Chảy máu kéo dài sau sinh: Khi nào cần cấp cứu?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Giai đoạn sau sinh là thời điểm cơ thể người mẹ cần nhiều thời gian và sự chăm sóc chu đáo để hồi phục thể lực cũng như đưa các cơ quan sinh sản về trạng thái bình thường. Trong tiến trình đó, hiện tượng đào thải sản dịch là phản xạ sinh lý tự nhiên. Dù vậy, không ít sản phụ gặp phải tình trạng chảy máu âm đạo kéo dài nhiều tuần lễ, máu ra nhiều bất thường hoặc đột ngột xuất hiện những đợt xuất huyết dữ dội. Chảy máu kéo dài sau sinh không chỉ khiến cơ thể người mẹ suy kiệt nhanh chóng mà còn là biểu hiện lâm sàng của nhiều tai biến sản khoa nguy hiểm. Việc nhận biết chính xác các dấu hiệu báo động và nắm rõ thời điểm cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức là kiến thức sống còn đối với sản phụ và cả gia đình.
Chảy máu kéo dài sau sinh là gì?
Chảy máu sau sinh được chia làm hai nhóm chính: băng huyết nguyên phát xảy ra trong vòng 24 giờ đầu sau sinh và băng huyết thứ phát xảy ra từ sau 24 giờ cho đến hết 6 tới 12 tuần hậu sản. Tình trạng chảy máu kéo dài thường rơi vào nhóm thứ phát và liên quan mật thiết đến các tổn thương như sót nhau, nhiễm trùng buồng tử cung, đờ tử cung muộn hoặc tổn thương cơ học đường sinh dục. Việc chậm trễ trong cấp cứu có thể đẩy người mẹ vào tình trạng mất máu cấp tính, sốc tuần hoàn và tổn thương đa cơ quan khó hồi phục.
Thế nào là chảy máu kéo dài sau sinh và sự khác biệt với sản dịch bình thường
Sản dịch sinh lý bình thường sau sinh thường kéo dài từ 2 đến 6 tuần, với đặc tính giảm dần cả về khối lượng lẫn độ đậm đặc của máu. Trong vài ngày đầu tiên, sản dịch có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, sau đó nhạt dần thành màu hồng nâu từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 14, và chuyển thành dịch nhầy màu vàng nhạt hoặc trắng đục từ tuần thứ 3 trở đi trước khi hết hẳn.
Ngược lại, tình trạng chảy máu kéo dài bất thường được xác định khi sản phụ gặp một trong các tình huống: máu đỏ tươi tiếp tục chảy rỉ rả hoặc ồ ạt sau tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 mà không có xu hướng nhạt màu; sản dịch đã chuyển sang màu nhạt bỗng nhiên đỏ tươi trở lại với lượng nhiều; hoặc lượng máu ra làm ướt đẫm băng vệ sinh liên tục trong ngày. Người đọc không nên tự nhìn lượng máu để đánh giá là cơ thể đang tự tống nốt dịch bẩn, bởi sự chủ quan này có thể bỏ lỡ giai đoạn điều trị an toàn.
Những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng chảy máu kéo dài sau sinh
Trong sản khoa, tình trạng chảy máu kéo dài hoặc băng huyết muộn sau sinh thường xuất phát từ bốn nhóm nguyên nhân chính:
Thứ nhất là sót mô nhau thai hoặc màng nhau. Dù quá trình đỡ đẻ hay mổ lấy thai được thực hiện cẩn thận, một phần nhỏ bánh nhau có thể bám sâu vào cơ tử cung và không bong hết. Phần nhau này gây cản trở mạch máu co thắt tự nhiên và hoại tử dần, gây xuất huyết muộn sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần.
Thứ hai là viêm nhiễm trùng nội mạc tử cung hậu sản. Sự xâm nhập của vi khuẩn từ âm đạo lên buồng tử cung khiến niêm mạc bị viêm loét, sung huyết phù nề, làm các mạch máu không thể khép kín và gây rỉ máu dai dẳng kèm mủ hoặc mùi khó chịu.
