Chăm sóc và điều trị viêm tai ngoài đúng cách

Điều trị viêm tai ngoài là gì?

Viêm tai ngoài, trong y khoa thường gọi là viêm ống tai ngoài, là một bệnh lý nhiễm trùng hoặc viêm da thứ phát phổ biến ở mọi lứa tuổi. Vùng ống tai ngoài có cấu trúc hình ống hẹp, kéo dài từ cửa tai đến màng nhĩ, được lót bằng một lớp da mỏng giàu tuyến tiết bã và tuyến tạo ráy tai. Lớp ráy tai bình thường có tính axit nhẹ, đóng vai trò như một màng chắn sinh học tự nhiên giúp ức chế vi sinh vật và ngăn ngừa nước xâm nhập.

Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên này bị phá vỡ do ẩm ướt kéo dài, chấn thương vi thể từ việc ngoáy tai thô bạo, hoặc do các bệnh lý da liễu như chàm hay vảy nến, vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa hoặc tụ cầu vàng và các loại vi nấm cơ hội sẽ dễ dàng xâm nhập gây viêm. Bệnh lý này tuy hiếm khi đe dọa tính mạng nhưng nếu không được xử trí cẩn thận, viêm có thể tiến triển thành viêm mô tế bào, áp xe ống tai hoặc chuyển sang dạng viêm tai ngoài mạn tính dai dẳng rất khó chịu.

Làm sạch ống tai nhẹ nhàng và an toàn tại cơ sở y tế

Bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc chăm sóc viêm tai ngoài là làm sạch ống tai. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ sử dụng dụng cụ chuyên dụng hoặc máy hút y tế để nhẹ nhàng loại bỏ dịch tiết ứ đọng, ráy tai và vảy viêm tích tụ trong lòng ống tai. Việc làm sạch này giúp giảm áp lực gây đau đớn, loại bớt tác nhân gây nhiễm trùng và giúp bề mặt niêm mạc thông thoáng. Khi ống tai đã được giải phóng khỏi các chất ứ đọng, các hoạt chất điều trị tại chỗ mới có thể tiếp xúc trực tiếp và phát huy tối đa tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn.

Người bệnh tuyệt đối không nên tự dùng que cứng, tăm bông hay các vật nhọn tại nhà để tự cạo ngoáy hoặc moi móc chất dịch. Ống tai khi đang viêm rất phù nề và nhạy cảm, mọi thao tác thô bạo đều có thể làm rách da ống tai, gây chảy máu hoặc chọc thủng màng nhĩ. Nếu cảm thấy tai quá bít tắc hoặc đau nhức dữ dội, giải pháp an toàn duy nhất là đến phòng khám để bác sĩ hỗ trợ vệ sinh cẩn thận.

Sử dụng dung dịch nhỏ tai chuyên biệt theo chỉ định y khoa

Trong phần lớn các trường hợp viêm tai ngoài cấp tính, bác sĩ sẽ chỉ định các loại dung dịch nhỏ tai chuyên dụng thay vì dùng thuốc đường uống toàn thân. Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh là vi khuẩn thông thường hay vi nấm, dung dịch nhỏ tai có thể chứa kháng sinh phù hợp, thuốc kháng nấm hoặc kết hợp thêm chất kháng viêm để giảm nhanh tình trạng sưng tấy và đau rát. Thuốc nhỏ tai tác động trực tiếp lên vùng niêm mạc tổn thương, mang lại hiệu quả nhanh và hạn chế tối đa tác dụng phụ không mong muốn lên các cơ quan nội tạng khác.

Để thuốc nhỏ tai phát huy hiệu quả, người bệnh cần thực hiện đúng thao tác nhỏ. Trước khi dùng, hãy làm ấm lọ thuốc trong lòng bàn tay khoảng vài phút nhằm tránh cảm giác chóng mặt do thuốc lạnh kích thích tiền đình. Sau đó nghiêng đầu sang một bên, kéo nhẹ vành tai ra sau và lên trên để ống tai thẳng ra, nhỏ đúng số giọt bác sĩ hướng dẫn rồi giữ nguyên tư thế trong khoảng ba đến năm phút. Không chạm đầu lọ thuốc trực tiếp vào tai để tránh làm nhiễm bẩn toàn bộ lọ thuốc.

