Nhau thai bám thấp có sinh thường được không và những lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhau thai bám thấp có sinh thường được không là nỗi lo lắng thường trực của nhiều sản phụ khi bước vào giai đoạn cuối thai kỳ. Trên thực tế, người mẹ hoàn toàn có cơ hội sinh thường nếu mép dưới bánh nhau đã di chuyển cách xa lỗ trong cổ tử cung một khoảng an toàn theo kết quả siêu âm trước sinh.
Tuy nhiên, quyết định phương pháp sinh ngả âm đạo hay mổ lấy thai không thể tự ý đưa ra mà phải căn cứ vào sự đánh giá chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa sản. Việc nắm rõ khoảng cách bánh nhau, các nguy cơ đi kèm và dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp thai phụ chủ động theo dõi và có kế hoạch sinh nở an toàn nhất.
Nhau thai bám thấp có sinh thường được không là gì?
Nhau thai bám thấp là tình trạng bánh nhau phát triển ở đoạn dưới của tử cung, khiến bờ dưới của bánh nhau nằm gần sát lỗ trong cổ tử cung nhưng chưa che lấp miệng cổ tử cung. Trong phân loại y khoa, đây được xem là một thể nhẹ của tình trạng nhau tiền đạo. Bánh nhau đóng vai trò cung cấp oxy và chất dinh dưỡng nuôi dưỡng thai nhi suốt thai kỳ. Khi bánh nhau bám quá thấp ở vùng eo và đoạn dưới tử cung, nơi có cơ tử cung mỏng và ít co giãn hơn vùng đáy, thai phụ có nguy cơ đối mặt với hiện tượng chảy máu tái diễn trong những tháng cuối và làm tăng độ phức tạp cho quá trình chuyển dạ. Dù vậy, phần lớn các trường hợp nhau bám thấp được phát hiện sớm ở nửa đầu thai kỳ sẽ có xu hướng tự cải thiện vị trí khi tử cung lớn dần lên.
Khoảng cách bánh nhau quyết định khả năng sinh thường
Khả năng sinh thường phụ thuộc trực tiếp vào khoảng cách đo được trên siêu âm đầu dò âm đạo giữa mép dưới bánh nhau và lỗ trong cổ tử cung ở giai đoạn thai đủ tháng, thường từ tuần 36 trở đi. Nếu mép bánh nhau cách lỗ trong cổ tử cung trên 20 mm, thai phụ hoàn toàn có cơ hội sinh thường ngả âm đạo an toàn nếu không kèm theo các bất thường sản khoa khác. Trong trường hợp khoảng cách này nằm trong khoảng từ 11 mm đến 20 mm, bác sĩ chuyên khoa sản sẽ cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ, có thể cho phép theo dõi chuyển dạ tại phòng sinh có đầy đủ phương tiện phẫu thuật cấp cứu. Ngược lại, nếu khoảng cách dưới 10 mm hoặc bánh nhau tràn qua cổ tử cung, việc sinh thường không thể thực hiện do nguy cơ chạm vào bánh nhau khi cổ tử cung mở, dẫn đến mất máu cấp tính. Việc lựa chọn phương thức sinh luôn được bác sĩ cá thể hóa dựa trên quá trình theo dõi chuyển dạ chặt chẽ.
Sự thay đổi vị trí của bánh nhau theo tuổi thai
Trong suốt quá trình mang thai, đoạn dưới tử cung liên tục phát triển và giãn rộng, đặc biệt vào quý 3 thai kỳ. Hiện tượng này tạo ra sự thay đổi tương đối về vị trí của bánh nhau so với cổ tử cung, thường được gọi là hiện tượng bánh nhau di chuyển lên cao. Do đó, việc chẩn đoán nhau thai bám thấp ở tuần thứ 18 đến 22 không đồng nghĩa với việc mẹ bầu chắc chắn phải sinh mổ khi lâm bồn. Phần lớn các trường hợp phát hiện sớm sẽ tự cải thiện vị trí khi bước vào những tuần cuối. Bác sĩ sản khoa sẽ lên lịch siêu âm kiểm tra lại vị trí mép nhau vào khoảng tuần 32 và tuần 36 của thai kỳ. Chỉ khi bước qua tuần 36 mà mép bánh nhau vẫn ở sát hoặc che lấp lỗ trong cổ tử cung thì chẩn đoán nhau bám thấp hoặc nhau tiền đạo mới được xem là cố định và làm cơ sở quyết định phương pháp sinh.
