Cách chăm sóc người bệnh nhồi máu cơ tim tại bệnh viện và tại nhà

Chăm sóc bệnh nhân nhồi máu cơ tim

Nhồi máu cơ tim xảy ra khi một hoặc nhiều nhánh của động mạch vành bị tắc nghẽn, thường do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa bị nứt vỡ. Tình trạng này khiến vùng cơ tim tương ứng bị thiếu máu cục bộ, hoại tử và suy giảm nghiêm trọng chức năng co bóp tống máu của tim.

Sau khi can thiệp tái thông mạch vành hoặc dùng thuốc tiêu sợi huyết, vùng cơ tim bị tổn thương cần nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để tạo sẹo và hồi phục một phần chức năng. Người bệnh luôn đối mặt với nguy cơ biến chứng như tái tắc hẹp mạch vành, suy tim mạn tính hoặc rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng. Vì vậy, việc thiết lập quy trình chăm sóc cá thể hóa, kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ tim mạch là yêu cầu bắt buộc xuyên suốt từ bệnh viện về đến gia đình.

Chăm sóc và theo dõi y tế trong giai đoạn nằm viện

Trong giai đoạn cấp cứu và điều trị nội trú, người bệnh cần được theo dõi liên tục tại phòng hồi sức tim mạch. Nhân viên y tế sẽ kiểm soát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn gồm điện tâm đồ, huyết áp, nhịp tim, độ bão hòa oxy trong máu và theo dõi sát các rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

Người nhà cần phối hợp với điều dưỡng hỗ trợ người bệnh nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong những ngày đầu. Mọi cử động gắng sức như tự ngồi dậy, đi lại hoặc rặn khi đi đại tiện đều có thể làm tăng gánh nặng lên vùng cơ tim đang tổn thương. Hỗ trợ vệ sinh cá nhân tại giường nhẹ nhàng và giữ cho phòng bệnh yên tĩnh, hạn chế số lượng người thăm nom giúp người bệnh tránh bị căng thẳng hay kích động tâm lý.

Quản lý sử dụng thuốc và theo dõi chỉ số tại nhà

Khi xuất viện về nhà, việc tuân thủ đơn thuốc là nguyên tắc quan trọng hàng đầu để bảo vệ tính mạng. Người bệnh thường phải sử dụng các nhóm thuốc như thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn beta giao cảm và thuốc hạ mỡ máu statin nhằm ngăn ngừa hình thành cục máu đông mới và ổn định mảng xơ vữa.

Người nhà nên chuẩn bị hộp chia thuốc theo từng buổi sáng trưa chiều tối để tránh uống nhầm hoặc quên liều. Tuyệt đối không tự ý giảm liều, ngừng thuốc hoặc uống thêm thuốc nam, thuốc bắc mà chưa thông qua bác sĩ điều trị. Bên cạnh đó, cần trang bị máy đo huyết áp tại nhà, ghi chép nhật ký huyết áp và nhịp tim hai lần mỗi ngày để cung cấp dữ liệu cho bác sĩ trong những lần tái khám định kỳ.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi chức năng tim mạch

Chế độ ăn uống hợp lý giúp làm chậm tiến triển của xơ vữa động mạch và hỗ trợ quá trình làm sẹo cơ tim. Nguyên tắc quan trọng là ăn nhạt, giảm lượng muối nêm nếm để tránh giữ nước và tăng huyết áp. Ưu tiên các món luộc, hấp, hạn chế tối đa các món chiên xào nhiều dầu mỡ, mỡ động vật và nội tạng.

Thực đơn hằng ngày nên bổ sung nhiều chất xơ hòa tan từ rau củ quả tươi, các loại đậu và yến mạch để hỗ trợ đào thải cholesterol xấu. Người bệnh có thể ăn cá béo như cá thu, cá hồi 2 đến 3 lần mỗi tuần để nạp chất béo không bão hòa tốt cho tim mạch. Cần chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa ăn nhẹ trong ngày, tránh ăn quá no trong một bữa vì dạ dày căng đầy sẽ chèn ép và làm tăng công suất hoạt động của tim. Người bệnh cần kiêng tuyệt đối thuốc lá, rượu bia và hạn chế các chất kích thích như trà đặc, cà phê.

Vận động thể lực và phục hồi chức năng tim mạch an toàn

Phục hồi chức năng tim mạch qua vận động là một phần thiết yếu giúp cải thiện tuần hoàn bàng hệ và nâng cao sức bền, nhưng cần tiến hành cẩn trọng theo từng giai đoạn. Trong 1 đến 2 tuần đầu sau xuất viện, người bệnh chỉ nên vận động nhẹ nhàng quanh phòng, tập hít thở sâu và đi bộ chậm trên mặt phẳng từ 5 đến 10 phút mỗi ngày.

Thời gian và cường độ tập luyện có thể tăng dần từng chút một tùy thuộc vào khả năng đáp ứng của cơ thể. Nếu trong lúc vận động xuất hiện cảm giác tức ngực, hồi hộp, hoa mắt, hụt hơi hoặc mệt lả, người bệnh phải dừng lại ngay lập tức để ngồi nghỉ ngơi. Các môn thể thao gắng sức như chạy nhanh, nâng tạ, bơi lội cự ly dài hoặc chơi bóng đá tuyệt đối không được tự ý tham gia khi chưa có sự lượng giá và đồng ý của chuyên gia tim mạch.

Chăm sóc tâm lý và nhận biết các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Sau cơn biến cố tim mạch nặng nề, phần lớn người bệnh đều trải qua cảm giác hoang mang, sợ hãi cái chết hoặc rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu quá mức. Tâm trạng tiêu cực kéo dài sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm tiết ra hormone làm tim đập nhanh và co thắt mạch máu, gây bất lợi cho quá trình hồi phục.

Gia đình đóng vai trò như một điểm tựa tinh thần vững chắc, cần thường xuyên lắng nghe, chia sẻ và khích lệ người bệnh giữ tinh thần lạc quan. Bên cạnh đó, người nhà và bệnh nhân phải nắm vững các dấu hiệu cảnh báo tái phát như đau tức ngực sau xương ức kéo dài trên 10 phút, cơn đau lan ra vai trái, cổ hoặc hàm dưới kèm theo vã mồ hôi lạnh, khó thở, tụt huyết áp. Khi phát hiện các dấu hiệu này, cần cho người bệnh nằm nghỉ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi và gọi cấp cứu 115 ngay để được vận chuyển an toàn đến cơ sở y tế gần nhất.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thể thay thế cho chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người bệnh và thân nhân tuyệt đối không tự ý mua thuốc, ngừng thuốc hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi có bất kỳ biểu hiện sức khỏe bất thường nào, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Chăm sóc người bệnh sau nhồi máu cơ tim là một quá trình liên tục kết hợp giữa y tế, dinh dưỡng và tâm lý. Sự kiên trì dùng thuốc, lối sống lành mạnh và theo dõi sát sao giúp bảo vệ trái tim lâu dài. Hãy luôn giữ liên hệ chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch để điều chỉnh kế hoạch phục hồi phù hợp nhất.