Chỉ số huyết áp của người khỏe mạnh bình thường là bao nhiêu?

Chỉ số huyết áp người khỏe mạnh là gì?

Khi đo huyết áp, kết quả luôn hiển thị dưới dạng hai chỉ số được đo bằng milimét thủy ngân, viết tắt là mmHg. Chỉ số thứ nhất nằm ở phía trên gọi là huyết áp tâm thu, đại diện cho áp lực cao nhất trong lòng mạch máu khi cơ tim co bóp tống máu đi nuôi cơ thể. Chỉ số thứ hai nằm ở phía dưới gọi là huyết áp tâm trương, thể hiện mức áp lực thấp nhất đo được trong lòng mạch khi cơ tim giãn ra nghỉ ngơi giữa hai nhịp đập.

Ở người lớn khỏe mạnh, huyết áp tâm thu bình thường dao động trong khoảng từ 90 đến dưới 120 mmHg, trong khi huyết áp tâm trương dao động từ 60 đến dưới 80 mmHg. Sự kết hợp hài hòa giữa hai chỉ số này bảo đảm cung cấp đủ oxy và dưỡng chất tới các cơ quan nội tạng quan trọng như não bộ, thận và tim mà không gây tổn thương hay xơ cứng thành mạch máu.

Phân loại các mức chỉ số huyết áp ở người trưởng thành

Theo hướng dẫn chuyên môn từ các hiệp hội tim mạch, chỉ số huyết áp ở người trưởng thành được chia thành nhiều mức độ khác nhau dựa trên kết quả đo lúc nghỉ ngơi. Mức huyết áp tối ưu được xác định khi huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80 mmHg. Mức huyết áp bình thường nằm trong khoảng huyết áp tâm thu từ 120 đến 129 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 80 đến 84 mmHg.

Khi huyết áp tâm thu đạt từ 130 đến 139 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 85 đến 89 mmHg, tình trạng này được xếp vào nhóm tiền tăng huyết áp hay huyết áp bình thường cao. Nếu các lần đo riêng biệt đều ghi nhận chỉ số từ 140/90 mmHg trở lên, người bệnh có khả năng đã bước vào giai đoạn tăng huyết áp. Ngược lại, nếu chỉ số đo được hạ xuống dưới 90/60 mmHg đi kèm cảm giác mệt mỏi, hoa mắt, tình trạng đó được xem là huyết áp thấp.

Quy luật dao động tự nhiên của huyết áp theo nhịp sinh học

Trị số huyết áp trong cơ thể người khỏe mạnh thay đổi liên tục theo chu kỳ ngày đêm. Thông thường, huyết áp có xu hướng xuống mức thấp nhất vào ban đêm khi cơ thể chìm vào giấc ngủ sâu và các cơ quan được thư giãn. Sau đó, huyết áp bắt đầu tăng dần vào thời điểm rạng sáng chuẩn bị thức giấc do sự giải phóng của các hormone đánh thức cơ thể như cortisol và adrenaline.

Trong suốt ban ngày, huyết áp thường duy trì ở mức cao hơn so với ban đêm để đáp ứng nhu cầu hoạt động thể chất và làm việc trí óc. Trị số này thường đạt đỉnh vào khoảng thời gian giữa buổi sáng và giảm nhẹ vào đầu giờ chiều, sau đó có thể tăng nhẹ trở lại vào chiều tối trước khi hạ dần về đêm. Hiện tượng biến thiên này là phản xạ sinh lý hoàn toàn lành mạnh của hệ tuần hoàn nhằm thích nghi linh hoạt với nhịp sống thường nhật.

Các yếu tố sinh hoạt khiến chỉ số huyết áp thay đổi tức thì

Bên cạnh nhịp sinh học, nhiều yếu tố trong lối sống thường ngày có thể tác động trực tiếp khiến chỉ số huyết áp dao động tạm thời. Hoạt động gắng sức, tập luyện thể thao cường độ cao hoặc mang vác vật nặng sẽ làm tim đập nhanh hơn và huyết áp tăng lên để bơm máu đến các cơ bắp. Cảm xúc mạnh như căng thẳng, lo âu, hồi hộp hoặc tức giận cũng kích thích giải phóng hormone làm co mạch tạm thời.

Ngoài ra, việc tiêu thụ các chất kích thích như cà phê, trà đặc, nước tăng lực chứa caffeine hoặc hút thuốc lá đều có thể làm tăng huyết áp trong vòng vài giờ sau đó. Nhiệt độ môi trường lạnh khiến các mạch máu ngoại vi co lại làm huyết áp nhích lên, trong khi thời tiết nóng bức lại làm giãn mạch gây giảm huyết áp. Ngay cả bàng quang căng đầy do nhịn tiểu hoặc việc nói chuyện trong lúc đo cũng đủ làm sai lệch kết quả huyết áp vài mmHg.

Quy trình đo huyết áp đúng chuẩn để thu được kết quả chính xác

Để có được chỉ số phản ánh đúng tình trạng sức khỏe, quy trình chuẩn bị trước và trong khi đo huyết áp đóng vai trò quyết định. Người đo cần ngồi nghỉ ngơi thư giãn trong không gian yên tĩnh ít nhất năm đến mười phút trước khi bấm máy. Tránh uống cà phê, rượu bia, hút thuốc lá hoặc vận động mạnh trong vòng ba mươi phút trước thời điểm kiểm tra, đồng thời nên đi tiểu sạch sẽ.

Tư thế chuẩn là ngồi tựa lưng thoải mái trên ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên mặt sàn và không bắt chéo chân. Cánh tay đặt trên mặt bàn phẳng sao cho bao cuốn huyết áp ngang tầm với tim. Quấn bao đo vừa vặn trực tiếp lên bắp tay trần, cách nếp gấp khuỷu tay khoảng hai centimet. Trong suốt quá trình máy bơm và xả khí, người đo cần giữ im lặng tuyệt đối, không cử động ngón tay hay nói chuyện. Nên đo liên tiếp hai lần cách nhau một đến hai phút rồi lấy giá trị trung bình.

Lưu ý an toàn

Kết quả đo huyết áp tại nhà mang tính chất tham khảo và hỗ trợ theo dõi xu hướng biến thiên sức khỏe cá nhân, không thể thay thế cho quy trình chẩn đoán chuyên sâu từ bác sĩ tim mạch. Một kết quả đo đơn lẻ bất thường chưa đủ để kết luận bệnh lý tăng huyết áp hay hạ huyết áp mạn tính. Tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc điều hòa huyết áp hoặc tự tăng giảm liều lượng thuốc đang dùng khi chưa có chỉ định y khoa. Nếu phát hiện chỉ số đo liên tục vượt ngưỡng an toàn kèm triệu chứng chóng mặt, tức ngực, người đo cần sớm đến cơ sở y tế để được thăm khám cẩn thận.

Tóm tắt

Chỉ số huyết áp ở người sức khỏe tốt là dấu hiệu phản ánh hệ tim mạch đang hoạt động dẻo dai và ổn định. Duy trì chế độ dinh dưỡng giảm muối, tích cực rèn luyện thể chất, kiểm soát căng thẳng và tạo thói quen đo huyết áp định kỳ đúng cách là giải pháp bền vững giúp mỗi người bảo vệ trái tim khỏe mạnh suốt đời.