Kiểm soát cơn đau và giảm khó chịu trong quá trình hồi phục

Đau nhức và khó chịu là triệu chứng nổi bật nhất của viêm tai ngoài, đôi khi cơn đau lan lên nửa đầu, thái dương hoặc tăng lên rõ rệt khi người bệnh nhai thức ăn. Để giúp người bệnh dễ chịu hơn trong những ngày đầu điều trị, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng một số thuốc giảm đau hạ sốt phổ biến như paracetamol hoặc ibuprofen với liều lượng phù hợp cho từng độ tuổi và thể trạng cụ thể. Việc dùng các thuốc giảm đau này cần tuân theo hướng dẫn y khoa, đặc biệt với những người có tiền sử đau dạ dày hoặc bệnh lý gan thận.

Bên cạnh việc dùng thuốc hỗ trợ, người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm ấm bên ngoài vành tai bằng khăn sạch ấm. Hơi ấm nhẹ nhàng giúp giãn mạch máu cục bộ, thúc đẩy tuần hoàn và làm dịu cơn đau nhức một cách tự nhiên. Chú ý không để khăn ướt rỏ nước vào bên trong lỗ tai vì độ ẩm sẽ cản trở quá trình hồi phục. Ngoài ra, người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động gắng sức và hạn chế ăn các loại thức ăn quá dai hoặc quá cứng đòi hỏi cơ hàm phải nhai nhiều.

Giữ tai khô ráo và phòng tránh tái nhiễm vi khuẩn vi nấm

Nguyên tắc sống còn để viêm tai ngoài nhanh lành và không chuyển thành mạn tính là giữ cho ống tai luôn ở trạng thái khô ráo tuyệt đối. Độ ẩm dư thừa kết hợp với nhiệt độ cơ thể tạo nên môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm men phát triển mạnh mẽ. Trong suốt đợt điều trị, người bệnh cần tạm dừng hoàn toàn các hoạt động bơi lội, ngâm mình trong bồn tắm hoặc xông hơi ướt. Nguồn nước ở hồ bơi công cộng thường chứa nhiều vi sinh vật và hóa chất clo, rất dễ khiến tình trạng viêm nhiễm bùng phát dữ dội hơn.

Khi tắm gội hàng ngày, hãy che chắn tai bằng cách đặt một miếng bông gòn sạch đã lăn qua một lớp dầu khoáng hoặc sáp mỡ bên ngoài cửa ống tai để ngăn nước thấm qua. Nếu vô tình có chút nước lọt vào, hãy nghiêng đầu về phía tai bị ướt, kéo nhẹ vành tai và lắc nhẹ để nước tự chảy ra ngoài tự nhiên, sau đó dùng khăn mềm hoặc giấy thấm sạch lau khô vùng cửa tai. Tuyệt đối không dùng máy sấy tóc thổi luồng khí quá nóng hoặc dí quá sát vào tai vì có thể gây bỏng da ống tai.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc thăm khám chẩn đoán trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Tuyệt đối không tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc, oxy già, cồn hay đắp các loại lá dân gian vào sâu trong ống tai khi chưa có chỉ định y khoa rõ ràng. Đặc biệt, nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao, đau tai dữ dội không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường, sưng tấy đỏ lan ra sau vành tai, chảy mủ đặc có mùi hôi hoặc chóng mặt nôn mửa, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Viêm tai ngoài hoàn toàn có thể kiểm soát tốt và hồi phục hoàn toàn nếu được thăm khám sớm và chăm sóc đúng cách. Việc chủ động giữ tai khô ráo, không tự ý chọc ngoáy và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ tai mũi họng là chìa khóa then chốt giúp bảo vệ thính lực lâu dài. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào tại tai, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.