Chẩn đoán và cách xử trí polyp cổ tử cung khi mang thai

Polyp cổ tử cung khi mang thai là gì?

Polyp cổ tử cung là những khối u nhỏ có cuống hoặc không cuống, hình thành do sự phát triển quá mức của các tế bào biểu mô niêm mạc ống cổ tử cung hoặc lỗ ngoài cổ tử cung. Khối polyp thường có màu đỏ tươi hoặc hồng nhạt, cấu trúc mềm xốp và rất giàu mạch máu nhỏ li ti bao quanh. Trong thai kỳ, lượng máu lưu thông đến tử cung tăng mạnh kết hợp với sự thay đổi của nội tiết tố nữ khiến polyp có xu hướng phát triển nhanh hơn, dễ xung huyết và dễ chảy máu khi có tác động cơ học. Đa số polyp cổ tử cung không cản trở quá trình phát triển của thai nhi trong buồng tử cung. Tuy nhiên, sự hiện diện của khối polyp dễ gây nhầm lẫn với các nguyên nhân xuất huyết sản khoa nguy hiểm khác như dọa sảy thai, thai ngoài tử cung hoặc nhau tiền đạo. Do đó, việc xác định rõ nguồn gốc chảy máu tại cổ tử cung đóng vai trò cốt lõi trong chăm sóc tiền sản.

Biểu hiện thường gặp và mức độ ảnh hưởng của polyp trong thai kỳ

Nhiều thai phụ mang polyp cổ tử cung hoàn toàn không có triệu chứng rõ rệt và chỉ tình cờ phát hiện qua các lần khám phụ khoa hay siêu âm thai định kỳ. Dấu hiệu phổ biến nhất của tình trạng này là hiện tượng ra máu âm đạo lượng ít, máu có thể đỏ tươi, hồng hoặc nâu nhạt. Máu thường xuất hiện sau khi quan hệ tình dục, sau khi thăm khám đầu dò âm đạo hoặc sau những hoạt động gắng sức do bề mặt polyp bị cọ xát.

Ngoài hiện tượng xuất huyết nhẹ, một số mẹ bầu có thể nhận thấy khí hư ra nhiều hơn bình thường, dịch tiết âm đạo có màu vàng nhạt hoặc hơi loãng. Phần lớn polyp kích thước nhỏ không gây đau đớn và không ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của phôi thai. Dù vậy, nếu khối polyp phát triển quá lớn, nằm sâu trong ống cổ tử cung hoặc kèm theo tình trạng viêm nhiễm thứ phát, nguy cơ rỉ ối, kích thích co bóp tử cung hay sinh non có thể tăng lên nếu không được kiểm soát kịp thời.

Quy trình chẩn đoán polyp cổ tử cung ở phụ nữ mang thai

Để chẩn đoán chính xác polyp cổ tử cung, bác sĩ sản phụ khoa sẽ tiến hành thăm khám cẩn trọng bằng mỏ vịt nhằm quan sát trực tiếp bề mặt cổ tử cung và lỗ ngoài cổ tử cung. Qua kiểm tra bằng mắt thường hoặc hỗ trợ soi cổ tử cung phóng đại, bác sĩ có thể nhận biết hình thái, kích thước, màu sắc và cuống của khối polyp nhô ra ngoài.

Bên cạnh quan sát thực thể, siêu âm thai và siêu âm đầu dò qua ngả âm đạo được thực hiện để đánh giá toàn diện buồng tử cung, chiều dài kênh cổ tử cung, vị trí bám của bánh nhau và tình trạng túi ối. Siêu âm giúp loại trừ chắc chắn các nguyên nhân xuất huyết nghiêm trọng khác như tụ dịch màng nuôi hay nhau bong non. Bác sĩ cũng có thể chỉ định lấy mẫu dịch âm đạo để soi tươi và nuôi cấy vi khuẩn nhằm phát hiện sớm các tác nhân nhiễm trùng đường sinh dục phối hợp, tránh bỏ sót viêm nhiễm âm đạo – cổ tử cung.

Hướng theo dõi và can thiệp y khoa an toàn cho thai phụ

Nguyên tắc điều trị polyp cổ tử cung khi mang thai là ưu tiên tối đa tính an toàn cho thai nhi và bảo tồn thai kỳ. Đối với những khối polyp kích thước nhỏ, không gây chảy máu tái diễn và không có dấu hiệu nhiễm trùng, bác sĩ thường chỉ định theo dõi bảo tồn định kỳ suốt thai kỳ mà không cần can thiệp phẫu thuật. Sau khi sinh nở, nhiều polyp có thể tự teo nhỏ hoặc sẽ được xử lý dễ dàng trong giai đoạn hậu sản.

Quyết định can thiệp xoắn cắt polyp trong thai kỳ chỉ được cân nhắc rất thận trọng khi khối polyp chảy máu liên tục, tái phát nhiều lần gây thiếu máu, có kích thước quá lớn chèn ép ống cổ tử cung hoặc có dấu hiệu hoại tử, nhiễm trùng nặng. Thủ thuật nếu cần tiến hành thường được ưu tiên thực hiện vào giai đoạn tam cá nguyệt thứ hai bởi đây là thời điểm thai kỳ tương đối ổn định nhất. Mọi can thiệp đều đòi hỏi kỹ thuật vô trùng tuyệt đối từ bác sĩ chuyên khoa để phòng ngừa kích thích cơn co tử cung hoặc vỡ ối sớm.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa viêm nhiễm đường sinh dục

Thai phụ có polyp cổ tử cung cần chú trọng chế độ sinh hoạt và vệ sinh hàng ngày để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng vào buồng tử cung. Mẹ bầu nên vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng từ trước ra sau bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh có độ pH dịu nhẹ, tuyệt đối không thụt rửa sâu trong âm đạo vì hành động này dễ làm tổn thương bề mặt polyp và đưa vi khuẩn vào sâu bên trong.

Nên kiêng quan hệ tình dục hoặc hạn chế tối đa các tác động cơ học mạnh vào vùng chậu nếu polyp đang có hiện tượng rỉ máu. Lựa chọn quần lót bằng chất liệu cotton thoáng mát, thay đồ lót thường xuyên và giữ vùng kín luôn khô ráo là thói quen cần thiết. Bên cạnh đó, thai phụ cần duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, uống đủ nước, nghỉ ngơi hợp lý và tuân thủ lịch khám thai định kỳ theo đúng hẹn của bác sĩ để kịp thời đánh giá tiến triển của khối polyp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa sản. Thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc đặt âm đạo, thuốc cầm máu hay các bài thuốc dân gian ngâm rửa khi thấy xuất huyết. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như máu âm đạo ra nhiều ồ ạt, máu đỏ tươi kèm cục máu đông, đau bụng dưới từng cơn hoặc sốt cao, mẹ bầu cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa sản để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Polyp cổ tử cung khi mang thai phần lớn là tổn thương lành tính và có thể kiểm soát an toàn nếu được theo dõi y khoa sát sao. Mẹ bầu không nên quá lo lắng mà cần giữ tâm lý thoải mái, tuân thủ đúng hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ sản khoa và thăm khám định kỳ để bảo đảm một thai kỳ khỏe mạnh trọn vẹn.