Nguy cơ tiềm ẩn nếu cố gắng sinh thường không an toàn
Cố gắng sinh thường khi bánh nhau nằm quá gần lỗ trong cổ tử cung có thể gây ra nhiều biến chứng sản khoa nghiêm trọng. Khi cổ tử cung bắt đầu xóa mở và các cơn co thắt xuất hiện, mép bánh nhau rất dễ bị bóc tách khỏi thành tử cung sớm, dẫn đến chảy máu ồ ạt trước và trong khi sinh. Tình trạng xuất huyết cấp tính không chỉ khiến người mẹ rơi vào sốc mất máu, rối loạn đông máu mà còn làm gián đoạn nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất từ mẹ sang thai nhi, gây suy thai cấp. Ngoài ra, bánh nhau nằm ở đoạn dưới tử cung có thể cản trở sự lọt xuống của ngôi thai, làm thai nhi khó bình chỉnh và dễ dẫn đến ngôi bất thường như ngôi mông, ngôi ngang hoặc sa dây rốn khi ối vỡ. Sau khi sổ thai, vùng đoạn dưới tử cung co hồi kém cũng làm tăng đáng kể nguy cơ băng huyết sau sinh.
Theo dõi chuyển dạ an toàn tại cơ sở y tế chuyên khoa
Đối với những thai phụ được bác sĩ chuyên khoa sản đồng ý cho theo dõi sinh ngả âm đạo, quá trình chuyển dạ cần được giám sát nghiêm ngặt tại các bệnh viện có đầy đủ đơn vị phẫu thuật và ngân hàng máu sẵn sàng. Nhân viên y tế sẽ theo dõi tim thai và cơn co tử cung liên tục bằng máy monitoring sản khoa để phát hiện sớm dấu hiệu suy thai. Bất kỳ biểu hiện xuất huyết âm đạo bất thường hoặc diễn tiến chuyển dạ ngừng trệ nào cũng có thể dẫn đến quyết định chuyển mổ cấp cứu ngay lập tức. Bên cạnh đó, thai phụ cần giữ tâm lý ổn định, hợp tác tốt với nữ hộ sinh và bác sĩ, tránh rặn non khi cổ tử cung chưa mở trọn. Việc chuẩn bị sẵn sàng cả hai phương án giúp bảo đảm an toàn tối đa cho mẹ và em bé trong suốt cuộc vượt cạn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y khoa và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sản. Thai phụ bị nhau thai bám thấp tuyệt đối không tự ý quyết định phương thức sinh tại nhà hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng để kéo bánh nhau lên cao. Khi xuất hiện tình trạng ra máu âm đạo, đau bụng dưới bất thường hoặc ra dịch ối, cần đến ngay cơ sở y tế có khoa sản để được xử trí cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Quyết định sinh thường hay sinh mổ khi bị nhau thai bám thấp phụ thuộc vào khoảng cách cụ thể giữa bánh nhau và lỗ trong cổ tử cung ở những tuần cuối thai kỳ. Thai phụ không nên quá hoang mang nhưng cần duy trì lịch khám thai định kỳ, siêu âm đánh giá lại vị trí bánh nhau và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ sản khoa để bảo đảm an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhau thai bám thấp ở 3 tháng giữa có tự hết không?
Bánh nhau có xu hướng di chuyển dần lên đáy tử cung khi tử cung lớn lên. Rất nhiều trường hợp nhau thai bám thấp ở quý 2 thai kỳ sẽ tự cải thiện về vị trí bình thường trước khi chuyển dạ.
Bị nhau thai bám thấp cần kiêng cữ những gì trong sinh hoạt?
Thai phụ nên kiêng quan hệ tình dục, tránh lao động nặng, không thụt rửa âm đạo và hạn chế vận động mạnh để giảm áp lực lên vùng chậu, phòng ngừa nguy cơ kích thích cổ tử cung gây xuất huyết.
Mẹ bầu nhau bám thấp sinh thường có được gây tê màng cứng không?
Nếu nhau thai bám thấp đã được bác sĩ xác định an toàn để thử thách sinh thường, mẹ vẫn có thể sử dụng phương pháp gây tê ngoài màng cứng để giảm đau theo đánh giá và chỉ định của bác sĩ gây mê hồi sức.
Dấu hiệu nguy hiểm nào cần đi cấp cứu ngay khi nhau bám thấp?
Xuất huyết âm đạo bất thường là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Khi phát hiện ra máu dù ít hay nhiều, thai phụ cần nằm yên nghỉ ngơi và đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa sản để kiểm tra.
Trường hợp nào bắt buộc phải sinh mổ khi nhau thai bất thường?
Nếu bánh nhau che kín hoàn toàn hoặc một phần lỗ trong cổ tử cung ở cuối thai kỳ, sinh mổ chủ động là chỉ định bắt buộc nhằm ngăn chặn nguy cơ băng huyết đe dọa tính mạng mẹ và bé.
