Chọn phương pháp xử trí cảm lạnh phù hợp theo từng triệu chứng

Xử trí cảm lạnh theo triệu chứng là gì?

Cảm lạnh thông thường chủ yếu ảnh hưởng đến mũi, họng và xoang. Khi virus xâm nhập niêm mạc đường hô hấp trên, phản ứng viêm của cơ thể sẽ kích hoạt một chuỗi các biểu hiện điển hình như hắt hơi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, đau rát cổ họng, ho nhẹ và mệt mỏi toàn thân.

Mức độ biểu hiện có thể rất khác nhau ở mỗi người. Có người chỉ bị nghẹt mũi dữ dội nhưng không sốt, trong khi người khác lại đau đầu, ớn lạnh và rát họng kéo dài. Vì không có thuốc đặc trị tiêu diệt virus cảm lạnh, nguyên tắc chăm sóc cốt lõi là nghỉ ngơi, cung cấp đủ dịch và chỉ can thiệp vào các triệu chứng gây cản trở nhiều nhất đến sinh hoạt hàng ngày. Việc lạm dụng các sản phẩm phối hợp nhiều thành phần khi chỉ có một vài biểu hiện đơn lẻ là điều không cần thiết và tiềm ẩn rủi ro quá liều.

Xử trí nghẹt mũi và chảy nước mũi nhiều

Tình trạng phù nề niêm mạc cuốn mũi và tăng tiết dịch là nguyên nhân chính gây nghẹt mũi, khó thở khi bị cảm lạnh. Biện pháp an toàn và hiệu quả hàng đầu là rửa mũi hoặc xịt mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương để làm loãng chất nhầy, cuốn trôi dịch tiết và bụi bẩn. Xông hơi nước ấm hoặc tắm nước ấm cũng giúp thông thoáng đường thở tự nhiên. Trong trường hợp nghẹt mũi nghiêm trọng làm gián đoạn giấc ngủ, các thuốc xịt co mạch tại chỗ chứa oxymetazoline hoặc xylometazoline có thể được cân nhắc tạm thời, nhưng tuyệt đối không dùng liên tục quá ba đến năm ngày vì nguy cơ gây viêm mũi hồi ứng do thuốc. Các thuốc kháng histamin thế hệ một có thể hỗ trợ giảm tiết dịch nhầy và giảm hắt hơi, tuy nhiên thường gây buồn ngủ, cần thận trọng khi làm việc hoặc lái xe.

Giảm đau rát họng và cải thiện cơn ho

Đau rát họng thường xuất hiện sớm trong đợt cảm lạnh do niêm mạc họng bị viêm hoặc do dịch mũi chảy xuống thành sau họng gây kích ứng. Súc họng bằng nước muối ấm nhiều lần trong ngày là phương pháp đơn giản giúp sát khuẩn nhẹ, làm dịu niêm mạc và giảm cảm giác ngứa rát. Uống nước ấm pha mật ong hoặc ngậm các viên ngậm thảo dược chứa bạc hà, khuynh diệp cũng hỗ trợ làm dịu họng hiệu quả, lưu ý không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi. Đối với triệu chứng ho, ho là phản xạ tự nhiên của đường thở để tống chất nhầy ra ngoài. Nếu là ho có đờm, việc uống nhiều nước ấm kết hợp dùng thuốc làm loãng đờm theo hướng dẫn của dược sĩ sẽ giúp tống xuất đờm dễ dàng hơn. Chỉ nên cân nhắc dùng thuốc ức chế ho khi cơn ho khan quá dữ dội làm mất ngủ hoặc kiệt sức.

Kiểm soát sốt nhẹ, đau đầu và đau nhức mình mẩy

Hầu hết các trường hợp cảm lạnh ở người lớn chỉ gây sốt nhẹ hoặc không sốt, đi kèm cảm giác ớn lạnh, đau đầu âm ỉ và nhức mỏi cơ bắp. Phản ứng sốt thực chất là một phần của hệ miễn dịch nhằm ức chế sự nhân lên của virus. Do đó, nếu sốt nhẹ và cơ thể vẫn chịu đựng được, người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi nơi thoáng mát, mặc quần áo rộng rãi và uống bù đủ nước lọc hoặc nước oresol. Khi sốt cao hơn gây mệt mỏi nhiều hoặc đau đầu dữ dội, paracetamol là lựa chọn giảm đau hạ sốt phổ biến và tương đối an toàn khi dùng đúng liều lượng và khoảng cách khuyến cáo. Thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen cũng có thể được xem xét nhưng cần thận trọng trên người có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng hoặc bệnh lý thận.

Chăm sóc nâng đỡ và chế độ dinh dưỡng phục hồi

Bên cạnh việc xử trí từng triệu chứng đơn lẻ, nền tảng quan trọng nhất để đẩy lùi cảm lạnh là nâng cao thể trạng để hệ miễn dịch tự chữa lành. Người bệnh cần ngủ đủ giấc, hạn chế vận động thể lực nặng và tránh làm việc quá sức trong những ngày đầu nhiễm bệnh. Uống nhiều chất lỏng như nước ấm, nước canh, súp gà hoặc nước ép trái cây giúp giữ ẩm niêm mạc hô hấp và ngăn ngừa tình trạng mất nước. Các món ăn dạng lỏng, ấm nóng, giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa sẽ giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa, đồng thời hơi ấm từ thức ăn cũng hỗ trợ làm thông mũi tự nhiên. Cần tránh xa khói thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích vì chúng làm niêm mạc đường thở thêm khô rát và suy giảm khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Cảm lạnh do virus gây ra nên kháng sinh hoàn toàn không có hiệu lực, việc tự ý uống kháng sinh chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc và rối loạn vi sinh đường ruột. Cần hết sức cảnh giác khi dùng các loại thuốc cảm cúm tổng hợp dạng viên sủi hoặc gói bột vì chúng thường chứa sẵn paracetamol, nếu uống thêm thuốc hạ sốt đơn chất sẽ rất dễ dẫn đến ngộ độc gan do quá liều paracetamol. Người có bệnh lý nền tim mạch, huyết áp cao, bệnh thận, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.

Tóm tắt

Chọn đúng phương pháp xử trí cảm lạnh theo từng triệu chứng giúp bạn phục hồi nhanh chóng mà không phải chịu những rủi ro sức khỏe không đáng có. Hãy ưu tiên các biện pháp chăm sóc nâng đỡ tự nhiên, chỉ dùng thuốc khi thực sự cần thiết và luôn tuân thủ nguyên tắc an toàn. Nếu các triệu chứng kéo dài trên mười ngày hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.