Cấy que tránh thai có gây ung thư không và đối tượng nào nên dùng

Cấy que tránh thai có gây ung thư không?

Que cấy tránh thai là một que nhựa dẻo nhỏ có kích thước tương đương que diêm, được nhân viên y tế cấy trực tiếp dưới da mặt trong cánh tay không thuận của người phụ nữ. Bên trong que chứa hormone progestin tổng hợp như etonogestrel hoặc levonorgestrel, được phóng thích đều đặn vào tuần hoàn máu với liều lượng rất nhỏ mỗi ngày.

Cơ chế ngừa thai của que cấy dựa trên ba tác động phối hợp: ức chế quá trình rụng trứng hàng tháng của buồng trứng, làm đặc quánh chất nhầy ở cổ tử cung để ngăn cản tinh trùng xâm nhập vào buồng tử cung, đồng thời làm mỏng lớp niêm mạc tử cung khiến trứng nếu có thụ tinh cũng không thể bám vào để làm tổ. Nhờ cơ chế tác động tại chỗ và liên tục, phương pháp này đạt tỷ lệ ngừa thai vượt trội trên 99 phần trăm mà không đòi hỏi sự tuân thủ hàng ngày từ người sử dụng như thuốc uống.

Thực hư mối liên hệ giữa que cấy tránh thai và nguy cơ ung thư

Mối băn khoăn về việc que cấy tránh thai gây ung thư xuất phát từ tâm lý lo ngại tác động của các biện pháp tránh thai nội tiết. Trên thực tế, que cấy giải phóng hormone progestin đơn thuần với hàm lượng rất thấp vào máu mỗi ngày. Các tài liệu y khoa chính thống và đồng thuận từ các tổ chức sản phụ khoa quốc tế khẳng định không có bằng chứng khoa học cho thấy que cấy tránh thai làm khởi phát các bệnh ung thư ở người khỏe mạnh.

Ngược lại, cơ chế duy trì nồng độ progestin ổn định giúp ức chế sự tăng sinh quá mức của nội mạc tử cung, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ quá sản nội mạc tử cung và ung thư nội mạc tử cung. Một số giả thuyết về nguy cơ ung thư vú liên quan đến hormone tổng hợp vẫn đang được theo dõi, nhưng tỷ lệ nguy cơ tuyệt đối ở người dùng que cấy progestin đơn thuần là cực kỳ thấp. Tuy nhiên, nếu một người đã có tiền sử hoặc đang mắc các khối u nhạy cảm với hormone như ung thư vú, bác sĩ sẽ chống chỉ định tuyệt đối phương pháp này. Do đó, người dùng không nên hoang mang trước các tin đồn vô căn cứ mà cần nhìn nhận đúng bản chất khoa học của biện pháp.

Những đối tượng phù hợp để cấy que tránh thai

Que cấy tránh thai được đánh giá là lựa chọn ưu việt cho nhiều nhóm phụ nữ ở độ tuổi sinh sản nhờ tính tiện lợi và hiệu quả ngừa thai kéo dài nhiều năm. Phương pháp này đặc biệt thích hợp với những người bận rộn, hay quên uống thuốc tránh thai hàng ngày hoặc gặp tác dụng phụ khi sử dụng các biện pháp chứa estrogen như đau đầu, buồn nôn hay nguy cơ huyết khối.

Biện pháp này cũng rất phù hợp cho phụ nữ đang cho con bú sau sinh từ 6 tuần trở lên vì hormone progestin không làm suy giảm số lượng cũng như chất lượng sữa mẹ. Ngoài ra, những phụ nữ không dung nạp hoặc có chống chỉ định với dụng cụ tử cung như viêm nhiễm đường sinh dục tái diễn, dị dạng tử cung hoặc u xơ tử cung dưới niêm mạc cũng có thể cân nhắc cấy que. Nhóm phụ nữ trẻ chưa muốn có con trong vòng 3 đến 5 năm tới nhưng mong muốn có một giải pháp tránh thai chủ động, có thể phục hồi khả năng sinh sản nhanh chóng sau khi tháo que cũng là đối tượng rất lý tưởng.

Trường hợp chống chỉ định và đối tượng cần thận trọng

Mặc dù là giải pháp an toàn cao, que cấy tránh thai vẫn có những chống chỉ định y khoa nghiêm ngặt nhằm bảo đảm sức khỏe tối đa cho người sử dụng. Bác sĩ sản phụ khoa sẽ không chỉ định cấy que cho phụ nữ đang có thai hoặc nghi ngờ có thai, người có tiền sử hoặc đang điều trị ung thư vú, khối u gan lành tính hoặc ác tính và người mắc bệnh gan tiến triển nặng.

Các trường hợp xuất huyết âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân cũng cần được chẩn đoán và xử trí dứt điểm trước khi cân nhắc thủ thuật. Phụ nữ có tiền sử thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi hoặc đột quỵ cần được bác sĩ chuyên khoa tim mạch và sản khoa hội chẩn kỹ lưỡng. Ngoài ra, những người đang sử dụng các loại thuốc điều trị động kinh, thuốc chống lao hoặc một số kháng sinh gây cảm ứng men gan mạnh có thể bị suy giảm hiệu lực ngừa thai của que cấy, đòi hỏi phải có phương án bảo vệ thay thế hoặc phối hợp bổ sung.

Thời điểm và quy trình cấy que tránh thai an toàn

Thời điểm lý tưởng nhất để thực hiện cấy que là trong vòng 5 ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt, khi chắc chắn người phụ nữ không có thai và que sẽ phát huy tác dụng bảo vệ gần như tức thì. Nếu cấy vào các thời điểm khác của chu kỳ kinh, cần áp dụng thêm biện pháp tránh thai cơ học như bao cao su trong ít nhất 7 ngày tiếp theo để phòng ngừa thụ thai ngoài ý muốn.

Quy trình cấy que là một tiểu phẫu đơn giản diễn ra trong khoảng 5 đến 10 phút tại cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa. Bác sĩ sẽ tiến hành sát khuẩn, tiêm một lượng nhỏ thuốc tê dưới da ở mặt trong cánh tay không thuận, sau đó dùng dụng cụ chuyên dụng để đưa que cấy vào vị trí định sẵn. Thủ thuật diễn ra nhẹ nhàng, hầu như không đau đớn và để lại vết thương rất nhỏ không cần khâu. Sau thủ thuật, nhân viên y tế sẽ hướng dẫn cách sờ kiểm tra que cấy và theo dõi phản ứng tại chỗ trong những ngày đầu.

Lưu ý an toàn

Que cấy tránh thai không có khả năng bảo vệ người sử dụng khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, giang mai, chlamydia hay HIV. Do đó, việc dùng bao cao su vẫn luôn cần thiết khi quan hệ tình dục không an toàn. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sưng đau dữ dội, bầm tím lan rộng tại vị trí cấy, đau đầu nặng, vàng da hoặc ra máu âm đạo kéo dài nhiều tuần, chị em cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra. Tuyệt đối không tự ý tìm cách nặn, tháo hoặc tác động vật lý lên que cấy tại nhà.

Tóm tắt

Cấy que tránh thai là biện pháp kế hoạch hóa gia đình hiện đại với độ tin cậy rất cao và hồ sơ an toàn tốt. Bằng chứng y khoa khẳng định phương pháp này không gây ung thư ở phụ nữ khỏe mạnh. Việc thăm khám và trao đổi cởi mở với bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa sẽ giúp chị em lựa chọn đúng thời điểm, đảm bảo quá trình cấy que diễn ra êm ái và đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.