Chảy máu lưỡi: Nguyên nhân thường gặp và cách xử trí an toàn tại nhà

Chảy máu lưỡi là gì?

Chảy máu lưỡi là hiện tượng rách vỡ biểu mô hoặc tổn thương các mao mạch tại niêm mạc lưỡi, dẫn đến tình trạng xuất huyết rỉ rả hoặc chảy thành dòng trong khoang miệng. Do đặc thù cấu tạo giải phẫu, bề mặt lưỡi được bao bọc bởi lớp niêm mạc mỏng với mật độ tuần hoàn máu cực kỳ phong phú để nuôi dưỡng các nhú vị giác và hệ cơ vận động linh hoạt.

Chính vì đặc điểm giàu mạch máu này, bất kỳ lực tác động cơ học nào làm gián đoạn tính toàn vẹn của mô lưỡi cũng có thể tạo ra lượng máu đáng kể. Khi máu hòa lẫn với dịch tiết nước bọt, người bệnh thường có cảm giác máu chảy ồ ạt hơn thực tế. Phần lớn các tổn thương nông ở bề mặt lưỡi có khả năng tự co mạch và tạo nút tiểu cầu để cầm máu nếu được hỗ trợ đè ép đúng cách. Tuy nhiên, việc nhận biết bản chất tổn thương là yếu tố then chốt để xử trí an toàn.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến chảy máu lưỡi

Lưỡi là cơ quan chứa mạng lưới mao mạch và mạch máu phong phú, do đó ngay cả một tổn thương nhỏ cũng có thể tiết ra lượng máu trông khá nhiều. Nguyên nhân phổ biến hàng đầu là chấn thương cơ học ngoài ý muốn, chẳng hạn như vô tình cắn trúng lưỡi trong lúc nhai thức ăn, nói chuyện hoặc khi đang chơi thể thao. Những mảnh thức ăn sắc nhọn như xương cá, vỏ hải sản hoặc cạnh răng bị sứt mẻ cũng có thể cứa vào bề mặt lưỡi gây trầy xước rỉ máu.

Bên cạnh chấn thương, các yếu tố nha khoa như đeo hàm giả không vừa vặn, móc cài chỉnh nha cọ xát liên tục cũng dễ làm rách biểu mô lưỡi. Ngoài ra, tình trạng viêm loét miệng nặng, nhiễm nấm miệng, thiếu hụt vi chất dinh dưỡng hoặc tác dụng phụ của một số thuốc chống đông máu cũng có thể khiến niêm mạc lưỡi dễ bị trợt loét và chảy máu kéo dài hơn bình thường.

Hướng dẫn các bước sơ cứu cầm máu lưỡi nhanh chóng tại nhà

Khi phát hiện lưỡi bị chảy máu, giữ bình tĩnh là điều quan trọng đầu tiên để tránh hốt hoảng làm tăng huyết áp và khiến máu chảy nhiều hơn. Người bệnh nên ngồi thẳng lưng, hơi cúi đầu về phía trước để máu và nước bọt chảy tự nhiên ra ngoài miệng, tuyệt đối không ngửa cổ ra sau vì động tác này dễ khiến máu tràn vào đường thở hoặc trôi xuống dạ dày gây buồn nôn.

Bước sơ cứu then chốt là dùng một miếng gạc y tế sạch hoặc khăn vải sạch tiệt trùng đặt trực tiếp lên vị trí chảy máu, sau đó dùng ngón tay ấn giữ vừa phải hoặc dùng răng đối diện kẹp nhẹ miếng gạc trong khoảng 5 đến 15 phút mà không mở ra kiểm tra liên tục. Sự đè ép trực tiếp này giúp hình thành cục máu đông tự nhiên tại mạch máu bị tổn thương. Nếu không có gạc, người bệnh có thể bọc một viên đá lạnh nhỏ trong khăn sạch rồi áp nhẹ vào vết thương nhằm hỗ trợ co mạch tại chỗ.

Cách chăm sóc và vệ sinh khoang miệng giúp tổn thương mau lành

Sau khi máu đã ngừng chảy, việc chăm sóc vùng khoang miệng cần được chú trọng để bảo vệ cục máu đông và ngăn ngừa nhiễm khuẩn thứ phát. Người bệnh nên súc miệng nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc dung dịch nước muối sinh lý nồng độ 0,9% sau mỗi bữa ăn, tránh khạc nhổ mạnh hay dùng lưỡi đá vào vết thương vì áp lực xoáy có thể làm bong nút cầm máu.

Trong vài ngày đầu, chế độ ăn uống nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, nguội như cháo, súp, sữa hoặc sinh tố. Cần tránh xa các loại thực phẩm cay nóng, đồ ăn có tính axit cao như cam, chanh, giấm, cũng như các món ăn giòn cứng dễ cọ xát. Khi chải răng, hãy thao tác thật cẩn thận, tránh để đầu lông bàn chải va quẹt vào khu vực niêm mạc đang trong quá trình hồi phục.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Mặc dù đa số các trường hợp chảy máu lưỡi do va chạm nhẹ đều có thể tự xử trí tại nhà, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế nếu máu tiếp tục chảy xối xả sau 15 đến 20 phút đè ép liên tục. Vết rách sâu, hở miệng rộng hoặc hình thành lỗ khuyết lớn trên thân lưỡi thường đòi hỏi can thiệp ngoại khoa để khâu đóng mép thương tổn.

Ngoài ra, các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm cảm giác sưng phù lan nhanh ở vùng sàn miệng, khó thở, khó nuốt, sốt cao hoặc xuất hiện mủ hôi tại vết thương. Đáng chú ý, nếu lưỡi thường xuyên rỉ máu tự nhiên mà không hề có va đập cơ học, hoặc đi kèm vết loét cứng kéo dài quá hai tuần không lành, người bệnh cần đi khám chuyên khoa răng hàm mặt hoặc tai mũi họng sớm để tầm soát các bất thường bệnh lý tiềm ẩn.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp sơ cứu đè ép chỉ áp dụng cho những vết trầy xước và vết rách nông ngoài ý muốn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý rắc các loại bột thuốc kháng sinh, bột lá cây hoặc hóa chất dân gian chưa qua kiểm chứng lên bề mặt lưỡi đang hở. Không dùng tay bẩn chạm vào vết rách và không tự ý dùng thuốc can thiệp đông máu khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu chảy máu đi kèm khó thở hoặc sưng to vùng họng, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Chảy máu lưỡi phần lớn bắt nguồn từ các chấn thương cơ học nhẹ và có thể tự thuyên giảm nếu được sơ cứu đúng cách. Dù vậy, người bệnh không nên chủ quan trước những tổn thương không lành, chảy máu tái diễn hoặc không rõ nguyên nhân. Việc thăm khám nha khoa hoặc chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định nguồn gốc tổn thương và nhận hướng dẫn can thiệp phù hợp.