ngờ mắc bệnh lao hô hấp cần đến ngay các bệnh viện hoặc trung tâm y tế có chuyên khoa hô hấp, lao và bệnh phổi để làm xét nghiệm đờm, chụp X-quang phổi và nhận phác đồ điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nam hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc chống lao.

Tóm tắt

Bệnh lao hô hấp tuy nguy hiểm và có khả năng lây lan nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên tắc. Người bệnh cần giữ vững tâm lý, nghiêm túc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa lao và duy trì lối sống lành mạnh để nhanh chóng phục hồi thể trạng, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.