Thứ ba là tử cung co hồi kém. Tình trạng này hay gặp ở người sinh nhiều lần, đa thai, thai to, chuyển dạ kéo dài hoặc có u xơ tử cung, làm giảm khả năng siết cơ tự nhiên của tử cung.
Thứ tư là tổn thương mạch máu hoặc sẹo mổ tử cung. Tụ máu đường sinh dục, rách cổ tử cung sâu chưa liền hoàn toàn, hoặc sẹo mổ lấy thai bị viêm, hở mép vết mổ có thể dẫn đến chảy máu thứ phát nghiêm trọng.
Thời điểm vàng cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức
Chảy máu sau sinh có thể biến chuyển nhanh chóng từ mức độ rỉ rả sang xuất huyết ồ ạt đe dọa trực tiếp tính mạng. Sản phụ và người nhà cần gọi cấp cứu hoặc đưa sản phụ đến cơ sở y tế có chuyên khoa sản ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu báo động đỏ nào sau đây:
Một là máu chảy ồ ạt, làm ướt đẫm hoàn toàn một hoặc nhiều miếng băng vệ sinh dày cỡ lớn trong vòng 1 đến 2 giờ liên tiếp.
Hai là xuất hiện các cục máu đông kích thước lớn, tương đương hoặc to hơn quả bóng bàn, quả trứng gà.
Ba là các dấu hiệu suy tuần hoàn cấp và sốc mất máu: Sản phụ cảm thấy chóng mặt dữ dội, hoa mắt, choáng váng, ngất xỉu khi ngồi dậy hoặc đứng lên, vã mồ hôi lạnh, da niêm mạc nhợt nhạt, tay chân lạnh ngắt, mạch đập rất nhanh và yếu, thở dồn dập.
Bốn là các triệu chứng nhiễm trùng nặng: Sốt cao trên 38,5 độ C, ớn lạnh, rét run, đau quặn dữ dội vùng bụng dưới và dịch âm đạo chảy ra có mùi hôi tanh khó chịu.
Nguy cơ và biến chứng nguy hiểm nếu không can thiệp kịp thời
Nếu tình trạng chảy máu kéo dài không được chẩn đoán và xử trí đúng hướng dẫn y khoa, sản phụ có thể phải đối mặt với những hậu quả nặng nề:
Mất máu quá nhiều dẫn đến tụt huyết áp nghiêm trọng, giảm thể tích tuần hoàn và sốc mất máu. Sốc mất máu nếu kéo dài sẽ gây suy giảm tưới máu tới các cơ quan trọng yếu như não, thận, tim, dẫn đến suy đa tạng và tử vong.
Ngoài ra, tình trạng mất máu rỉ rả kéo dài gây thiếu máu mạn tính nghiêm trọng, làm cơ thể người mẹ suy sụp, mất sữa, suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh. Viêm nhiễm nội mạc tử cung lan rộng có thể dẫn đến viêm dính buồng tử cung, viêm tắc vòi trứng, làm tăng nguy cơ vô sinh thứ phát hoặc thai ngoài tử cung trong những lần mang thai tiếp theo. Trong trường hợp nhiễm trùng nặng hoặc chảy máu không kiểm soát được, bác sĩ có thể buộc phải chỉ định phẫu thuật cắt tử cung để bảo toàn tính mạng.
Các bước xử trí an toàn tại nhà trong khi chuẩn bị đến cơ sở y tế
Khi nhận thấy sản phụ có dấu hiệu chảy máu bất thường hoặc nghi ngờ băng huyết, gia đình cần thực hiện các bước hỗ trợ an toàn sau:
Trước hết, hãy giúp sản phụ nằm yên trên giường phẳng, kê cao hai chân khoảng 15 đến 30 độ để tối ưu hóa lượng máu chảy về tim và não. Tránh để sản phụ đi lại hoặc vận động mạnh.
Thứ hai, gọi ngay số điện thoại cấp cứu 115 hoặc chuẩn bị phương tiện vận chuyển an toàn để chuyển sản phụ đến bệnh viện chuyên khoa sản gần nhất càng sớm càng tốt.
Thứ ba, theo dõi sát tri giác và nhịp thở của người mẹ. Luôn ở bên cạnh động viên, trò chuyện để người bệnh giữ bình tĩnh và giữ tỉnh táo.
