Cấu tạo dương vật và cơ chế cương dương ở nam giới

Cơ chế cương dương ở nam giới là gì?

Về mặt giải phẫu, dương vật gồm ba phần chính: gốc, thân và quy đầu. Gốc dương vật nằm sâu ở đáy chậu, cố định vào xương mu qua các dây chằng treo. Thân dương vật có hình trụ, được nâng đỡ bởi các khoang mô xốp có khả năng giãn nở. Phần đỉnh là quy đầu, nơi tập trung mật độ đầu mút dây thần kinh cảm giác rất cao và được bao phủ một phần hoặc hoàn toàn bởi bao quy đầu. Bên trong dương vật chứa hai thể hang nằm song song ở mặt trên và một thể xốp nằm ở mặt dưới bao bọc lấy niệu đạo.

Cơ chế cương dương là một chuỗi phản ứng huyết động học được khởi phát bởi kích thích thần kinh và duy trì nhờ sự điều hòa của các chất dẫn truyền hóa học tại mạch máu. Khi có hưng phấn, lưu lượng máu động mạch đổ dồn vào các xoang thể hang tăng vọt, đồng thời các tĩnh mạch bị ép lại để giữ máu, tạo nên độ cứng cần thiết cho hoạt động tình dục.

Các thành phần giải phẫu chính của dương vật

Cấu trúc bên trong của dương vật được cấu thành từ ba khối mô cương chính, bao bọc bởi các lớp màng xơ vững chắc. Hai thể hang nằm ở phía lưng dương vật, chứa vô số các xoang mạch máu nhỏ được lót bởi các tế bào nội mô và bao quanh bởi các sợi cơ trơn. Mỗi thể hang được bọc ngoài bởi lớp màng trắng rất dai và đàn hồi kém, đóng vai trò quyết định trong việc tạo áp lực khi cương.

Nằm dọc phía bụng dưới của hai thể hang là thể xốp, ở giữa có ống niệu đạo chạy qua để dẫn nước tiểu và tinh dịch ra ngoài. Phía đầu thể xốp nở rộng tạo thành quy đầu. Bao bọc toàn bộ các thể này là các lớp cân sâu và tổ chức dưới da lỏng lẻo, cho phép lớp da dương vật có độ co giãn và di động lớn. Hệ thống cấp máu gồm động mạch mu dương vật, động mạch sâu thể hang cùng mạng lưới tĩnh mạch phong phú chịu trách nhiệm điều tiết dòng chảy tuần hoàn.

Quá trình dẫn truyền thần kinh và tín hiệu kích thích cương cứng

Cương dương bắt đầu từ các kích thích tình dục, có thể bắt nguồn từ giác quan như thị giác, thính giác, xúc giác hoặc qua suy nghĩ, tưởng tượng trong vỏ não. Khi nhận tín hiệu, hệ thần kinh trung ương truyền mệnh lệnh qua tủy sống đến các sợi thần kinh đối giao cảm tại đám rối chậu và các dây thần kinh thể hang của dương vật.

Tại các đầu tận cùng thần kinh và tế bào nội mô mạch máu thể hang, chất dẫn truyền nitric oxide được giải phóng. Nitric oxide kích hoạt enzyme guanylate cyclase, làm gia tăng nồng độ cyclic guanosine monophosphate trong tế bào cơ trơn mạch máu. Sự gia tăng hợp chất này phát tín hiệu làm giãn các tế bào cơ trơn của tiểu động mạch và xoang hang, mở đường cho dòng máu dồi dào từ động mạch thể hang ồ ạt chảy vào làm căng đầy các xoang rỗng.

Hoạt động huyết động học trong giai đoạn cương cứng

Khi các xoang thể hang nhanh chóng được bơm đầy máu, thể tích của chúng nở to ra và ép chặt vào lớp màng trắng bao quanh. Quá trình này tạo nên cơ chế khóa tĩnh mạch tự nhiên, làm nén chặt các tĩnh mạch nhỏ dưới màng trắng, khiến máu không thể thoát về hệ tuần hoàn chung một cách dễ dàng. Áp lực bên trong thể hang tăng vọt, có thể đạt mức tương đương hoặc cao hơn huyết áp tâm thu, giúp dương vật đạt độ cương cứng tối đa và đứng thẳng.

Đồng thời, thể xốp và quy đầu cũng nhận thêm máu nhưng không có lớp màng trắng dày như thể hang nên áp lực tại đây thấp hơn. Điều này giúp bảo vệ niệu đạo không bị bẹp hoàn toàn, duy trì đường thoát thông thoáng cho quá trình xuất tinh. Toàn bộ chuỗi vận hành này phụ thuộc chặt chẽ vào sự toàn vẹn của lòng mạch và chức năng nội mô mạch máu.

Giai đoạn xìu xuống và các yếu tố ảnh hưởng đến độ cương

Sau khi đạt cực khoái và xuất tinh, hoặc khi các kích thích tình dục kết thúc, hệ thần kinh giao cảm sẽ chiếm ưu thế trở lại. Enzyme phosphodiesterase type 5 bắt đầu giáng hóa phân tử cyclic guanosine monophosphate, khiến cơ trơn các xoang hang và tiểu động mạch co bóp trở lại. Lưu lượng máu động mạch cấp vào giảm dần, trong khi các tĩnh mạch mở rộng cho phép máu thoát ra ngoài, đưa dương vật trở về trạng thái mềm ban đầu.

Khả năng cương dương chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố sinh học và tâm lý. Nồng độ hormone testosterone giúp duy trì ham muốn và chất lượng mô cương. Ngược lại, tình trạng căng thẳng thần kinh, mệt mỏi, các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, tổn thương thần kinh hoặc việc sử dụng một số thuốc điều trị có thể làm gián đoạn tín hiệu giãn mạch, dẫn đến rối loạn cương dương ở các mức độ khác nhau.

Lưu ý an toàn

Các thông tin giải phẫu và sinh lý cương dương mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học, không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn y khoa cá nhân. Rối loạn cương dương có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý tiềm ẩn như xơ vữa động mạch, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Nam giới tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc cường dương, thuốc xịt hoặc sản phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc mà cần thăm khám tại chuyên khoa nam học hoặc tiết niệu để được bác sĩ đánh giá chính xác nguyên nhân và chỉ định hướng xử trí an toàn.

Tóm tắt

Cấu tạo dương vật và cơ chế cương dương là sự phối hợp tinh tế giữa giải phẫu, mạch máu và thần kinh. Duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá và thường xuyên vận động thể chất là nền tảng bảo vệ sức khỏe mạch máu và chức năng sinh lý. Khi nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào về độ cương hoặc cảm giác đau, nam giới nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế.