Chảy máu cam thường xuyên ở người lớn có nguy hiểm không và khi nào cần khám?

Chảy máu cam thường xuyên ở người lớn là gì?

Chảy máu cam, hay còn gọi là xuất huyết mũi, xảy ra khi các mạch máu nhỏ bên trong niêm mạc lót hốc mũi bị tổn thương hoặc vỡ ra. Ở người trưởng thành, cấu trúc hệ mạch máu mũi khá phong phú nhằm thực hiện chức năng sưởi ấm và làm ẩm không khí hít vào. Do lớp niêm mạc bao phủ tương đối mỏng manh, các mao mạch này rất nhạy cảm với các biến đổi về nhiệt độ, độ ẩm môi trường cũng như những thay đổi áp lực tuần hoàn toàn thân. Tình trạng chảy máu cam thỉnh thoảng xuất hiện có thể chỉ là phản ứng tạm thời trước thời tiết hanh khô hoặc thói quen ngoáy mũi. Tuy nhiên, nếu hiện tượng xuất huyết xảy ra thường xuyên, kéo dài dai dẳng hoặc lượng máu chảy ngày càng nhiều, người bệnh không nên chủ quan tự xử lý tại nhà mà cần tìm hiểu căn nguyên y khoa thấu đáo.

Bản chất của hiện tượng chảy máu cam tái diễn ở người trưởng thành

Chảy máu cam hay xuất huyết mũi ở người lớn thường chia làm hai dạng gồm chảy máu mũi trước và chảy máu mũi sau. Phần lớn các trường hợp thông thường bắt nguồn từ đám rối mạch máu Kiesselbach ở phần trước vách ngăn mũi, nơi niêm mạc mỏng và các mao mạch rất dễ tổn thương.

Ngược lại, tình trạng xuất huyết tái diễn liên tục hoặc chảy máu mũi sau thường liên quan đến các nhánh mạch máu lớn hơn nằm sâu trong hốc mũi. Khi hiện tượng này lặp đi lặp lại nhiều lần trong tuần hoặc trong tháng, đó không đơn thuần là kích ứng thoáng qua mà có thể phản ánh tổn thương cấu trúc vách ngăn, rối loạn chức năng mạch máu hoặc bệnh lý toàn thân cần được can thiệp y tế.

Những nguyên nhân phổ biến khiến người lớn bị chảy máu mũi liên tục

Có nhiều nhóm nguyên nhân dẫn đến chảy máu cam thường xuyên ở người trưởng thành. Về mặt tại chỗ, thói quen ngoáy mũi, chấn thương vùng mặt, viêm mũi xoang mạn tính, dị hình vách ngăn mũi hoặc tình trạng khô niêm mạc do môi trường điều hòa là những tác nhân phổ biến làm suy yếu thành mạch.

Bên cạnh yếu tố cơ học, các bệnh lý toàn thân đóng vai trò quan trọng. Bệnh nhân tăng huyết áp không được kiểm soát tốt có thể chịu áp lực mạch máu gia tăng dẫn đến vỡ mạch niêm mạc. Ngoài ra, các rối loạn đông máu, suy giảm chức năng gan, bệnh thận mạn tính hoặc tác dụng phụ khi sử dụng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu cũng làm tăng tần suất xuất huyết mũi. Một số trường hợp hiếm gặp hơn có thể xuất phát từ u lành tính hoặc u ác tính vùng vòm họng và mũi xoang.

Mức độ rủi ro sức khỏe khi chảy máu cam lặp lại nhiều lần

Mức độ nguy hiểm của chảy máu cam phụ thuộc vào tần suất, lượng máu mất và bệnh lý tiềm ẩn đi kèm. Nếu chỉ xuất huyết lượng ít do thay đổi thời tiết và tự cầm sau vài phút sơ cứu, tình trạng này thường không gây nguy hại tức thì đến tính mạng.

Tuy nhiên, nếu hiện tượng chảy máu mũi diễn ra thường xuyên, người bệnh có nguy cơ đối mặt với thiếu máu mạn tính, biểu hiện qua cảm giác chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi và suy giảm khả năng tập trung. Nguy hiểm hơn, chảy máu mũi sau với lượng máu lớn chảy ồ ạt xuống thành sau họng có thể gây sặc vào đường hô hấp, nôn ra máu hoặc tụt huyết áp cấp. Đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý tim mạch nặng hoặc khối u vùng tai mũi họng chưa được phát hiện.

Cách sơ cứu chuẩn y khoa tại nhà khi bị chảy máu mũi

Sơ cứu đúng cách là bước quan trọng đầu tiên để hạn chế biến chứng. Khi xuất hiện chảy máu cam, người bệnh cần ngồi thẳng, đầu hơi cúi về phía trước để máu chảy ra ngoài hốc mũi, tuyệt đối không ngửa cổ ra sau vì máu có thể tràn vào khí quản gây khó thở hoặc kích thích dạ dày.

Dùng ngón cái và ngón trỏ ép chặt hai bên cánh mũi vào vách ngăn trong khoảng 10 đến 15 phút, kết hợp thở bằng miệng và chườm lạnh nhẹ ở gốc mũi để hỗ trợ co mạch. Sau khi máu ngừng chảy, cần nghỉ ngơi yên tĩnh, tránh xì mũi mạnh, không ngoáy mũi và hạn chế vận động thể lực nặng trong vòng 24 giờ tiếp theo. Nếu sau 15 đến 20 phút ép cánh mũi mà máu vẫn tiếp tục chảy hoặc máu chảy xối xả xuống họng, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất.

Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám chuyên khoa

Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng ngay khi chảy máu cam đi kèm các dấu hiệu cảnh báo như máu chảy nhiều không cầm sau 20 phút sơ cứu, xuất hiện triệu chứng chóng mặt, vã mồ hôi, khó thở hoặc da tái nhợt. Tình trạng chảy máu xảy ra sau một chấn thương mạnh vùng đầu mặt cũng đòi hỏi kiểm tra cấp cứu lập tức.

Ngoài ra, nếu chảy máu mũi tái phát nhiều lần trong tuần dù lượng ít, hoặc chảy máu kèm theo xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng tự nhiên, người bệnh nên chủ động đi khám chuyên khoa. Bác sĩ sẽ tiến hành nội soi tai mũi họng, đo huyết áp, xét nghiệm công thức máu và đông máu để tìm chính xác nguồn gốc xuất huyết và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nhét các loại bông gòn, dị vật, lá cây hay hóa chất không rõ nguồn gốc vào hốc mũi để cầm máu vì có thể gây nhiễm trùng và tổn thương nặng nề hơn. Nếu đang sử dụng thuốc chống đông máu, không tự ý ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Chảy máu cam thường xuyên ở người lớn là tín hiệu cảnh báo không nên xem nhẹ. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng giúp xác định đúng nguyên nhân thực thể, kiểm soát tốt các bệnh lý nền phối hợp và bảo vệ niêm mạc mũi an toàn. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý điều trị kéo dài tại nhà khi triệu chứng xuất hiện lặp lại.