Thứ tư, giữ nguyên các băng vệ sinh đã dùng trong túi sạch để mang theo cho bác sĩ xem, giúp nhân viên y tế ước lượng nhanh chóng lượng máu mất thực tế.
Thứ năm, tuyệt đối không tự ý cho sản phụ uống bất kỳ loại thuốc nào, không dùng thuốc dân gian, không cố gắng thụt rửa âm đạo hay đặt gạc vào sâu trong âm đạo, và không cho ăn uống nhiều để đề phòng trường hợp cần gây mê phẫu thuật cấp cứu.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa cơ bản và giáo dục sức khỏe cộng đồng, không có giá trị thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm và điều trị y tế chuyên sâu. Khi phát hiện các dấu hiệu chảy máu bất thường sau sinh, gia đình cần đưa sản phụ đến bệnh viện chuyên khoa sản ngay lập tức.
Tóm tắt
Chảy máu kéo dài sau sinh là một tình trạng y khoa cần được theo dõi sát sao và xử trí kịp thời. Việc lắng nghe cơ thể, nhận diện sớm các dấu hiệu chuyển nặng và chủ động đến bệnh viện cấp cứu sẽ giúp người mẹ vượt qua thời kỳ hậu sản một cách an toàn, bảo vệ trọn vẹn sức khỏe sinh sản và hạnh phúc gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sản dịch sau sinh ra kéo dài bao lâu thì được xem là bình thường?
Thông thường, sản dịch sinh lý sau sinh sẽ đào thải và hết hẳn trong vòng từ 2 đến 6 tuần. Trong quá trình này, lượng sản dịch phải giảm dần theo từng ngày và màu sắc chuyển từ đỏ tươi sang hồng nhạt, nâu rồi thành dịch nhầy trắng đục. Nếu sản dịch kéo dài quá 6 tuần hoặc vẫn đỏ tươi lượng nhiều sau tuần thứ 2, sản phụ cần đến gặp bác sĩ kiểm tra.
Làm thế nào để biết bản thân đang bị chảy máu quá nhiều sau sinh?
Dấu hiệu rõ ràng nhất của việc chảy máu quá mức là khi lượng máu thấm đẫm hoàn toàn một miếng băng vệ sinh cỡ lớn chỉ trong vòng 1 đến 2 giờ liên tiếp. Kèm theo đó, người mẹ có thể thấy máu chảy thành dòng, xuất hiện cục máu đông lớn hơn quả trứng gà, hoặc cảm thấy chóng mặt, mệt lả và choáng váng khi ngồi dậy.
Sót nhau sau sinh biểu hiện qua những dấu hiệu nào?
Sản phụ bị sót nhau thường có biểu hiện chảy máu âm đạo kéo dài nhiều tuần, máu đỏ tươi xen lẫn máu cục đen sẫm, tử cung co hồi chậm và ấn vào vùng bụng dưới thấy đau tức. Trường hợp sót nhau kèm nhiễm trùng, sản phụ sẽ bị sốt cao, ớn lạnh và sản dịch chảy ra có mùi hôi tanh nồng nặc.
Sản phụ sinh mổ có gặp phải tình trạng chảy máu kéo dài không?
Sản phụ sinh mổ vẫn có thể bị chảy máu kéo dài do các nguyên nhân như sót màng nhau, nhiễm trùng tử cung hoặc đờ tử cung muộn. Ngoài ra, vết mổ trên thành tử cung bị tụ máu, chậm liền sẹo hoặc khuyết sẹo mổ lấy thai cũng là nguyên nhân gây rỉ máu âm đạo dai dẳng cần được siêu âm chẩn đoán.
Có nên tự mua thuốc cầm máu hoặc kháng sinh về uống tại nhà không?
Không tự ý mua và sử dụng thuốc cầm máu hay kháng sinh tại nhà khi chưa có kết luận chẩn đoán từ bác sĩ. Thuốc cầm máu thông thường không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ như sót nhau hay đờ tử cung, thậm chí việc dùng sai thuốc còn gây nguy cơ huyết khối tắc mạch và trì hoãn thời điểm cấp cứu cần thiết.
