Chẩn đoán bệnh gout và các cách điều trị hiện nay

Chẩn đoán và điều trị bệnh gout là gì?

Bệnh gout xuất hiện khi sự cân bằng giữa quá trình tổng hợp và đào thải acid uric trong cơ thể bị rối loạn, khiến lượng tinh thể urate tích tụ ngày càng nhiều tại các khớp xương, gân và mô bao quanh. Khớp ngón chân cái là vị trí kinh điển và phổ biến nhất thường bị tấn công đầu tiên, tiếp theo là khớp cổ chân, khớp gối, cổ tay và ngón tay. Trong cơn đau cấp, khớp viêm thường sưng to, nóng rát, đỏ ửng và nhạy cảm đến mức chỉ cần chạm nhẹ vào ga trải giường cũng tạo cảm giác buốt thấu xương. Nếu không được can thiệp đúng cách, các đợt bùng phát sẽ xuất hiện dày đặc hơn, kéo dài hơn và dần tiến triển sang giai đoạn mạn tính. Ở giai đoạn này, sự hình thành các hạt tophi dưới da và tình trạng ăn mòn xương khớp có thể gây biến dạng khớp vĩnh viễn, đồng thời sỏi urate tại đường tiết niệu có nguy cơ gây tắc nghẽn và tổn thương thận nặng nề.

Phương pháp chẩn đoán bệnh gout tại cơ sở y tế

Để xác định chính xác bệnh gout và phân biệt với các bệnh lý khớp khác như viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc giả gout, bác sĩ sẽ kết hợp giữa biểu hiện lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu. Tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán là chọc hút dịch khớp tổn thương để soi dưới kính hiển vi quang học phân cực, nhằm tìm kiếm sự hiện diện của tinh thể urate hình kim có tính lưỡng chiết quang âm.

Bên cạnh đó, xét nghiệm định lượng acid uric máu là chỉ dấu quan trọng giúp bác sĩ đánh giá mức độ rối loạn chuyển hóa, dù trong một số cơn cấp nồng độ này có thể tạm thời nằm ở mức bình thường. Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như siêu âm khớp với dấu hiệu đường đôi đặc trưng, chụp X-quang quy ước đánh giá khuyết xương hình móc, hay chụp cắt lớp vi tính năng lượng kép giúp phát hiện chính xác các mảng lắng đọng tinh thể urate ngay cả khi hạt tophi chưa lộ rõ trên lâm sàng.

Kiểm soát và xử trí cơn gout cấp tính

Mục tiêu hàng đầu khi cơn gout cấp bùng phát là nhanh chóng làm dịu triệu chứng đau nhức dữ dội, hạ bớt tình trạng viêm sưng và phục hồi khả năng vận động cho khớp. Bác sĩ thường chỉ định các nhóm thuốc chống viêm phù hợp tùy theo độ tuổi, mức độ viêm và tiền sử bệnh lý đi kèm của người bệnh. Các thuốc kháng viêm không steroid, colchicine hoặc corticosteroid đường uống hay tiêm nội khớp là những lựa chọn thông dụng trong giai đoạn này.

Việc dùng thuốc cần được triển khai càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trong vòng hai mươi bốn giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng đau. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ acid uric ngay giữa đợt viêm cấp nếu trước đó chưa từng sử dụng, vì sự dao động đột ngột của nồng độ urate máu có thể kích thích cơn viêm bùng phát dữ dội hơn hoặc kéo dài dai dẳng. Nghỉ ngơi tại chỗ, hạn chế cử động khớp tổn thương và chườm lạnh nhẹ nhàng cũng giúp xoa dịu cảm giác khó chịu.

Điều trị hạ acid uric máu và dự phòng đợt viêm tái phát

Sau khi cơn đau cấp đã được kiểm soát hoàn toàn, trọng tâm của phác đồ điều trị chuyển sang mục tiêu giảm nồng độ acid uric huyết thanh về ngưỡng an toàn lâu dài. Việc duy trì chỉ số acid uric dưới ngưỡng bão hòa sẽ giúp hòa tan dần các tinh thể urate đã lắng đọng, ngăn chặn hình thành hạt tophi mới và bảo tồn chức năng khớp. Các hoạt chất ức chế men xanthine oxidase như allopurinol hoặc febuxostat thường được bác sĩ cân nhắc sử dụng với liều lượng tăng dần từng bước.

Trong vài tháng đầu khi bắt đầu liệu trình hạ acid uric, bác sĩ thường kết hợp dùng colchicine liều thấp hoặc thuốc kháng viêm liều nhẹ để dự phòng các đợt gout cấp bùng phát trở lại. Người bệnh cần kiên trì tuân thủ liệu trình điều trị theo đơn, tái khám định kỳ để xét nghiệm máu và theo dõi chức năng gan, thận nhằm điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp nhất với thể trạng của bản thân.

Chế độ ăn uống và lối sống hỗ trợ người bệnh gout

Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, việc xây dựng lối sống khoa học đóng vai trò hỗ trợ đắc lực trong việc duy trì ổn định nồng độ acid uric và giảm thiểu tần suất tái phát bệnh. Người bệnh nên chủ động hạn chế tối đa các loại thực phẩm giàu purin như phủ tạng động vật, thịt đỏ, hải sản có vỏ và các món canh hầm xương đặc. Việc kiêng hoàn toàn rượu bia, đặc biệt là bia tươi và các loại đồ uống giải khát chứa nhiều siro bắp giàu fructose, là khuyến cáo rất quan trọng.

Thay vào đó, người mắc bệnh gout nên bổ sung nhiều rau củ xanh tươi, ngũ cốc nguyên hạt, quả anh đào và uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước lọc mỗi ngày nhằm hỗ trợ thận bài tiết acid uric qua nước tiểu. Duy trì cân nặng hợp lý thông qua các bài tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe cũng giúp cải thiện độ nhạy insulin và nâng cao sức khỏe xương khớp toàn diện.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về thuốc giảm đau và hạ acid uric trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau liều cao hoặc các chế phẩm truyền miệng không rõ nguồn gốc chứa corticoid để tự điều trị tại nhà. Việc lạm dụng thuốc sai cách có thể dẫn đến nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận cấp tính và làm bệnh gout tiến triển phức tạp hơn.

Tóm tắt

Bệnh gout là bệnh lý khớp mạn tính có thể kiểm soát hiệu quả nếu được chẩn đoán chính xác và điều trị đúng nguyên tắc y khoa. Sự kết hợp chặt chẽ giữa việc tuân thủ đơn thuốc hạ acid uric lâu dài, kiểm soát cơn đau kịp thời và thiết lập lối sống lành mạnh sẽ giúp người bệnh ngăn chặn triệt để các tổn thương sụn khớp, duy trì khả năng vận động dẻo dai và bảo vệ chất lượng cuộc sống.