Cách chăm sóc đau mắt đỏ an toàn tại nhà không cần uống kháng sinh

Chăm sóc đau mắt đỏ không dùng kháng sinh là gì?

Đau mắt đỏ là tên gọi dân gian của bệnh viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng mỏng bao bọc bề mặt củng mạc và lót phía trong mí mắt bị viêm nhiễm hoặc kích ứng. Biểu hiện điển hình bao gồm mắt đỏ ửng, mi mắt hơi phù nề, nhiều ghèn dử mắt, cộm rát và chảy nước mắt liên tục. Theo các bằng chứng nhãn khoa, virus thuộc nhóm Adenovirus là nguyên nhân hàng đầu gây nên các vụ dịch đau mắt đỏ, ngoài ra bệnh còn có thể xuất phát từ phản ứng dị ứng hoặc vi khuẩn.

Việc nhận diện đúng đặc tính của bệnh giúp người bệnh có thái độ chăm sóc phù hợp. Do virus không bị tiêu diệt bởi thuốc kháng sinh, các đợt viêm kết mạc thông thường có xu hướng tự giới hạn và khỏi sau khoảng 1 đến 2 tuần nếu mắt được vệ sinh sạch sẽ, không bị bội nhiễm và cơ thể có sức đề kháng tốt. Lạm dụng kháng sinh đường uống trong trường hợp này không mang lại lợi ích điều trị mà còn gây tốn kém và nguy cơ kháng thuốc.

Vì sao phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ không cần uống kháng sinh

Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc, là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng và mặt trong mí mắt. Phần lớn các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng có nguyên nhân từ virus, phổ biến nhất là Adenovirus, hoặc do dị ứng thời tiết, bụi bẩn. Kháng sinh là nhóm thuốc chỉ có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với virus hay các tác nhân kích ứng.

Nhiều người có thói quen hễ đau mắt là tự mua kháng sinh dạng uống hoặc nhỏ mắt liều cao để mong khỏi nhanh. Việc sử dụng kháng sinh đường uống không đúng chỉ định không giúp rút ngắn thời gian bệnh mà còn gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, mệt mỏi toàn thân và gia tăng tỷ lệ vi khuẩn kháng kháng sinh. Chỉ trong trường hợp viêm kết mạc do vi khuẩn được bác sĩ chuyên khoa mắt chẩn đoán xác định thì việc dùng kháng sinh, chủ yếu là dạng nhỏ tại chỗ, mới được cân nhắc.

Vệ sinh mắt đúng cách bằng nước muối sinh lý hằng ngày

Vệ sinh mắt là bước chăm sóc nền tảng giúp loại bỏ dịch tiết, dử mắt và giảm tải lượng mầm bệnh bám trên bề mặt nhãn cầu. Người bệnh có thể sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% đơn liều hoặc lọ nhỏ dùng trong ngày để rửa trôi chất tiết. Khi vệ sinh, nên dùng gạc y tế vô trùng lau nhẹ nhàng từ góc trong khóe mắt ra phía ngoài đuôi mắt.

Cần lưu ý sử dụng miếng gạc riêng biệt cho từng bên mắt để tránh lây nhiễm chéo từ mắt bệnh sang mắt lành. Không để đầu lọ dung dịch nước muối chạm trực tiếp vào lông mi hay kết mạc mắt nhằm giữ vô khuẩn cho lọ dịch. Duy trì rửa mắt từ 2 đến 3 lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào dử mắt tiết ra nhiều gây dính mi.

Biện pháp chườm mát giúp giảm sưng cộm và khó chịu ở mắt

Để giảm bớt cảm giác cộm xốn, nóng rát và sưng nề mi mắt, phương pháp chườm mát là một giải pháp đơn giản và mang lại hiệu quả rõ rệt. Người bệnh có thể dùng một chiếc khăn sạch hoặc gạc y tế nhúng vào nước mát sạch, vắt ráo rồi đắp nhẹ lên vùng mắt nhắm trong khoảng 5 đến 10 phút, mỗi ngày thực hiện 2 đến 3 lần.

Nhiệt độ mát giúp làm co các mạch máu nhỏ đang xung huyết ở màng kết mạc, từ đó xoa dịu cơn ngứa ngáy và giảm sưng tấy. Tuyệt đối không dùng đá lạnh chườm trực tiếp lên da mí mắt vì có thể gây bỏng lạnh và tổn thương mô mềm xung quanh mắt. Mỗi bên mắt cũng cần dùng khăn chườm riêng và giặt sạch, phơi khô sau mỗi lần sử dụng.

Sử dụng nước mắt nhân tạo và dành thời gian cho mắt nghỉ ngơi

Trong giai đoạn viêm kết mạc, bề mặt nhãn cầu thường bị khô rát do màng phim nước mắt bị xáo trộn. Sử dụng các loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là cách an toàn để làm dịu cảm giác cộm như có hạt cát trong mắt, đồng thời hỗ trợ biểu mô giác mạc phục hồi tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc cho mắt nghỉ ngơi đầy đủ đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh nên hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính, tivi trong thời gian mắt đang viêm đỏ để tránh tình trạng điều tiết quá mức gây mỏi mắt và tăng tiết nước mắt. Ngủ đủ giấc trong phòng thoáng mát, đủ độ ẩm sẽ giúp các mô mắt có thời gian tái tạo nhanh hơn.

Kiểm soát vệ sinh cá nhân để tránh lây nhiễm chéo và tái nhiễm

Đau mắt đỏ do virus có tính chất lây lan rất nhanh qua tiếp xúc gián tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh. Để bảo vệ những người xung quanh và ngăn ngừa tự tái nhiễm, người bệnh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước và sau khi chạm vào vùng mặt hoặc nhỏ mắt.

Cần sử dụng riêng biệt khăn mặt, gối, chăn và các vật dụng vệ sinh cá nhân. Khăn mặt và vỏ gối nên được giặt sạch bằng xà phòng và phơi dưới ánh nắng mặt trời mỗi ngày. Không dụi mắt vì hành động này không chỉ làm tổn thương kết mạc và trợt giác mạc mà còn khiến dịch tiết mang mầm bệnh dính vào tay rồi phát tán lên các bề mặt dùng chung. Tạm thời ngừng sử dụng kính áp tròng và đồ trang điểm mắt cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt vì rất dễ gây bỏng giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn nặng nề. Không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như mắt đau nhức sâu, sợ ánh sáng, thị lực suy giảm hoặc dử mắt có mủ đặc màu xanh vàng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ do virus hoặc kích ứng thường thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách và giữ vệ sinh tốt mà không cần dùng kháng sinh đường uống. Việc phân biệt chính xác nguyên nhân và thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa mắt là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ thị lực và ngăn ngừa lây lan.